Кіріспе
18 ғасырдағы неміс орталықтандырылған экономикалық теориясы Камерализм (немісше: Kameralismus) - 18 ғасыр мен 19 ғасырдың басында негізінен мемлекеттің пайдасына орталықтандырылған экономиканы мықты басқаруға бағытталған неміс мемлекеттік басқару ғылымы. Бұл тәртіптің ең тар мағынасы мемлекеттің қаржысын басқаруға қатысты. 18-ші және 19-шы ғасырдың бірінші жартысында камерализм Солтүстік Еуропа мемлекеттерінде ықпалды болды, мысалы, Пруссия мен Швецияда және оның академиктері мен практиктері экономикалық, экологиялық және әкімшілік білім мен технологияның ізашарлары болды; мысалы, камералистік есеп, әлі күнге дейін мемлекеттік қаржы саласында қолданылады. Орталықтандырылған мемлекеттік бақылаудың өсіп келе жатқан күші ұлттың орталықтандырылған жүйелі ақпаратын қажет етті. Негізгі жаңалық - сандық және статистикалық деректерді жинау, пайдалану және түсіндіру, сауда статистикасынан бастап, егін жинау туралы есептер мен өлім туралы хабарламалардан бастап халық санағына дейін. 1760-шы жылдардан бастап Франция мен Германияның лауазымды адамдары жүйелі жоспарлау үшін, әсіресе ұзақ мерзімді экономикалық өсуге қатысты сандық деректерге көбірек сүйене бастады. Ол "ағартылған абсолютизмнің" утилитаристік күн тәртібін экономикада дамыған жаңа идеялармен біріктірді. Германия мен Францияда бұл үрдіс әсіресе камерализм мен физиократияда күшті болды. Дэвид Ф. Линденфельдтің айтуынша, ол үшке бөлінді: мемлекеттік қаржы, экономика және полиция. Бұл жерде Oeconomie деген сөз "экономика" дегенді білдірмейді, сондай-ақ Polizei деген сөз "мемлекеттік саясат" дегенді білдірмейді.
Cameralism (German: Kameralismus) was a German science of public administration in the 18th and early 19th centuries that aimed at strong management of a centralized economy for the benefit mainly of the state. The discipline in its most narrow definition concerned the management of the state's finances. Throughout the 18th and the first half of the 19th century, cameralism was influential in Northern European states for example, in Prussia and Sweden and its academics and practitioners were pioneers in economic, environmental, and administrative knowledge and technology; for example, cameralist accounting, still used in public finance today. The growing power of centralized state control necessitated centralized systematic information on the nation. A major innovation was the collection, use and interpretation of numerical and statistical data, ranging from trade statistics, harvest reports, and death notices to population censuses. Starting in the 1760s, officials in France and Germany began increasingly to rely on quantitative data for systematic planning, especially regarding long term economic growth. It combined the utilitarian agenda of "enlightened absolutism" with the new ideas being developed in economics. In Germany and France, the trend was especially strong in cameralism and physiocracy. According to David F. Lindenfeld, it was divided into three: public finance, Oeconomie and Polizei. Here Oeconomie did not exactly mean 'economics', nor did Polizei mean 'public policy' in the modern senses.
Камера, экономика және саясат
Камерализм үш кіші саланы бөліп көрсетті: камералдық, экономдық және полицейлік (немесе полицейлік). Камерал немесе Камералвисенсхафт мемлекеттік қаржының ғылымды белгіледі, ол мемлекеттің игілігі үшін басқарылады. Oeconomie тек қана экономикалық емес, сонымен қатар белгілі бір әлеуметтік нәтижелерді көздейтін мемлекет пен қоғам арасындағы қарым-қатынасты қамтитын барлық нәрсені білдіреді. Полицей мемлекеттік саясатты жүзеге асыруды мемлекеттік басқарудың қолданатын құралдарды зерттеу деп атаған.
Ерте заманауи дамуға әсері
Камерализм ғылым ретінде ерте заманауи кезеңдегі бюрократияның дамуымен тығыз байланысты, өйткені бұл камералистердің тиімділігін арттыруға бағытталған әдіс болды. Бұл ғылымға арналған ғалымдарға ғана емес, сонымен қатар Камерде, мемлекеттік әкімшілікте жұмыс істейтіндерге қатысты. Камерализм ерте заманғы терминмен байланысты болды oeconomics, ол қазіргі заманғы термин экономикасынан кең мағынаға ие болды, өйткені ол мемлекеттік, жеке және кеңейту арқылы мемлекеттің өзін де үй шаруашылығының басқаруын қажет етті. Осылайша, экономика табиғатты зерттеумен материалдық және моральдық әл-ауқатқа қатысты мәселелерді біріктіретін кең ауқымды сала болды, онда қалалық және ауылдық өнімділіктің өзара тәуелділігі бағаланып, басқаруға алынды, онда "жағдайдың жақсаруы" бір мезгілде ауыл шаруашылығының, өндірістің және әлеуметтік жауапкершіліктің өнімділігін арттыруға бағытталған. Бұл камерализмді кең ауқымды пән ретінде қалыптастырды, ол білімді әкімшіге қажетті білімге шолу жасауды мақсат етті. Сонымен қатар, бұл тәжірибеде камерализмді жүзеге асырушылар тек мемлекеттің мүддесіне ғана емес, сонымен қатар өз мүдделерін алға жылжыту үшін мемлекет пайдасына ұмтылатын ғалымдар, ғалымдар мен технологиялық сарапшылардың өсу кадрларының мүддесіне қызмет ететін әртүрлі топ екендігін көрсетеді.
Камерализм және меркантилизм
Экономикалық теория ретінде камерализм мен Жан Батист Колберттің француз меркантилистік мектебі арасында кейбір ұқсастықтар бар, бұл кейде камерализмді меркантилизмнің неміс нұсқасы ретінде қарауға себеп болды, өйткені екеуі де импортты алмастыруға және күшті мемлекетке бағытталған экономикалық өмірге басымдық берді. Алайда, камерализм 18 ғасырдағы көптеген неміс мемлекеттерінің теңізге шыға алмайтын табиғатына байланысты дамыды және бүкіл өндірістік процесті алмастыруға тырысты, ал меркантилизм колониалды перифериядан шикізат пен тауарларға қол жеткізуге сүйенді. Бұдан басқа, камерализмді экономиканың ерте заманғы мектебі ретінде анықтау камерализмге кіретін білімнің көлемін дәл бейнелемейді.
Академиялық мәртебесі
XVIII ғасырда камерализм Пруссия, Киелі Рим империясы және одан да тыс жерлерге тарады. Камерализмнің профессорлық кафедралары Швецияда және Данияда құрылды. Норвегия Камерализмнің профессорларының арасында камерализм мен табиғи заң идеясын байланыстырған Иоганн Генрих Готтлоб Джасти (1717-1771) болды. Алайда, камералистердің көпшілігі академиктер емес, практиктер болды және кейбір кезде ғылымды қолдап, басқа уақытта науқастан бас тартқан бюрократияда жұмыс істеді. Камерализм мемлекеттің әр түрлі салаларына және оны шешуші түрде қалыптастыратын экономикаға қолданылатын технология ма, әлде ол университеттік ғылым ба, бұл Камерализмнің қазіргі заманғы зерттеулерінде үлкен пікірталас болып табылады. Көптеген пікірталастар әдетте қай жазбаларды камерализм деп жіктеуге байланысты. Алайда, Кейт Трибтің жұмысы, ол камерализмді әкімшілердің нақты іс-әрекеттерінен ажыратылған университет ғылымдары деп санайды, қарсы реакцияны туғызып, талқылауды камерализмді жүзеге асыратындарды қосуға ауыстырды. Бұл ауытқу Дэвид Линденфельд пен Андре Уэйкфилдтің жұмысында айқын көрінеді, бұл теория мен практика арасындағы динамиканы көрсетеді. Камерализмнің нақты мұрасы мен табиғаты әлі де даулы болып тұрса да, ол мемлекеттік басқарудың қалыптасуына әсер етіп қана қоймай, сонымен қатар камералистік есеп жүргізуді тудырады, бұл Германияның мемлекеттік секторында негізінен қолданылатын, ғылымның қалған бөлігінен кейін қалған ерекше жүйе. Бұл жүйе мемлекеттік кәсіпорындар немесе қызметтер, мысалы инфрақұрылым салу және ұстау, денсаулық сақтау немесе білім беру сияқты қызметтердің шарттарына сәйкес бухгалтерлік есепке алу үшін қолайлы деп танылды, өйткені бұл қызметтер, егер олар үшін ақы төленсе, ашық нарықтағы мәміле емес, жанама салық салу нысанын құрайды. Джасти өзінің камералистік зерттеулердегі әсерін Қытай императорлық бюрократиясының қазіргі жазбаларына негіздеді. Пруссияның мемлекеттік қызметтегі оқу-жаттығуда маңызды рөл атқарған камералистік зерттеулердің өсуі Джастидің Қытайдағы императорлық емтихандарға деген құрметіне байланысты болуы мүмкін. Джасти, басқа камералистер сияқты, әкімшілік жүйеден басқа, Қытайдың көптеген мемлекеттік саясатын мақтады.
Пруссиядағы камерализм
Камералық ғылымдардағы алғашқы академиялық кафедралар 1727 жылы Фридрих Вильгельм I-нің проссиялық университеттерінде құрылды. Камералистік ілімдер әдетте мемлекеттік қызметкерлерге берілетін дәстүрлі құқықтық және тәжірибеге негізделген білімнен ауытқып, классикалық философияның, табиғат ғылымдарының және мал шаруашылығы, ауыл шаруашылығы, тау-кен және есептік іс-әрекеттер сияқты экономикалық тәжірибелердің кеңінен шолуына назар аударды. Алайда, камералистік білім беруді қамтамасыз ету де жер иелері арасында үнемділік пен парасаттылық құндылықтарын қалыптастырудың жолы ретінде ақсүйектерге бағытталған, осылайша олардың иеліктерінен түсетін табысты арттырады. Пруссиялық камерализм мемлекетке бағытталған, оның тиімділігін арттырып, дамушы бюрократияның күшін нығайту арқылы оның табысын арттырады, бұл бюрократияның өз іс-әрекеттерін және экономиканы стандарттау арқылы байлықты көбірек алуға мүмкіндік береді. Алайда, камералистік саясат академиялық камерализмнің мақсаттарын көрсетті ме деген мәселе бойынша айтарлықтай пікірталас бар.
Швециядағы камерализм
Камерализм Швецияда Ұлы Солтүстік соғыста жеңілгеннен кейін ел Померания мен Балтық өңіріндегі иеліктерінің көпшілігін жоғалтқаннан кейін кең таралды. Швеция мысалы экономиканың ерте заманауи тұжырымдамасының бір бөлігі ретінде камерализмнің бүгінгі күні мемлекеттік және әлеуметтік саясатпен байланысты көптеген іс-әрекеттерге қалай бастама беріп жатқанын көрсетеді. Жоғары дамыған швед бюрократиясының айналасында кәсіпкерлер, педагогтар мен ғалымдар құрылымдары бірікті, олар халықтың жағдайын жақсарту және мемлекетті нығайту үшін елдің ресурстарын жұмылдыруға тырысты. Осы мағынадағы камерализм экономикалық қызметпен айналысатын сарапшылар ретінде қызмет ететін натуралистер мен әкімшілердің кадрларын өсірді, олар міндетті түрде әкімшілік лауазымды адамдар болмаған, бірақ мемлекетпен байланысты және жақсы дамыған әкімшілікті пайдаланған. Швецияда бұған ботаник Карл Линней мен оның шәкірттері мысал бола алады, олар камерализмнің көрнекті қорғаушылары болды және шай және шелкен құрттары тамақтанатын жапырақтары бар шелкені ағашы сияқты шетелдік ақша өсіруді өсіруге және кофе сияқты импорттың отандық орнын ауыстыруға тырысты, бұл жобалар сәтсіздікке ұшыраса да, ғалым мен сарапшының мемлекеттік мүдделердің пайдалы құралы ретінде рөлін нығайтты.