Кіріспе

Непал саясаткері (18941941) Шүкір Радж Шастри Жоши ((Непал: शुक्रराज शास्त्री जाेशी) (туған Шүкір Радж Жоши) (189424 қаңтар 1941) - непалдық ақылшы және демократия үшін күрескер, автократиялық Рана әулеті жазаға тартқан. Ол - Рана режимін құлатып, Непал революциясының төрт шейітінің бірі. Қалған үшеуі - Дашрат Чанд, Дхарма Бхакта Матема және Ганг Лал Шреста. Шастри сонымен қатар әлеуметтік реформатор және непал және Непал тілдерінде бірқатар кітаптар жазған автор болды.

Ерте өмір

Шастри Үндістанның Варанаси қаласында дүниеге келген. Атасы Мадхав Радж және анасы Ратна Мая Джоши саяси себептермен жер аударылып өмір сүрген. Мадхав Радж Непалдағы Ария қоғамының көшбасшысы болды. Джошилер Лалитпурдан шыққан. Шүкір Радж Үндістанда білім алған, Дехрадуннан "Шастри" дәрежесін алғаннан кейін "Шастри" атағын алған. Ол өзінің шын аты Жошиден гөрі осы есімімен танымал болды.

Демократия үшін күресуші

Непалға оралған Шастри демократияға қарсы күреске қосылды. Азаматтық құқық комитеті ұйымдастырған көтеріліс барысында ол Рана режиміне қарсы шығып, халықтың құқығын талап етті. Осы әрекеті үшін ол тұтқындалып, алты жылға бас бостандығынан айырылды. Кейін ол өлім жазасына кесіліп, 1941 жылы 24 қаңтарда Катмандудағы Пахали, Теку қаласындағы жолдың бойындағы ағашқа асылды. Раналар ақырында 1951 жылдың ақпан айында құлатылды, ал Непалда демократия орнады. Рана олигархиясы Непалды 1846 жылдан 1951 жылға дейін басқарды. Бұл кезеңде шах патшасы кейіпкерге айналды, ал премьер-министр және басқа да үкімет лауазымдары тұқым қуалаушылыққа ие болды. 1846 жылы Жанг Бахадур Рана, премьер-министр мен патшаның туысы бар 40 ақсүйекті өлтірген Кот қырғынның арбасын жасап, Рана әулетін құрды. Рананың билігі төрешілдік, азғындық, экономикалық қанаушылық және діни қуғын-сүргінмен сипатталды. Рананың 104 жылдық билігі Непал тарихындағы ең қараңғы кезеңдердің бірі деп аталады.

Жазушы

Шастри Непал-Бхаса қайта өрлеуінің көшбасшыларының бірі болды. Ол 1928 жылы Калькуттадан жарық көрген "Непал тілі" атты тілдің грамматикасын жазды. Ол балалар әдебиетін алғаш шығарған. Оның басқа еңбектері: Непал Бхаса Reader, Books 1 and 2 (1933) және Непал Вернамала (1933). Шастри саясаттағы қатысы үшін емес, әлеуметтік реформалар мен ана тілі Непал-Бхасаны дамыту үшін өлім жазасына кесілген деп саналады. Шәстри Непалдың Пража Паршидасының мүшелері болған үш шейхтен айырмашылығы, ешқандай саяси партияға жатпады.

Мұра

Шастри мен басқа да шейіт-қаза тапқандарды құрметтеу күні жыл сайын 16 мамырда (29 немесе 30 қаңтарда) бүкіл елде атап өтіледі. Шүкір жолы - Катманду қаласының орталығындағы көше. Шастридің мүсіндері бірнеше жерде орнатылған, ал пошта қызметі оның бейнесі бейнеленген ескерткіш пошта маркаларын шығарды. Шахид қақпасы деп аталатын төрт шейх пен патша Трибхуванның бюстері бар ескерткіш 1961 жылы Катмандудың орталығында салынған.