Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Байыркы музыканың қайта өркендеуі - ежелгі тарих немесе ежелгі заман музыкасына қызығушылықтың қайта өркендеуі. Ежелгі немесе бұрынғы дәуірдегі музыканы орындаудың жалпы талқылауы 19-ғасырға дейін маңызды тақырыпқа айналған жоқ, онда еуропалықтар жалпы алғанда ежелгі мәдениетке назар аудара бастады және музыканттар бұрынғы ғасырлардағы музыкалық байлықты таба бастады. Ертедегі музыканы "нағыз" орындау идеясы, тарихи тұрғыдан хабардар орындау практикасын енгізу сезімімен, 20 ғасырда толықтай қалыптасты, қазіргі заманғы ертедегі музыканы қайта жаңғыртуды тудырды.
19th century revival of interest in Baroque and other pre classical music
An early music revival is a renewed interest in music from ancient history or prehistory. The general discussion of how to perform music from ancient or earlier times did not become an important subject of interest until the 19th century, when Europeans began looking to ancient culture generally, and musicians began to discover the musical riches from earlier centuries. The idea of performing early music more "authentically", with a sense of incorporating historically informed performance practice, was more completely established in the 20th century, creating a modern early music revival that continues today.
XIX ғасырға дейінгі көне музыканы зерттеу және орындау
Англияда Иоганн Пепуш 1720 жылдары Палестрина, Томас Луис де Виктория, Уильям Бёрд, Томас Морли және басқа да кем дегенде бір ғасырлық композиторлардың музыкасын зерттеу үшін "Ежелгі музыка академиясын" құрды. Венада барон Готфрид ван Свитен 1700 жылдардың аяғында ежелгі музыканың үй концерттерін ұсынды, онда Моцарт Бах пен Генделдің музыкасына деген сүйіспеншілігін дамытты. XVIII ғасырдың соңында Сэмюэл Уэсли Бахтың музыкасын насихаттады.
In England, Johann Pepusch developed an "Academy of Ancient Music" in the 1720s to study music by Palestrina, Tomás Luis de Victoria, William Byrd, Thomas Morley, and other composers at least a century old. In Vienna, Baron Gottfried van Swieten presented house concerts of ancient music in the late 1700s, where Mozart developed his love of music by Bach and Handel. At the end of the 18th century, Samuel Wesley was promoting the music of Bach.
19 ғасыр
1808 жылы Сэмюэл Уэсли Лондон концертінде Бахтың орган музыкасын орындай бастады. Феликс Мендельсонды көбінесе өткен заманғы музыканы қайта жаңғыртудағы маңызды тұлға ретінде қарастырады. Ол 1829 жылы 11 наурызда Бахтың "Иерусалимдегі Матай" әуенін орындады, бұл ерте музыканың қайта өркендеуіндегі ең маңызды оқиғалардың бірі деп аталады, бірақ орындау кезінде заманауи аспаптар қолданылды және жұмыс қысқартылды, Бахтың музыкасының едәуір бөлігі қалдырылды.
In 1808, Samuel Wesley began performing Bach's organ music in a series of London concerts. Felix Mendelssohn is often credited as an important figure in reviving music from the past. He conducted a performance of Bach's St Matthew Passion on 11 March 1829, cited as one of the most significant events in the early music revival, although the performance used contemporary instruments and the work was condensed, leaving out a significant amount of Bach's music.
ХХ ғасырдың басында
ХХ ғасырдың басында музыкалық тарихшылар музыкологияның жаңа саласы бойынша ортағасырлық және қайта өрлеу дәуіріндегі музыканы мұқият қарастыра бастады. Англиядағы соборлық шіркеулердегі хорлардан басқа, бұл шығармаларды қайта жаңғыртып, қайта өрлеу дәуіріндегі хор музыкасын орындаудың жаңа стандарты мен дәстүрін орнатты. 1960-шы жылдары бірнеше тәуелсіз аспаптық ансамбльдер пайда болды. Олардың қатарында Musica Reservata және Дэвид Манроудың ерте музыка консортименті бар. Ертедегі музыканы зерттеуді Галпин қоғамының мүшелері мен Мэри Реманнт және Кристофер Хогвуд сияқты тәуелсіз ғалымдар жүргізді. Ерте музыканың қайта өркендеуіндегі басқа маңызды кезеңдер 1933 жылы Швейцарияның Базель қаласында Schola Cantorum Basiliensis-ті құрған Пауль Сахер, ерте вокалды музыканың ізашар маманы Макс Меили, ерте музыканың ауқымды L'Anthologie Sonore сериясына қосқан үлесі және HMV үшін жазылған Ренессанс люта әндері және 1937 жылы Франциядағы Надя Булангердің Монтевердидің кейбір мадригалдарын ұсынуы мен жаздыруы. Арнольд Долмеч - XX ғасырдың басындағы ерте музыканың қайта өркендеуінің басты тұлғасы. Дольмечтің 1915 жылы жарық көрген "XVII-XVIII ғасырлар музыкасының интерпретациясы" атты кітабы ерте музыканың шынайы орындалуларын дамытудағы маңызды кезең болды.
In the early 20th century, musical historians in the emerging field of musicology began to look at Medieval and Renaissance music more carefully, preparing performing editions of many works. Aside from choirs at the cathedral churches in England which were reviving these pieces, establishing a new standard and tradition in performing Renaissance choral music, several independent instrumental ensembles also emerged in the 1960s. They included Musica Reservata and David Munrow's Early Music Consort. Research into early music was carried out by members of the Galpin Society and independent scholars such as Mary Remnant and Christopher Hogwood. Other important milestones in the early music revival included the 1933 founding of the Schola Cantorum Basiliensis in Basel, Switzerland by Paul Sacher—together with distinguished musicians including the pioneering specialist in early vocal music Max Meili, who contributed to the extensive L'Anthologie Sonore series of early music recordings and recorded Renaissance lute songs for HMV—and the 1937 presentation and recording of some of Monteverdi’s Madrigals by Nadia Boulanger in France. Arnold Dolmetsch is widely considered the key figure in the early music revival in the early 20th century. Dolmetsch's 1915 book The Interpretation of the Music of the XVIIth and XVIIIth Centuries was a milestone in the development of authentic performances of early music.
ХХ ғасырдың аяғы
1950 жылдары ерте музыканың қайта өркендеуі жүріп жатты және 1970 жылдардың аяғында толық қалыптасқан құбылыс болды. Ол негізінен Лондон мен Базельде (Schola Cantorum Basiliensis) орналасқан, бірақ басқа Еуропа мен Америка қалаларында, әсіресе Нью-Йоркте, Бостонда және Сан-Францискода (филармония Барокконың айналасында) көп іс-әрекет болды. Бұл адамдардың классикалық музыканы тыңдау жолына, оның үйрету, орындау, демеушілік ету және сату жолына үлкен әсерін тигізді. Қазіргі классикалық музыка индустриясына қатысы бар адамдар бұл қозғалыстың кеңінен және терең әсерін мойындамайды. Сол кезеңдегі кез-келген басқа күш сияқты, ерте музыканың қайта өркендеуінің басты кейіпкерлері 1950-ші жылдардың соңында сөзсіз болып көрінген мәдени құндылықтарға қарсы болды. Алдыңғы кезеңдегі музыкаға деген қызығушылықтың қайта жанданыуы еуропалық өнер музыкасының педагогикасы мен орындау практикасынан гөрі кеңінен сезілді; ол сонымен қатар халықтық музыканың орындау практикасына және зерттеулеріне және ауызша дәстүрлер музыкасына әсер етті. Сонымен қатар, 1970 және 1980 жылдары Еуропада көптеген ансамбльдер, Николаус Харнонкорт (Австрия), Густав Леонхардт, Джос ван Велдховен (Нидерланды), Филипп Херревеге, Сигисвальд Куйекен (Бельгия), Кристофер Хогвуд, Тревор Пиннок және Джон Элиот Гардинер (Англия); және басқалар, барокко және ерте классикалық кезеңдердегі шығармаларды әлдеқайда көпшілікке қолжетімді етті. Ертедегі музыканың қайта өркендеуі классикалық музыка тыңдаушыларының тыңдау әдеттерін өзгертті, оларды көбінесе білмейтін музыканың ауқымына енгізді. Ұзақ мерзімде ерте музыканың қайта жаңғырушыларының орындау әдістері мен құндылықтары, әсіресе "нақтылықты" іздеу ретінде белгілі болған нәрсе ерте музыканың орындалуына ғана емес, кейінгі кезеңдердегі музыканың орындалуына да тұрақты әсер етті. Ең қызығушылық ортағасырлық және қайта өрлеу кезеңдеріне, белгілі бір дәрежеде барокко кезеңінің бірінші бөлігіне бағытталған. Алайда, бұл қайта жандануды тек хронологиялық тұрғыда ойлау қате болар еді, өйткені ертедегі музыкалық орындаушылар көп ұзамай өздерінің қызығушылықтарын кейінгі кезеңдерге дейін кеңейтті. Репертуарға ғана емес, музыканың қалай ойластырылғаны, қалай үйренілгені және қалай орындалғаны туралы да сөз болды. Бұл уақытта ағылшындық контра-тенор Альфред Деллер сияқты ерте музыканың ізашарларына Музика Резервата, Ерте Музыка Консорты, Монтеверди Хоры және ағылшын барокколық солистер сияқты мамандандырылған топтардың жаңа толқыны қосылды. Олар ойнаған музыка, оны орындау тәсілі, классикалық музыкадан көпшілікке таныс болған дыбыстармен салыстырғанда, жаңа болып көрінді; ол жаңа және экзотикалық болып көрінді. Қайта өрлеудің тағы бір маңызды аспектісі - Ренессанс және Барокко кезеңдерінің аспаптарын қайта құру. Отто Штейнкопф (берлиндік аспап жасаушылар мен орындаушылардың ең білімділері мен таланттарының бірі) сияқты адамдар ағаштан жасалған үрмелі аспаптарды: кремхорн, корнамус, раушпфайф, шамам, флейталар және кларнет пен гобойдың алғашқы түрлерін мұқият қайта жаңғыртуды бастады. Ренессанс шеберхана компаниясы (бұрынғы J. Woods and Sons Ltd.) 20 және 21 ғасырлардағы ерте музыканың дамуында маңызды рөл атқарды.
By the 1950s the early music revival was underway, and was a fully established phenomenon by the end of the 1970s. It was centered primarily in London and Basel (at the Schola Cantorum Basiliensis), although there was much activity in other European and American cities, especially New York, Boston, and San Francisco (centered around its Philharmonia Baroque). It had far reaching and important effects for the way that people listen to classical music and the way it is taught, performed, sponsored and sold. Few people involved in the classical music industry today would not acknowledge the breadth and depth of the impact that this movement has had. As much as any other force in the period, the protagonists of the early music revival were opponents of cultural values that, in the late 1950s, seemed virtually unquestionable. The revival of interest in music from earlier periods was more widely felt than in the pedagogy and performance practice of European art music; it also influenced the performance practices and research of popular music and the music of oral traditions. Also, in the 1970s and 1980s many ensembles in Europe, led by the likes of Nikolaus Harnoncourt (Austria), Gustav Leonhardt, Jos van Veldhoven (Netherlands), Philippe Herreweghe, Sigiswald Kuijken (Belgium), Christopher Hogwood, Trevor Pinnock and John Eliot Gardiner (England); and many others, made works in baroque and early classical periods approachable and accessible for a much greater public. The early music revival changed the listening habits of classical music audiences by introducing them to a range of music of which they were largely unaware. In the long term, the performance methods and values of the early music revivalist, particularly what became known as a quest for 'authenticity' had a permanent effect not only on early music performance, but also on the performance of music from later periods. Most interest was centered on the medieval and renaissance periods, and to a certain extent, the first part of the baroque period. However, it could be misleading to think of this revival simply in chronological terms, because early music performers soon extended their interests to later periods. The focus was not simply on repertoire, but on the ways in which the music is conceived, the process by which it is learned, and the manners in which it is performed. At this time established pioneers of early music such as the English counter tenor Alfred Deller were joined by a new wave of specialist groups such as Musica Reservata, the Early Music Consort, the Monteverdi Choir and the English Baroque Soloists. The music they played, and the way it was performed, appeared new in comparison to the sounds that most people were used to from classical music; it seemed fresh and exotic. Another important aspect to the revival was the reconstruction of instruments of the Renaissance and Baroque periods. People like Otto Steinkopf (one of the most knowledgeable and talented Berlin instrument makers and performers) started the meticulous reproduction of woodwinds: crumhorns, cornamuses, rauschpfeifes, shawms, flutes and early types of clarinets and oboes. Other manufacturers like the Renaissance Workshop Company (formerly J. Woods and Sons Ltd.) played an important role in the development of early music in the 20th and 21st centuries.
21 ғасыр
XXI ғасырда ансамбльдер, оқу бағдарламалары, концерттік сериялар және ежелгі музыкаға арналған жазбалар өте көп. Еуропада ерте музыка фестивальдерінің және музыка консерваторияларының мамандандырылған бөлімдерінің көбейуі ерте музыканы негізгі музыкалық қызметтің қалыптасқан бөлігіне айналдырды. АҚШ-та Бостон ерте музыка фестивалі және Ерте музыка Америкасы, Питтсбургтің Ренессанс және Барокко қоғамы және Сан-Франциско ерте музыка қоғамы сияқты ұйымдар көне музыканы зерттеу мен орындауды ілгерілетуді жалғастыруда. Кейбір колледждердің музыка бөлімдері, мысалы, Пибоди институты, Индиана университеті, Оберлин музыка консерваториясы, Солтүстік Техас университеті және Бостон университеті, ерте музыканың жоғары бағдарламалары бар. Монреаль қаласында, Квебекте, ерте музыка сахнасы жан-жақты дамыған, оның көп бөлігі 1960 жылы Кеннет Гилберт құрған Макгилл университетінің ерте музыка бөліміне байланысты. Қазіргі кезде ертедегі музыканың барлық дәуірлерінің және көп танымал емес композиторлардың шығармаларының жазбалары қол жетімді. Кейбір ірі лейблдер классикалық музыканы жаздыру үшін қаржыны қысқартқанмен, Harmonia Mundi және Hyperion сияқты көптеген тәуелсіз классикалық лейблдер ерте музыка жаздыруларын жалғастыруда. Жазылған музыканың көпшілігі интернеттен сатып алуға (немесе жүктеуге) болады.
There continues to be a great flourishing of ensembles, training programs, concert series, and recordings devoted to ancient music in the 21st century. In Europe a proliferation of early music festivals and specialist departments of music conservatories, have made early music an established part of mainstream musical activity. In the United States, gatherings such as the Boston Early Music Festival and organizations such as Early Music America, the Renaissance and Baroque Society of Pittsburgh and the San Francisco Early Music Society continue to promote the study and performance of ancient music. Several college music departments, such as the Peabody Institute, Indiana University, Oberlin Conservatory of Music, the University of North Texas, and Boston University, have strong early music degree programs. In Montréal, Quebec, there is a lively early music scene, much of it as a result of the early music department of McGill University, established by Kenneth Gilbert in the 1960. Recordings of all eras of early music and works of many lesser known composers are now available. While some major recording labels have reduced funding for classical music recordings, a large number of independent classical labels, such as Harmonia Mundi and Hyperion, continue to produce early music recordings. The majority of recorded music available is found for purchase (or download) on the internet.