Кіріспе
Бенедикт монахы (9501022) Ноткер Лабео (шамамен 950 28 маусым 1022), сонымен қатар Неміс Ноткер (Notcerus Teutonicus) немесе Ноткер III деп те белгілі, ол бенедикт монахы, ғалым және мұғалім ретінде белсенді болды. Ол орта ғасырларда Аристотельдің еңбектерін алғаш рет түсіндірген, сондай-ақ Боэций мен Мартиан Капелла сияқты ертедегі латын жазушыларының еңбектерін аударған. Ноткер музыкаға қатысты бес қысқа очерктің авторы деп саналады. "Лабео" деген сөз "сүйекті" дегенді білдіреді. Кейіннен ол неміс тіліне сіңірген еңбегі үшін "Тевтоник" ("Teutonicus") деген атақ алды.
Notker Labeo (c. 950 – 28 June 1022), also known as Notker the German (Notcerus Teutonicus) or Notker III, was a Benedictine monk active as a scholar and teacher. He was the first commentator on Aristotle active in the Middle Ages and translated the works of earlier Latin writers such as Boethius and Martianus Capella. Notker is also attributed the authorship of five short essays on music. "Labeo" means "the thick lipped one". Later he was named Teutonicus in recognition of his services to the German language.
Өмір және мансап
Ол 950 жылы Тюргаудың ақсүйектер отбасында дүниеге келген. Ол Сент-Галл аббатлығына бала кезінде барып, барлық нәрсені жейтін оқу арқылы көптеген білімге ие болды. Оқуын аяқтағаннан кейін, ол абатханада мұғалім, содан кейін абат Буркхард II-нің басқаруымен мектеп басшысы болып қызмет етті. Замандастары оған теолог, филолог, математик, астроном, музыканы жақсы білетін, ақын ретінде құрметпен қараған. Ол өзінің оқулары мен әдеби еңбегі туралы Ситен епископы Угоға (9981017) жазған хатында айтып береді, сондай-ақ біз оның қызметі туралы оның шәкірті Эккехард IV-тің мәтіндері арқылы білеміз. Некрологиум санкти Галлиде оның өлімі 1022 жылы 28 маусымда "Obitus Notkeri doctissimi atque benignissimi magistri" деп жазылған. Ол індеттен қайтыс болды. Оның ең көрнекті шәкірттері - жоғарыда аталған Экехард IV, Констанс епискобы Соломон III және Изге Фридолиннің өмірбаянын жазған көшпелі ғалым Батерей.
Жазулары мен аудармалары
Өзінің шәкірттерінің игілігі үшін ол латын тілінен неміс тіліне бірнеше мәтіндерді аударды. Ол осы аудармалардың он бірін атап өтті, бірақ өкінішке орай, тек бесін сақтап қалды: (1) Боэций, "De consolatione philosophiae"; (2) Мартиан Капелла, "De nuptiis Philologiae et Mercurii"; (3) Аристотель, "De categoriis"; (4) Аристотель, "De interpretatione"; (5) "Зәбур". Жоғалған кітаптардың арасында: "Әйүп кітабы", ол бес жылдан астам уақыт бойы жазған; "Disticha Catonis"; Вергилийдің "Буколикасы"; Теренцидің "Андриясы" (неміс тілінде Теренц). Өзінің жазбалары туралы ол жоғарыда аталған хатта "Жаңа риторика", "Жаңа компутус" және латын тіліндегі тағы бірнеше кішігірім еңбектерді атап өтті. Бізде әлі күнге дейін "Реторика", "Компутус" (әсіресе Пасха мейрамының шіркеулік мерекелерінің күндерін есептеу үшін нұсқаулық), "De partibus logicae" атты очерк және "Музыка" туралы неміс очергі бар. Р. Кёгельдің пікірінше, Ноткер Лабео неміс әдебиетінің ең ұлы стилистерінің бірі болды. "Оның бұл саладағы жетістіктері таңғаларлықтай көрінеді". Оның стилі, ең жарқын болып табылатын жерде, негізінен поэтикалық; ол таңғаларлық дәлдігімен тіл заңдарын қадағалап, көне жоғары неміс және швейцариялық неміс тілдерінің алғашқы жүйелі орфографиясын жасады. Ол латын және неміс тілдерін бірдей еркін меңгерген; ал грек тілін түсінбесе де, ол білетінін айтып жүрді. Ол өзінің аудармаларына берген түсініктемелеріне өте көп білім мен білімділік салды. Оның заманында қызықты болатын көптеген нәрселер, философия, ғаламдық және әдеби тарих, жаратылыстану, астрономия. Ол жиі классиктер мен шіркеу аталарынан үзінділер келтіреді. Бұл Ноткердің ерекшелігі, оның өлім алдындағы өтініші бойынша кедейлер тамақтандырылды және ол өзінің денесін өлтіру әдетіне айналған ауыр шынжырды ешкім көрмеуі үшін киген киімінде жерленуге өтініш білдірді. Ноткер III. (неміс) сонымен қатар маңызды космограф болды. Оның картографиялық алғашқы еңбектері 1001 және 1022 жылдар аралығында Пурхарт II абат тұсында Санкт-Галл абатханасында салынған алғашқы атласқа әкелді. Ол ежелгі дәуірдің соңғы кезеңіндегі Consolatio philosophiae (483 шамамен 525 жылы) негізінде жазылған. Әлем картасы тиісті әлемдік аймақтардың этнологиялық мазмұнын қамтыды және дидактикалық мақсаттарға қызмет етті. Түпнұсқасы Сент-Галл абатханасының кітапханасында сақталған.