Mantin

Кіріспе

Мантин - Малайзияның Негери Сембилан штатындағы Серембан ауданындағы қала . Ол Кажанг пен Серембанды байланыстыратын негізгі жол бойында орналасқан.

Тарих

Бұл жердің екі аты бар, Сетул мен Мантин. Сетул - белгілі бір өсімдіктің (sandoricum koetjape) атауы. Сетул полиция бөлімшесі бар қала еді. Бұл қазіргі Мантин қаласында емес, Серембанға қарай (Ленггенге қарай) 8 миляда орналасқан. Сетул атауы әлі күнге дейін жер гранттары мен лицензияларында қолданылады, мысалы, Мантиннің Мукимі емес, Муким Сетул. Сетул қаласы Мантинге берілді. Мантиннің қазіргі атауы қытайлық Токкей (таныстай қытайлық бизнесмен) Конг Санг (广生号, шын мәнінде компанияның атауы) иелігіндегі қалайы кенішінен белгілі. Еуропалықтар бұл жерді "Майн Тин" деп атаса, малайлар оны "Мантин" деп атады, өйткені бұл аймақта қалайы кені (биджх тима) мол болды. Сол жердегі тұрғындар "Майн Тин" деп дұрыс айта алмай, "Мантин" деп айтты. Мантин туралы ең алғашқы мәлімет 1860 жылы Сунгей Уджонг (қазіргі Серембан) маңында қытай құпия қоғамдары (Хай Сан және Гхи Хин) арасындағы соғыста қаза тапқан алғашқы қытай басшысы Капитан Сенг Минг Лимен (甲必单盛明利) байланысты. Оның ұрпақтары Мантинге қашып кетті. Бүгінде (2022 жылдың қазан айына дейін) Капитан Сенгтің немерелері әлі де Мантинде тұрады. Өркенді төбелермен қоршалған аңғарда орналасқан Мантин қаласы соғыс пен қылмыс салдарынан қашып келген босқындардың сүйікті баспанасы және жасырынған жері болып табылады. Капитан Сенг Минг Ли ұрпақтарынан басқа, Хакканың үлкен топтары 1943 жылы Малайзияны жапондықтар басып алған кезде, әсіресе Титиден көшіп келді. 1903 жылға дейін Мантиннің географиялық орналасуы аңғарда болғандықтан, оны негізгі көлікпен жеткізу мүмкін емес болды. 1903 жылы Куала-Лумпурдан Серембанға дейінгі темір жол салынып бітті. Темір жол Батанг-Бенар қаласынан өтеді, осылайша қаланың батыс жағында кіру нүктесін қамтамасыз етеді. Сол кезде британдық кеншілер Матинге көп сандаған суару кемелерін әкеліп, экономикалық өсімге әкелді. Сикх ғибадатханасы мен католик шіркеуі (Алойсий шіркеуі) ғасырдың басында салынған, деді қала әкімі Сурьяни Мазлика. Мантиндегі жалғыз орын - Мантин орманы арт-вилласы. Қала маңында әртүрлі үйлер бар.

This place has two names, Setul and Mantin. Setul is the name of a certain plant (sandoricum koetjape). Setul was a town with a police station. It is not at the present town of Mantin but at the 8th mile towards Seremban (junction to Lenggeng). The name Setul is still in use, in grants and licenses of land, e. g. Mukim Setul, not Mukim of Mantin. The town of Setul was transferred to Mantin. The present name of Mantin is well known for its tin mine owned by a Chinese towkay (prominent Chinese businessman), Kong Sang (广生号, actually a company's name). The Europeans called the place 'Mine Tin' while the Malays called it 'Mantin' as tin ore (bijih timah) was plentiful in the area. The residents of the place could not say 'Mine Tin' correctly and said Mantin instead. The earliest account of Mantin was related to Kapitan Seng Ming Lee (甲必单盛明利), the first Chinese chief who was killed in 1860 in a war between Chinese secret societies (Hai San and Ghee Hin) near Sungei Ujong (presently Seremban). His descendants fled to Mantin. Today (as of October 2022) the great grandchildren of Kapitan Seng still live in Mantin. Situated in a valley surrounded by rolling hills, Mantin has been a favourite sanctuary and hiding place for war and crime refugees. In addition to Kapitan Seng Ming Lee's descendants, large groups of Hakka were said to have migrated here, especially from Titi, during the Japanese occupation of Malaya in 1943. Until 1903, the geographical location of Mantin in a valley made it inaccessible to mainstream transportation. A railroad from Kuala Lumpur to Seremban was completed in 1903. The railroad passes through Batang Benar town, thus providing an access point at the western side of the town. At that time, British miners brought in large numbers of dredgers into Mantin, bringing about an economic boom. A Sikh temple and a Catholic church (St. Aloysius Catholic Church) was built around the turn of the century said mayor Suryani Mazlika. The only accommodation available at Mantin is Mantin Forest Art Villa. Various homestays are also available near the town.