Кіріспе
Непал королевасы Айшвария Раджая Лакшми Деви Шах (7 қараша 1949 жыл - 1 маусым 2001 жыл) 1972 жылдан 2001 жылға дейін Непал королевасы болды, сондай-ақ Бада Махарани (बडामहारानी) деп те аталады. Ол король Бирендраның әйелі және король Дипендраның, принц Ниражанның және принцесса Шрутидің анасы болды. Ол марқұм генерал Кендра Шумшер Жанг Бахадур Рана мен Шри Раджа Лакшми Деви Шахтың үш қызының үлкені болды, Лазимпат Дурбарда, Катманду қаласында дүниеге келді. Ол классикалық сұлулығымен, әсіресе шаш үлгілерімен және киімдерімен танымал болды.
Aishwarya Rajya Lakshmi Devi Shah (7 November 1949 – 1 June 2001) was the Queen of Nepal from 1972 to 2001, also referred to as Bada Maharani (बडामहारानी). She was the wife of King Birendra and the mother of King Dipendra, Prince Nirajan, and Princess Shruti. She was the eldest among the three daughters of the late General Kendra Shumsher Jang Bahadur Rana and Shree Rajya Lakshmi Devi Shah in Lazimpat Durbar, Lazimpat, Kathmandu. She was celebrated as a woman of classical beauty, famous for her hairstyles and ways of dressing.
Білім
Ол Курсеон қаласындағы (Үндістан) Изге Хелен монастырында және Непалдағы Жавалахелдегі Изге Мария монастырында мектеп білімін алған. 1963 жылы Канти Ишвари Раджа Лакшми орта мектебінен С.Л.К. емтиханын тапсырды. Ол Трибуван университетіне қарасты Padmakanya колледжіне қабылданды және 1967 жылы гуманитарлық ғылымдар бойынша бітірді.
Отбасылық негіздер
Ол 104 жыл бойы Непальді басқарған Рана әулетінен шыққан. Ол генерал Кендра Шумшер Жанг Бахадур Рананың (1921–1982) және оның әйелі Шри Раджа Лакшми Шахтың (1926–2005) үлкен қызы еді. Оның екі ағасы (Сұрай Шумшер Жанг Бахадур Рана; Удай Шумшер Жанг Бахадур Рана) және екі әпкесі (Комал Раджая Лакшми Деви Шах ханымы; Прекшья Раджая Лакшми Деви Шах апайы) болды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның кіші әпкесі Комал Непаль ханымы атанды. Оның отбасы 1950-ші жылдарға дейін Непальді тиімді басқарды. 1970 жылы ол Непальдің сол кездегі тәж мұрагері Бирендраға (және оның екінші туысына) үйленді. Айшварьяның кіші қарындасы Прекшья да Шах әулетіне үйленді, Гьянендра мен Бирендраның інісі, сарайда қаза тапқан ханзада Дирендраға үйленді. Олар 1980-ші жылдары ажырасып кетті. Прекшья апай 2001 жылдың 12 қарашасында тікұшақ апатында қаза тапты.
Непал патшайымы
1972 жылы патша Махендра қайтыс болғаннан кейін, Бирендра патша атанды, ал Айшвария патшайым болды. Айшвария патшайым – бойында әдемілік пен ақылдың үйлескен, серге жол беретін, сөйлеуге шешен, епті әйел еді. Ол түрлі әлеуметтік және мәдени шараларды ұйымдастырды. Айшвария патшайым өмірінің барлық кезеңінде күйеуін қолдады, қиындықтарға қарамастан оған демеу берді. Ол ел мен халқының қажеттіліктерін көре білген, болашақты ойлайтын әйел еді. Жұртшылық күйеуін қолдауын оның үстемдігі деп түсінді, бірақ уақыт өте келе Айшвария патшайымның күйеуіне деген ықпалы азайды және ол күйеуіне адал серік ретінде танылды, оның беделі уақыт өте келе артты.
Әдеби шығармалары
Ол Чадани Шах атты қаламды қолданып әдебиетке қызығушылық танытты, "Афнай акаш афнай парибеш" деген атпен ондаған өлеңдер жазды. Антологияға Непал әдебиетінің тәжірибелі сыншыларының Чадани Шахтың шығармаларына арналған сындық пікірлері кірген. Ол сонымен қатар белгілі ән жазушы болды және оның әндері Radio Nepal және Nepal Television арналарында жиі ойнатылды.
Өлтіру
Айшвария патшайым күйеуі Бирендра патшасы, ұлы Ниражан ханзада, қызы Шрути ханшайым және патша отбасының тағы жеті мүшесімен бірге атып өлтірілді. Бұл қырқыстың себебі, тәж мұрагерінің Девяни Ранаға үйлену ниетіне қарсы күшті оппозиция болды деп кеңінен сенеді. Айшвария патшайымның денесі оқтан қатты зақымданғандықтан, көпшілік қатысқан мемлекеттік жерлеу шеруіне оның келбеті салынған фарфор маскамен жабылды.