Кіріспе
Американдық саясаткер Уэйн Норвиль Аспиналл (3 сәуір 1896 - 9 қазан 1983) - американдық заңгер және саясаткер. Ол АҚШ-тың Өкілдер палатасында 1949 жылдан 1973 жылға дейін Колорадоның төртінші округінен демократ ретінде он екі мерзім қызмет еткенімен танымал. Аспиналл 1959 жылдан 1973 жылға дейін төрағалық еткен Палатаның ішкі және арал істері жөніндегі комитетіне басшылық жасағанымен танылды. Аспиналл өзінің күш-жігерінің басым бөлігін Батыс жері мен су мәселелеріне арнады. Оның ресурстарды игеруді қолдаған әрекеттері 1960-шы жылдары күшейіп келе жатқан экологиялық лоббидің ашуын туғызды. Сиерра клубының белгілі атқарушы директоры Дэвид Броуэр экологиялық қозғалыстың "Уэйн Аспиналлдың тас құрлықтарында армандар бірінен соң бірі қирағанын" көрді. Конгрессмен экологтарды "көзге көрінбейтін фанатиктер" және "баланс ештеңе емес" деп атаған. Бұл шайқас Аспиналлдың конгресс мансабын қалыптастырды.
Wayne Norviel Aspinall (April 3, 1896 – October 9, 1983) was an American lawyer and politician from Colorado. He is largely known for his tenure in the United States House of Representatives, serving twelve terms as a Democrat from 1949 to 1973 from Colorado's Fourth District. Aspinall became known for his direction of the House Interior and Insular Affairs Committee, of which he was the chairman from 1959 to 1973. Aspinall focused the majority of his efforts on Western land and water issues. His actions supporting resource development often drew the ire of the increasingly powerful environmental lobby in the 1960s. David Brower, a prominent executive director of the Sierra Club, said that the environmental movement had seen "dream after dream dashed on the stony continents of Wayne Aspinall." The congressman returned the animosity, calling environmentalists "over indulged zealots" and "aristocrats" to whom "balance means nothing." This battle shaped Aspinall's congressional career.
Өмірбаян
Аспиналл 1896 жылы Огайо штатының Логан округіне қарасты Миддлбург қаласында дүниеге келді және 1904 жылы Колорадо штатының Пэлисайд қаласына көшіп келді. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Денвер университетінде оқыды, содан кейін қарулы күштерге (Сигнал корпусының әуе қызметіне) кірді. Ол әскери қызметтен босатылғаннан кейін ДУ-ға оралып, 1919 жылы бітірді. Бірнеше жыл бойы штатта оқытушылық қызмет атқарғаннан кейін ол Денвердегі заң факультетіне оқуға түсіп, 1925 жылы бітірді. 1930 жылы Колорадо штатының өкілдер палатасында орын алды, 1937 және 1938 жылдары спикер болып қызмет етті, 1939 жылдан 1948 жылға дейін штаттық сенатқа көшті. 1943 және 1944 жылдары әскери үкіметте капитан болып Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті. 1948 жылы ол Колорадоның губернаторы болу үшін баспалдақ тасы болады деп үміттеніп, ұлттық қызметке үміткер болды. Алайда ол АҚШ Палатасында 24 жыл болды. Колорадоның батыс беткейінде өмір сүру Аспиналлдың саяси идеологиясын айқындады. Оның отбасы дәстүрлі түрде республикашылдарға дауыс берген, бірақ партия 1912 жылы Теодор Рузвельт пен Уильям Х. Тафт арасындағы шайқаста Аспиналлдың көңілін қалдырды. Алайда, демократ болғанына қарамастан, оның ауылдық тамырлары салыстырмалы түрде консервативті философияны қалыптастырды. Ол батыс жерлері мен су мәселелеріне федералды қатысуды шектеуге сенді; оған жергілікті жерлер өздерінің ресурстарын пайдалануды жақсырақ шеше алады. "Мен жас кезімде Пэлисайд деген шағын қалашықтың сыртында тұратынмын, ал қала тұрғындары әрқашан шешімді өздері қабылдайды. Содан кейін мен Пэлисайдке көшіп бардым, ал Гранд Джункшн деген үлкен қалада бәрі дерлік шешілетін сияқты. Кейін мен штаттық заң шығарушы палатаға бардым, ал шығыс беткейі шешімді қабылдады. Ал Конгресс-те үлкен қалалар барлық мүмкіндіктерді пайдаланады". Оның АҚШ Палатасындағы қызметі 1972 жылы Төртінші округтік демократиялық бастауыш сайлауда жеңілгенімен аяқталды. Алайда Аспиналл саясатта белсенді болды. Ол АҚШ-тың өз энергия қажеттіліктерін қамтамасыз етуде өзін-өзі қамтамасыз ету қажеттілігі туралы пікірін білдірді және 1983 жылы қайтыс болғанға дейін мұнай шикізатын дамытуға итермеледі. Колорадо тарихы Аспиналлді штаттың ең ықпалды саясаткерлерінің бірі ретінде еске алады. "Президент" деп аталатын ол АҚШ-тың болашақ су және жер саясатын айқындаған кезеңде Ішкі және арал істері комитетінің басшысы болды. Колорадоның губернаторы Ричард Ламм, Аспиналлмен бірнеше идеологиялық айырмашылықтарға ие болған демократ, "біздің тарихымызда Колорадоның Вашингтондағы үстелге орын алуы үшін ешкім одан көп істеген жоқ" деп атап өтті. Оның Оуэн Аспиналл есімді ұлы болды, ол Америка Самоасының губернаторы болды.
1956 жылғы Колорадо өзенінің сақтау туралы заң
Аспиналл бірнеше себеппен бөгеттер мен суды қалпына келтіру жобаларын жақты: 1) олар өндіретін энергия; 2) жалпы демалыс мақсатында; 3) ол Батыс экономикалық өркендеуінің кілті экономикалық мақсаттар үшін тұрақты сақталған сумен қамтамасыз етуде деп санады. Аспиналлдың ойынша, американдықтардың көрікті жерлерді тамашалауға мүмкіндіктері көп, сондықтан олардың біразының бөгеттерін салу елге зиян келтірмейді. Ол карьерасынан кейін өзінің ауданына 1 миллиард доллардан астам су жобаларын енгізгенін мақтанып айтты. Байқаушылардың айтуынша, ол "өзін ұнатпайтын бөгетті ешқашан кездестірген емес". Колорадо өзенінің су қоймасын сақтау жобасы (CRSP) Конгресс алдына 1950 жылдардың басында және ортасында келді. Уэйн Аспиналл мен бірнеше батыс одақтастары қолдаған заң жобасы Колорадо өзенінің жоғарғы алабындағы бірнеше аймақтарды бөгеуге шақырды. Оған Динозаврлар ұлттық ескерткішінде орналасқан Эхо паркі бөгеті ұсынысы кірді. Бұл мәселе экологтар мен су жобасының жақтастарының арасында жан-жақты талқыланды. Грин және Ямпа өзендерінің төменгі жағында орналасқан, 525 фут (160 м) биіктіктегі бөгет 43 000 акр (170 км2) көлді құрып, Грин өзенінің каньонын 63 миль (101 км) және Ямпа өзенінің каньонын 44 миль (71 км) су басып кететін. Алайда, елде экологиялық сауаттылықтың артуына байланысты, көпшілік жобаға қарсы шықты. Тек 1954 жылы Ішкі істер министрлігіне жоба туралы 20 000 хат келіп түсті, ал бір инсайдер хаттардың 80 есебіне 1 қарсылық білдірді деп есептеді. 1954 және 1955 жылдары экологтар CRSP-нің даулы аспектілерін жеңді. 55 жылы Аспиналл заң жобасының қабылдануы үшін Эхо паркі жоспарын құрбан ету керектігін мойындады. Екі тарап арасындағы тағы бірнеше компромистер 1956 жылғы Колорадо өзенін сақтау туралы заңға жол ашты (Халық заңы 485, 203-тарау), ол басқа суару жобаларын және бірнеше ірі бөгеттерді құруды талап етті, оның ішінде Глен-Каньон бөгеті Юта штатында, Пауэлл көлі пайда болды. CRSP-ден құрылған басқа жобаларға Flaming Gorge, Navajo және Curecanti су қоймалары кірді. Оның келісімі бойынша Аспиналл төртінші округке тағы бес суды қайта өңдеу жобасына және үш гидроэлектр бөгетіне ие болды. 1956 жылы наурыз айында заң жобасы 256136 палатада қабылданды, ал кейін Президент Дуайт Эйзенхауэр оны заңға қол қойды.
Арканзас штатының "Қою табасы" жобасы 1962 жылы
Бұл жоспар 1951 жылы ұсынылған, ол Колорадоның батыс беткейіндегі Frying Pan және Roaring Fork өзендерінен суды штаттың оңтүстік-шығыс бөлігіндегі құрғақ климатқа ағып жатқан Арканзас өзеніне аударуды талап етті. Фронт-Рейндж (Болдер, Денвер, Колорадо-Спрингс және Пуэбло) Батыс беткейге қарағанда халық саны жағынан үлкен артықшылыққа ие болғандықтан, штаттың көпшілігі жобаны жақтырады. Бұл маневрдің прецеденті 1937 жылы Колорадодағы Big Thompson жобасы арқылы орнатылды, ол Батыс Склоп суын Колорадоның солтүстік-шығысындағы фермерлерге берді. 50-жылдардың ортасында палатаның күш-жігерін CRSP-ге бағыттағысы келгендіктен, Аспиналл Fry Ark-ті 1960 жылға дейін ұсынды. Алайда, бұл мәселе қайта көтерілгенде, Аспиналлдың пікірі өз ауданында да дау тудырды. Оның сайлаушыларының көбі суды Фронт-Ренжге жіберуді мақұлдамады. Алайда Аспиналл бұл жоспарды алға тартты, өйткені ол қоғамдық суды дамытудың жақтаушысы ретінде басқаларға пайда әкелетін рекультивациялық жобаларды тоқтату оған қарама-қайшылықты көрінді. 1962 жылы тамызда Аспиналл Аспенге жақын жердегі Роринг Форк өзенінде су қоймасын салуды талап ететін жоспарды қолға алған кезде заң жобасы қабылданды, бұл Батыс беткейдің су жоғалтуын өтейтін еді. Fry Ark Аспиналлдың бүкіл Батыс бойынша мемлекеттік қаржыландырылатын су жобаларының санын көбейту туралы шешімін көрсетті, бұл оны 1960-шы жылдардың басында сайлаушылардың көпшілігінің тілегіне қарсы қойды. Алайда, ол тез арада олардың ықыласына ие болды, өйткені оның прецеденті ақырында Төртінші округке тағы да бөгеттер мен қалпына келтіру жобаларын әкелді.
1964 жылғы Жайлаушылық туралы заң
Осы дәуірдегі қоршаған ортаны қорғау туралы алғашқы заңдардың бірі президенттер Кеннеди мен Джонсон мен Аспиналл сияқты батыс саясаткерлері арасында Конгрессте ұзақ соғыс болды. 1961 жылы Wilderness заң жобасы алғаш рет палатаға келгенде, Аспиналл халықтық заң жобасын Ішкі істер комитетінің қарауына жібермеу үшін әр түрлі ұстап тұру тактикасын қолданды. Ол осылай 1962 және 1963 жылдары жалғастырды, бұл оған елдің экологиялық қорғаушыларының, табиғатты қорғаушы саясаткерлердің және көпшіліктің ашуын туғызды. Алайда 1963 жылы қарашада Аспиналл Джон Ф. Кеннедимен келісім жасады. Аспиналл жерді мемлекеттік тексеру комиссиясын қатты қалаған (төменде қараңыз), ал Кеннедидің негізгі мақсаттарының бірі - Wilderness Act заңын қабылдау. Аспиналл жер комиссиясымен әкімшілік ынтымақтастығы үшін заң жобасын жариялауға келісті. (Осымен қатар, Кеннедидің 1963 жылы 22 қарашада қаза табуы Вашингтонға этнос қалыптастырды, бұл Кеннедиді шейіт етті. Линдон Джонсон көпшілікке деген жанашырлықтан пайдаланып, өзінің көптеген заңнамалық мақсаттарын жүзеге асырды.) 1964 жылғы Жай далада болу туралы заңды қабылдамас бұрын, Аспиналл қорғалатын 55 миллион акр (220 000 км2) жабайы жерді тек 9.1 миллион акрға (37 000 км2) қалдырды. Ол "1984 жылғы шарт" деп аталатын шартты енгізді, ол кен өндірушілерге 1983 жылдың 31 желтоқсанына дейін осы аумақтардың көпшілігіне кіруге мүмкіндік берді. Осы жеңілдіктерге қарамастан, палата оны 373 1 қабылдады және Линдон Джонсон қыркүйекте оған қол қойды. Заң сонымен қатар атқарушы билікке айрықша билікті беруден бас тартты, сонымен қатар мемлекеттік жерлерді қадағалау үшін Конгрессте біраз билік қалды. Бір қызығы, Ұлттық жабайы табиғат федерациясы 1964 жылы заң жобасын қабылдауда атқарған рөлі үшін Аспиналлға "Жылдың қорғаушысы" деген атақ берді.
1968 жылғы Колорадо өзені бассейні туралы заң және Орталық Аризона жобасы
1966 жылдан 1968 жылға дейін Аспиналл өзінің конгресс мансабындағы соңғы су жобасының маңызды шайқасын өткізді. Колладо өзенінің бассейнінің жобасы, қолдаушылардың айтуынша, жоғарғы бассейннің өзен суын көп пайдаланбай-ақ, Колорадо өзенінің төменгі бассейніндегі қауымдарға табыс пен энергия алу үшін бөгеттер салу болды. Жобаның басты бағыты Орталық Аризона жобасы (CAP) болды. CAP қолдаушылары басқа талаптардың ішінде екі бөгет салуды қалады, біреуі Гранд-Каньон ұлттық ескерткішін және Гранд-Каньон ұлттық паркіне (Бридж-Каньон бөгеті) су басады, екіншісі Гранд-Каньонның шетінде (Мәрмәрлі-Каньон бөгеті). Аспиналл бастапқыда мұны қолдап, ол Колорадо өзенінің бассейніндегі барлық штаттар үшін табыс әкелетінін мәлімдеді. Алайда ол өз кезегінде өз ауданына бес жобаны қолдауды талап етті. Бірнеше конгрессмендер, соның ішінде Аризона сенаторы Карл Хейден, мұны мемлекет кепілге алынған әрекет ретінде көрді, және көптеген адамдар Аспиналлға наразылық білдірді. Экологтар АӨК-ге қарсы болды, өйткені ол Гранд-Каньонның табиғатына зиян келтіреді. Аспиналл кейін былай деді: "Біз өзеннің дамуын миллиондаған американдықтар мен келушілерге бүгінгі күнге дейін аз адам бар немесе көруге мүмкіндік алған каньонның түбін көруге болатын жалғыз ақылға қонымды, практикалық, қауіпсіз және логикалық жол деп қарадық". Алайда, дебаттар кезінде Сьерра клубы бұл философияны мазақтап, 1966 жылдың шілдесінде ұлттық газеттерде жарнама сатып алды. "Туристер төбеге жақындай алуы үшін Сикстин шіркеуін су басуымыз керек пе?" деп сұрады. Аспаналл тұрақтан шыға алмайтынын сезініп, 1967 жылдың тамызының соңында Гранд-Каньон бөгеттерін CRPB-ден тастады. 1968 жылдың ортасында заң жобасы қабылданды, ол Колорадо өзені бассейнінің заңын құрады. Алайда, бұл келісімнің орнына Аспиналл Колорадо үшін бес жоба алды (Даллас Крик, Анимас Ла Плата, Вест Дивайд, Сан-Мигель және Долорес жобалары). Солардың тек екеуі ғана (Долорес пен Даллас-Крик) салынды. Animas La Plata жобасы қазіргі уақытта салынып жатыр және батыстағы соңғы ірі су жобаларының бірі болып табылады. Джимми Картер 1977 жылы "шошқа баррелі" су жобаларына ысырапшылдықпен жұмсалған қаржыны "Хит-тізім" деп жариялады, қалған үшті (басқалармен қатар) жойды. Бұдан басқа, қалған кезең ішінде ешқандай жаңа ірі рекультивациялық жобалар мақұлданған жоқ, себебі Аспиналлдың заңға шектеу салған талаптары су жобаларын салуды қолдаған батыс саясаткерлер коалициясын бөлді.
1970 және 1972 жылдардағы Демократиялық праймериз
20 жылдан астам уақыт билік жүргізгеннен кейін, 1960 және 70-жылдардың басында болған дау-дамайлар Аспиналлға жетіп қалды. Либерализмнің Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдіруі және афроамерикалықтардың азаматтық құқықтары мен әйелдердің тең құқықтарының қорғалуы арқылы бүкіл елде күш жинаған кезде реформаторлар Демократиялық партияны бақылауға алды. Олар партияның ең консервативті мүшелерінің бірін жою мүмкіндігін пайдаланды. 1970 жылы Ричард Перчлик есімді жас демократ Төртінші округтік демократиялық бастауыш сайлауда Аспиналлға қарсы шықты. Аспиналл 1948 жылдан бері алғашқы алғашқы сынақта 11000-нан астам дауыспен жеңіске жетсе де, Перчликтің науқаны Аспиналлды ескі (74 сол кезде) және либералды идеалдармен соғыста және қоршаған ортада байланыста емес деп суреттеді. Сондай-ақ, ол "Тұрғылықты" арнайы мүдделерге тым жақын деп айыптады және реформаторлар Конгресстегі ақсақалдық жүйесінің кемшіліктері деп қарастырған рөлі үшін оған қарсы болды. Алайда, Аспиналлдың досы және әріптесі, Колорадоның бірінші округінің демократ конгрессмені Байрон Роджерс 1970 жылғы алғашқы маусымда аман қалмады. Денвердің жас либералды заңгері Крейг Барнс Роджерсті жеңді (егер Барнс өзі жалпы сайлауда жеңіліс тапса да). Роджерстің философиясы мен заң шығарушылық рекорды Аспиналлға ұқсас болды, бұл 1972 жылы Аспиналлдың тағдырын алдын ала білдірді. Аспиналл либералды демократтардың сын-қатерін қаншалықты бағалағандығы талқылануда. Ол "либерализмге, комитеттерді ұйымдастыруға және т.б. деген бұл қозғалыс мені жас әрі белсенді тұлғаны билікке жіберу керек деген тұсқа жетпедім бе деп ойлануға мәжбүр етеді" деді. Алайда, ол 1972 жылы сайлауалды үндеуін өзгертпейді, тіпті республикашылдардың бақылауында болған Колорадоның Бас Ассамблеясы төртінші округтегі либералды округтерді қосу үшін штаттың округтік шекараларын қайта тартқаннан кейін де. "Уэйн Аспиналл барлық мүдделерді білдіреді, өйткені барлық адамдар біздің ресурстарымызға қызығушылық танытады", - деді оның науқаны, Батыс беткейде тұратын кеншілер, малшылар мен ағаш кесушілерді нысанаға алуды жалғастырды. Ол өзінің жаңа либералды сайлаушыларының алаңдаушылығын азайту үшін өзінің хабарын өзгертуге ешқашан тырыспады. 1972 жылы демократиялық партияның алғашқы сайлауында оның қарсыласы Алан Мерсон екі жыл бұрын Перчлик пен Барнстың қолданған стратегиясын қолданды. Мерсон Аспиналлға энергия проблемаларын тез арада мойындамай, тұрақты өсімді қоректеген саясатты ілгерілетіп, қажетсіз су жобаларын салып, ерекше мүдделердің құралы болғаны үшін шабуыл жасады. Мерсон The New York Times, Field and Stream, тіпті Reader's Digest-тен қолдаулар қабылдап, сыртқы көмекті көп алды. Экологиялық лобби Мерсонның науқанына көбіне қолдау көрсетті, 20 000 доллар Қорғаушы Сайлаушылар Лигасынан келді. Экологиялық іс-қимыл, Аспиналлдың атауын 1972 жылы "Қылай ондық" тізіміне енгізген Конгресстің қоршаған ортаға қарсы ең үлкен жаулары, сонымен қатар Мерсонды қолдады. Фронт-Рендждегі жас, либералды дауыстарды пайдаланып, Мерсон Аспиналлді бастапқы 53% -дан 47% -ға дейін жеңді. Тарих Аспиналлдың жоғалуының себебі оның жасына, 1972 жылғы экологиялық мәселенің күш-қуатына және "Тұрғыздаушы" Батыс беткейіндегі консервативті қолдаудың көп бөлігін құртқан қайта аудандауға байланысты. Алайда, қайта бөлу әлі де либералды Мерсонның жеңісіне қарамастан, республикашылдарға жағымды болды. Қалалық сайлаушылардың Төртінші округке көшірілуі Демократиялық дауыс бөлініп, Республикалық күштерді нығайтты. Мерсон 1972 жылы қарашадағы жалпы сайлауда 1966 жылы Аспиналлдың сәтсіз қарсыласы болған Джеймс Пол Джонсонға ұтылып қалды.
Конгресстен кейінгі өмір
Аспиналл 1973 жылдың қаңтар айында қызметінен кеткеннен кейін де салыстырмалы түрде белсенді болды. Ол партиялық шекарадан шығып, 1976 жылы президент сайлауына Джеральд Фордты қолдады. Ол сондай-ақ 1970-ші жылдардың соңында мұнай шикізатын одан әрі барлауға үгіт-насихат жасады, Парахо мұнай шикізаты демонстрациясы, Inc. директорлар кеңесінде қызмет етті. Араб мұнай эмбаргосы салдарынан туындаған энергетикалық дағдарыс кезінде Американың мұнайға тәуелділігін тоқтату үшін елді баламалы энергия көзіне баруға үміттенді. Ол 1979-1982 жылдар аралығында кең тараған батыс философиясы - Сагебруш көтерілісіне, яғни кейбір федералды қорғалған жерлерді штаттар мен жергілікті үкіметтердің айқындауы үшін қайтарып алуға тырысқан. Аспиналл заңгерлік қызметті қайта бастады, ол 1983 жылдың 9 қазанына дейін Колорадо штатының Пэлисаде қаласында өмір сүрді. Ол кремацияланды, ал оның күлін Колорадо штатының Гранд Джункшн қаласындағы Орчард Меса қалалық зиратына жерледі. 1972 жылы Гранд-Джанкшн қаласындағы АҚШ пошта кеңсесі мен сотының ғимараты Уэйн Н. Аспиналл федералдық ғимараты деп қайта аталды.