Кіріспе

Амфибия түрлері Азулы бақа (Adelotus brevis) - Австралияның шығысында, Квинсленд штатының Эунгелла ұлттық паркі мен Жаңа Оңтүстік Уэльстің Оримбах қаласына дейін мекендейтін жер бетінде тіршілік ететін бақалардың бір түрі. Бұл Adelotus adelotus тұқымдасының жалғыз түрі, оның мағынасы "көрінбейтін" және brevis "қысқа" дегенді білдіреді.

Сипаттама

Бұл Австралиядағы бірегей бақа, өйткені әйелінің ұрығынан кішірек болатын жалғыз түр. Аталықтардың ұзындығы шамамен 4 м, ал аналықтардың ұзындығы шамамен 5 м. "Қысқыр жабайы" деген жалпы атау төменгі жақ сүйегіндегі кішкентай шығыршықтардың орнына байланысты, олар еркектерде ұзындығы шамамен 5 м-ге жетеді (ауыз ашық болған кезде ғана көрінеді). Бұл тістер төменгі жақ жаққа ортадан шығып, ауызды жапқанда жоғарғы жаққа арнайы саңылауларға орналасады. Олар сәл иілген және өткір тік, еркектерде де, әйелдерде де кездеседі, бірақ еркектерде олар үлкен. Еркектер бір-біріне күш-жігерін жұмсауға ұмтылып, мүйіздерін бекітіп алғандай, еркектер де бір-біріне "жауырын бекітіп" отырады. Ұрғашы жарғақтар денесіне қарағанда шашы өте үлкен, ал аналықтардың шашы еркектерге қарағанда аз. Еркектер бір-бірімен күресіп, бір-бірінің басын, мойнын тістеп, тістеп жатады. Бұл мінез-құлық ұрыс-керісті күшейту үшін үлкен бас, дене өлшемі және тістердің жыныстық диморфизміне әкелді (Katsirakos & Shine 1997). Қақаның арқалық беті әдетте қоңыр, бірақ зәйтүнді қараға дейін, төменгі жоталар, қылқан жапырақтары және қалыпсыз қара түсті белгілері бар болуы мүмкін. Көбінесе көздерінің арасында көбелек пішіндес таңба болады. Бұл түрдің бетін қара және ақ мармармен бояу, ал ішегі мен артқы аяғында қызыл түсті жарқырауы бар. Аталық пен аналықтардың құрсақтары әр түрлі болады. Бармақ пен аяқ саусақтары цилиндр пішіндес және қанатсыз.

Экология және мінез-құлық

А. brevis бөгеттермен, арықтармен, жаңбырлы ормандардағы су басқан шалғынды жерлер мен арықтармен, ылғалды склерофилл ормандар мен орманды жерлерде кездеседі. Бұл жағалау және таулы аймақтарда белгілі, алайда ол көптеген таулы аймақтарда, әсіресе Жаңа Оңтүстік Уэльстің Жаңа Англия таулы жерлерінде азайды. Аталықтары жапырақтар мен өсімдіктер арасында, өзендер мен бөгеттердің шеттерінде жасырын ұя салады. Бұл түрдің "ток ток" секілді дауысы бар, аталықтары ұядан шақырады және оларды табу қиын болуы мүмкін. Жазғы және жазғы мезгілдерде көбейеді, ал жұмыртқалар күн сәулесінен жасырылған ұяда көбікпен қапталады. Жұмыртқалардың түсі ақ және пигментсіз. Жауырындыру маусымында (қазан-желтоқсан) аталық тұқымдар күн сәулесінен жасырынған көбіктен ұялар салады. Әр бір көбік массасына 600-ден астам жұмыртқа салынуы мүмкін, оларды еркек күзетеді, олар құртқа айналғанға дейін. Екі-үш ай ішінде 3 - 3,5 см-ге дейін өсіп, "шағын ересек" бақаларға айналады.

Қорғалу жағдайы және қауіп-қатерлер

IUCN тікенекті бақаны Қауіп шеккен түрлердің Қызыл тізімінің қатерлі санатына енгізді және хитридиомикоздан айтарлықтай төмендеуде екенін атап өтті. Оңтүстік тақталық аймақтар популяциясы оның бұрынғы тақталық аймақтарының қалған бөлігінен түрдің жоғалуынан кейін, Қауіпке ұшыраған түрлерді қорғау туралы заңға сәйкес жойылып бара жатқан популяция ретінде саналды. Қалалық және ауыл шаруашылығының дамуы бұл түрдің негізгі қауіптері болып саналады, бұл оның тіршілік ортасының бұзылуына және жоғалуына әкеледі. Кірісілген түрлер, мысалы, жыртқыш шығыс шыбын-шіркей (Гамбузия холброки) және шөптер, олар шұңқыр бақаның табиғи өсімдіктерінен асып түседі.