Кіріспе

Ала Вай каналы - Гавайи штатының Гонолулу қаласында орналасқан жасанды су жолы. Ол 1928 жылы күріш алқаптары мен батпақтарды сумен тазарту үшін құрылған, олар кейін Уайкикиге айналды. Сонымен қатар, ол Гонолулудың орталық және шығыс бөлігінен өтетін өзендер мен арықтардың негізгі су ағызу дәлізін құрайды. Капахулу даңғылының солтүстік-батысынан Уайкики бойымен басталып, оңтүстік-батысқа бұрылады да Тынық мұхитқа құяды. Көлден МакКалли көшесі, Калакауа даңғылы және Ала Моана бульвары арқылы көпірлер өтеді. Ала Вай бульвары Вайкикидегі каналдың батыс жағына параллель жүреді.

Тарих

Канал пайда болғанға дейін Вайкики Макики, Палоло және Маноа аңғарларынан теңізге қарай ағатын өзендермен қоректенетін ылғалды жерлерден тұратын. 1900 жылдардың басында Луциус Пинкхэм, ол кездегі Аумақтық денсаулық сақтау басқармасының президенті, "сансаулығына зиянды" деп санаған ылғалды жерлерді сумен тазарту үшін дренаждық канал салуды ұсынды. Қаналды салу ұсынысын Денсаулық сақтау кеңесі мақұлдаса да, Пинкхэм Гавайи губернаторы болғанға дейін соңғы мақұлдауға қол жеткізілген жоқ. Каналдың құрылысы Уолтер Ф. Диллингхэмнің Гавайлық драждау құрылыс компаниясы 1921 жылы басталып, 1928 жылы аяқталды. Қалалық әкімдік Уайкикиде жаңа ғимараттар салуға рұқсат бергенде құрылысшылардан теңіз деңгейінен жоғары құрылыс салуды талап етті. Диллингэм жаңадан құрылған жердің биіктігін арттыруға мүмкіндік беру үшін канал жасау кезінде олған түскен олжаны сатты. Бұл канал әлі күнге дейін жүйелі түрде қазылған. Каналдың құрылуы өзендердің ағысын тікелей мұхитқа бұрып жіберді, нәтижесінде бірнеше шаршы шақырым жаңа жылжымайтын мүлік пайда болды. Бұл жобаның пайдасына қарапайым тұрмысқа ие болған, бірақ күріш пен бұршақ өсіретін шағын фермалары бар адамдар да пайда көрді. Бұл жерлерді қалпына келтіру Уайкикиді туристік орталық ретінде дамытудың басты бөлігі болып саналды. Бастапқыда жобаланғандай, каналдың екі мильлік су жолы екі шетінен екі рет шығатын, бұл шөгінділерді теңізге лақтыруға мүмкіндік берді. Инженерлер сол жақтағы ластанудың Вайкики жағалауына түсетінін анықтаған кезде Капиолани паркі мен Вайкики сусауытының маңында шығыс шығыс тұйығын салуға шешім қабылдамады.

Негізгі мәселелер

Федералды су тасқыны сарапшылары қатты жаңбырдан каналдың суға толып, Даймонд Хедтен Ала Моана мен Моилилиге дейінгі аумақты су басуы мүмкін деп мәлімдеді. Мұндай апаттың алдын алу үшін АҚШ Армиясының инженерлік корпусы әртүрлі шараларды қарастырды, соның ішінде терең канал қазып, Маккалли көпірін кеңейтіп, канал бойында қабырғалар қосты. Бір адам су тасқынынан кейін пайда болған бактериялардың жоғары деңгейіне байланысты қайтыс болды. Қаналды қайықтауға және демалыс мақсатында пайдалануға арналған қауіпсіздік стандарттарына сай келмегеніне қарамастан, мұндай пайдалануға тыйым салуға ешқандай қадам жасалмаған. Жүздеген қайықтанушылар мен қайықтанушылар оны штаттағы ең көп пайдаланылатын ішкі су жолдарынан бірі етеді. Ол каналдағы тәнді жейтін бактериялардың токсикалық деңгейін анықтайды. Сонымен қатар, қазіргі кездегі әлемдік экологиялық өзгерістерге байланысты ғалымдардың жұмысы "2100 жылға қарай Ала-Вай каналында V. vulnificus орташа тығыздығының 2 - 3 есеге көбеюін болжайды".