Марстағы Синус Меридиани – экваторға жақын алабео белгісі. 1870ж. аты берілді, 1979ж. Terra Meridiani аймағы анықталды. Географиялық ерекшеліктер туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марстағы альбедо ерекшелігі
Albedo feature on Mars
Синус Меридиани (лат. Sinus meridiani, "Меридиан шығанағы") – планетаның экваторының оңтүстігінде, шығыстан батысқа қарай созылатын альбедо ерекшелігі. Оны 1870 жылдардың соңында француз астрономы Камил Фламмарион атады. 1979 және 2001 жылдары осы ерекшеліктің аймағы (шамамен өлшемі және ортасының координаттары) Терра Меридиани деп аталды. 1960 жылдан бастап, Марстың орбиталық ғарыш кемелерінен алынған суреттерге қолжетімділік артып, орбиталық аппараттармен ұшу жиілеген кезде, бұрын аталған альбедо ерекшеліктеріне қосымша көптеген рельефтік нысандар аталды. 1979 жылы Синус Меридианидің бір бөлігі Терра Меридиани деп аталды, яғни "Меридиан жері" деген мағынаны білдіреді. 2001 жылы аймақтық ерекшеліктердің шекаралары қайта қаралып, бұл атау жойылды.
Sinus Meridiani (Latin Sinus meridiani, "Meridian Bay") is an albedo feature on Mars stretching east west just south of the planet's equator. It was named by the French astronomer Camille Flammarion in the late 1870s. In 1979 2001, the vicinity of this feature (with size about and coordinates of the center ) was named Terra Meridiani. Since the 1960s, when flybys and access to orbital spacecraft imagery of Mars began to become commonplace, many relief features were named in addition to previously named albedo features. In 1979, a region of Sinus Meridiani was named Terra Meridiani, literally "Meridian Land." In 2001, boundaries of regional features were redefined, and this name was dropped.
Meridiani Planum (Ақ түске қарай)
Meridiani Planum атауы, сөзбе-сөз "Меридиан жазығы" деген мағынаны білдіреді, және ол Марс зерттеу ровері Opportunity-нің Синус Меридианидің батыс бөлігіндегі қонған жерін нақты атау үшін қолданылады. Бұл жер Марсты зерттеу ровері тобы екі себептен таңдалды: біріншіден, ол тегіс және көбінесе тас-қырлы емес жазық болғандықтан (демек, қауіпсіз қондыру орны), екіншіден, гематит минералының спектрлік белгісін көрсеткендіктен, гематит көбінесе сулы ортада шөгінді қалыптасатынын көрсетеді.
The name Meridiani Planum, literally "Meridian Plain," is used to refer specifically to the landing site of Mars Exploration Rover Opportunity, in the western portion of Sinus Meridiani. This site was chosen by the Mars Exploration Rover team both for its characteristic as a flat and mostly rock free plain (and hence a safe landing site), and also as a site which showed the spectral signature of the mineral hematite, which is often a sign of deposition in an aqueous environment.
Мүмкіндік бойынша талдау
Opportunity марсоходы Meridiani Planum жерінің топырағы Gusev кратері мен Ares Vallis жерінің топырағына өте ұқсас екенін анықтады; алайда Sinus Meridiani жерінің көптеген жерлерінде топырақ дөңгелек, қатты, сұр шарлармен жабылған, оларды "көкжидек" деп атады. Бұл көкжидектердің құрамында негізінен гематит минералы бар екені анықталды. 2001 жылғы Mars Odyssey орбитасынан байқалған спектрлік сигнал осы шарлардың нәтижесі деп шешілді. Келесі зерттеулер көкжидектердің судың әсерінен топырақта пайда болған конгломераттар екенін көрсетті. Уақыт өте келе бұл конгломераттар үстіндегі тау жыныстарынан ыдырап, содан кейін жер бетінде қалдық шөгінді ретінде жинақталды. Тау жынысының ішіндегі шарлардың шоғырлануы бір метр тау жынысының ыдырауынан пайда болған көкжидек жабынын құрауы мүмкін. Топырақтың көп бөлігі жергілікті тау жыныстарынан келмеген оливинді базальт құмынан тұрады, сондықтан оның басқа жерден келгендігі болжануда.
The Opportunity rover found that the soil at Meridiani Planum was very similar to the soil at Gusev crater and Ares Vallis; however, in many places at Sinus Meridiani, the soil was covered with round, hard, gray spherules, dubbed "blueberries." These blueberries were found to be composed almost entirely of the mineral hematite. It was decided that the spectra signal spotted from orbit by 2001 Mars Odyssey was produced by these spherules. Further studies found that the blueberries were concretions formed in the ground by water. Over time, these concretions weathered from what was overlying rock, and then became concentrated on the surface as a lag deposit. The concentration of spherules in bedrock could have produced the observed blueberry covering from the weathering of as little as one meter of rock. Most of the soil consisted of olivine basalt sands that did not come from the local rocks, and is thus speculated to have come from elsewhere.
Шаңдағы минералдар
Opportunity ұстағыш магнитінде жиналған шаңнан Моссбауэр спектрі жасалды. Нәтижелер көрсеткендей, шаңның магниттік құрауы бұрынғыдай қарапайым магнит емес, титаномагнетит болған. Бұған қоса, оливиннің аздаған мөлшері де анықталды, бұл планетада ұзақ құрғақшылық болғанын көрсетеді. Алайда, гематиттің шамалы мөлшері планетаның алғашқы тарихында қысқа мерзімге сұйық су болған болуы мүмкін екенін білдіреді. Тас абразиялық құралы (RAT) тау жыныстарын оңай ұнтақтай алғандықтан, олар Гусев кратеріндегі тас-жындыстарға қарағанда әлдеқайда жұмсақ деп есептеледі.
A Mössbauer spectrum was made of the dust that gathered on Opportunitys capture magnet. The results suggested that the magnetic component of the dust was titanomagnetite, rather than just plain magnetite, as was once thought. Trace amounts of olivine were also detected, which indicated a long arid period on the planet. On the other hand, a small amount of hematite that was present meant that there may have been liquid water for a short time in the early history of the planet. Because the Rock Abrasion Tool (RAT) found it easy to grind into the bedrocks, it is thought that the rocks are much softer than the rocks at Gusev crater.
Жер асты таужыныстары
Жер бетінде аздаған тастар ғана көрінді, бірақ Opportunity қонған жердегі кратерлерде ашылған тау жыныстары Rover-дың құралдарымен зерттелді. Тау жыныстары кальций және магний сульфаттары түрінде күкірттің жоғары концентрациясын қамтитын шөгінді жыныстар екені анықталды. Тау жыныстарында кездесетін сульфаттардың кейбіреулері – киезерит, сульфат ангидриті, бассанит, гексагидрит, эпсомит және гипс. Галит, бишофит, антарктицит, блодит, вантофит немесе глауберит сияқты тұздар да болуы мүмкін. Сульфаттар бар тау жыныстары Марстың басқа аймақтарындағы қондырғыштар мен марсоходтар зерттеген жеке тастармен салыстырғанда ақшыл түсті болды. Гидратталған сульфаттар бар осы ақшыл тау жыныстарының спектрлері, Марс ғаламдық зерттеушісіндегі (Mars Global Surveyor) термиялық эмиссиялық спектрометрмен алынған спектрлерге ұқсас еді. Осы спектр үлкен аумақта табылғандықтан, судың Opportunity зерттеген аймаққа ғана емес, кеңірек аймаққа тараған деген болжам бар. Альфа бөлшектік рентген спектрометрі (APXS) тау жыныстарында фосфордың жоғары деңгейін анықтады. Арес Валлисі мен Гусев кратеріндегі басқа марсоходтар да осындай жоғары деңгейлерді тапқандықтан, Марстың мантиісі фосфорға бай болуы мүмкін деген гипотеза қолдау тапты. Тау жыныстарындағы минералдар базальттың қышқылмен әсер етуінен пайда болған болуы мүмкін. Фосфордың ерігіштігі уран, торий және сирек кездесетін элементтердің ерігіштігімен байланысты болғандықтан, олардың да тау жыныстарында байытылуы күтіледі. Opportunity Endeavour соққы кратерінің жиегіне жеткенде, кейін таза гипс екені анықталған ақ түсті тамыр тапты. Ол, "Хомстайк" деп аталған, сол кезде белгісіз гипс формациясын тапқан кезде, су минералды тау жынысының жарығына орналастырды.
Few rocks were visible on the surface where Opportunity landed, but bedrock that was exposed in craters was examined by the suite of instruments on the Rover. Bedrock rocks were found to be sedimentary rocks with a high concentration of sulfur in the form of calcium and magnesium sulfates. Some of the sulfates that may be present in bedrocks are kieserite, sulfate anhydrate, bassanite, hexahydrite, epsomite, and gypsum. Salts, such as halite, bischofite, antarcticite, blödite, vanthoffite, or glauberite may also be present. The rocks contained the sulfates had a light tone compared to isolated rocks and rocks examined by landers/rovers at other locations on Mars. The spectra of these light toned rocks, containing hydrated sulfates, were similar to spectra taken by the Thermal Emission Spectrometer on board the Mars Global Surveyor. The same spectrum is found over a large area, so it is believed that water once appeared over a wide region, not just in the area explored by Opportunity. The Alpha particle X ray spectrometer (APXS) found rather high levels of phosphorus in the rocks. Similar high levels were found by other rovers at Ares Vallis and Gusev crater, so it has been hypothesized that the mantle of Mars may be phosphorus rich. The minerals in the rocks could have originated by acid weathering of basalt. Because the solubility of phosphorus is related to the solubility of uranium, thorium, and rare earth elements, they are all also expected to be enriched in rocks. When Opportunity traveled to the rim of the impact crater Endeavour, it found a white vein that was later identified as being pure gypsum. It was formed when water was discovered to harbor a then unknown gypsum formation, at the time dubbed "Homestake," deposited the mineral into a crack in the rock.
Судың бар екендігіне дәлел
Синус-Меридианидегі тау жыныстарын зерттеу, тек суда ғана пайда болатын ярозит минералының бар екенін көрсетті. Бұл жаңалық, Синус-Меридианиде бұрын су болғанын дәлелдеді. Сонымен қатар, кейбір жыныстарда, тек ақырын ағатын судың әсерінен ғана қалыптасатын пішіндері бар шағын ламинациялар табылды. Мұндай ламинациялардың алғашқысы "Делл" деп аталатын жыныстан анықталды. Геологтардың пікірінше, айқас қабатталу су астындағы толқындармен тасымалдану нәтижесінде фестон тәрізді геометрияны көрсеткен. Кейбір жыныстардағы қорапша тәрізді ойықтар сульфаттардың ірі кристалдар түзуінен пайда болған, ал кристалдар кейін ерігеннен кейін ойықтар – вугтар қалған. Тау жыныстарындағы бром элементінің концентрациясы өте өзгермелі болды, себебі бром өте оңай ериді. Су, булануға дейін оны белгілі бір жерлерде шоғырландырған болуы мүмкін. Бромның жоғары ерігіш қосылыстарын шоғырландырудың тағы бір механизмі – мұздың түзілуі, ол түнде судың өте жұқа қабаттарын құрап, бромды белгілі бір жерлерде шоғырландырады.
Examination of bedrocks in Sinus Meridiani showed evidence of the mineral jarosite, which forms only in water. This discovery proved that water once existed in Sinus Meridiani In addition, some rocks showed small laminations with shapes only created by gently flowing water. The first such laminations were found in a rock called "The Dells." Geologists would say that the cross stratification showed festoon geometry from transport in subaqueous ripples. Box shaped holes in some rocks were caused by sulfates forming large crystals, and then when the crystals later dissolved, holes, called vugs, were left behind. The concentration of the element bromine in rocks was highly variable probably because it is very soluble. Water may have concentrated it in places before it evaporated. Another mechanism for concentrating highly soluble bromine compounds is frost deposition, which, at night, would form very thin films of water that would concentrate bromine in certain spots.
Жанартастан шыққан жартас
Құмды жазықтарда "Секіргіш тас" деп аталған бір тас табылды. Кейіннен оның соққы кратерінен шығарылған материал, яғни тектиттер екені анықталды. Оның химиялық құрамы негізгі тау жыныстарынан ерекшеленді. Көбінесе пироксен мен плагиоклаздан тұратын, оливин қамтылмаған құрамымен ол Марстан келген шегерготит метеориті EETA 79001-дің Литология B бөлігіне ұқсас. "Секіргіш тас" аты, қорғаныш қапшығының секірген ізге жақын жерде табылғандықтан берілді. Ал "Аллан Хиллс" және "Жонг Шан" темір метеориттері болуы мүмкін.
One rock, dubbed "Bounce Rock," was discovered sitting on the sandy plains. It was later found to be ejecta from an impact crater, known as tektites. Its chemistry was different from the bedrock's. Containing mostly pyroxene and plagioclase with no olivine, it closely resembled a part, Lithology B, of the shergottite meteorite EETA 79001, a meteorite known to have come from Mars. Bounce rock received its name by being near an airbag bounce mark. while "Allan Hills" and "Zhong Shan" may be iron meteorites.
Геологиялық тарих
Ғылымгерлердің осы жердегі байқаулары нәтижесінде, аймақ бірнеше рет суға толып, булану мен кебуге ұшыраған деген қорытындыға келді.
Observations at the site have led scientists to believe that the area was flooded with water a number of times and was subjected to evaporation and desiccation.