Кіріспе

Занья Мадре (ˈsaŋxa ˈmaðɾe, "Ана ор") - Лос-Анджелес Пуэблосына Порсиункула өзенінен су әкелген алғашқы су құбыры. Алғашқы ашық, топырақтан жасалған арықты немесе заньяны қауымның жұмысшылары пуэблоға негіз қалағаннан кейін бір ай ішінде аяқтады. Бұл су жүйесі қаладан батысқа қарай суару және шаруашылық мақсаттарында пайдаланылды. Негізгі занжа ақырында сегіз тармақты занжаны тамақтандырды. Судың осылай болуы осы жерде құрылған қауымның тіршілігі мен өсуі үшін өте маңызды болды. 1884 жылдан кейін жүйелерді жақсарту үшін диаметрі кірпіш құбырлар салынды. Ақырында, жүйе халық санының өсуі мен суару сұранысына сай келетін суды жеткілікті көлемде жеткізе алмады. Жүйе 1904 жылы тоқтатылды, бірақ кейбір бөліктер әлі де тасқын сулары үшін пайдаланылды. Оны Лос-Анджелестің "Занджеро" газеті ұстап тұрды.

Шығу тегі

Пуэбло де Лос-Анджелес Испанияның ресми қонысы болды. Олар Алта-Калифорнияда қоныстардың үш түрін жасады: президио (әскери), миссия (діни) және пуэбло (азаматтық). Пуэблолар миссияларға балама ретінде әскерилердің коммерциялық және ауыл шаруашылығы қажеттіліктерін қамтамасыз етеді. Губернатор Фелипе де Неве осы елді мекенді құру тапсырмасын өте маңызды деп қабылдады және оның инфрақұрылымының егжей-тегжейін сипаттайтын күрделі жоспарлар жасады. Бұл жоспарға елді мекенге жеткізілетін суды қамтамасыз ету үшін үкіметтік нұсқаулық кірді, онда "суландырудың пайдасын алатын барлық жерлерді тексеру керек, суды бұруға ең қолайлы орынды белгілеу керек, сонда ол жерлердің ең үлкен бөлігіне бөлінеді" деп жазылған. Сонымен қатар, ауылды орташа биіктікте орналастыру керектігі айтылды, осылайша суарудан пайда көретін барлық ауыл шаруашылығы жерлеріне назар аударған жөн. Бұл дегеніміз, жеткізуші бас әлі де биік жерде болуы керек. Занья Мадре қазіргі Бродвейдің қасына, Елисей тауларының табанына, өзен жағасына жақын орналасқан. Тома деп аталатын топырақ пен қылқанды бөгеттің суды арыққа жинап, содан кейін биік беткеймен төмен қарай pueblo-ға қарай ұшып, содан кейін төменгі жердің әртүрлі бөліктеріне қарай бірнеше арыққа бөлінді. 1850 жылдары салынған үлкен су дөңгелегі суды Занья Мадреге және Ольвера көшесінің соңында қазіргі Плазада орналасқан негізгі кірпіш резервуарға әкелді. Дөңгелек су тасқынынан зақымдануға бейім еді. Тома ағаштан жасалған томаға ауысқанға дейін бірнеше рет сумен жуылды.

Кейінгі жетілдірулер

Бұл жұмсақ құмды туннель бірнеше рет құлап, оны кірпішпен қаптаумен жөндеуге тырысты, бірақ 1884 жылы су тасқыны ағаш бөгетін жойғаннан кейін бүкіл су құбыры тасталды. 1878 жылдан бастап занья жүйелеріне бірнеше жақсартулар енгізу керектігі белгілі болды. Бұл жобалардың бір бөлігі кішігірім арықтарды құбыр желілеріне айналдыруды, ал үлкен аумақтар бетонды болады. Соңғы сәтсіздіктен кейін топырақ тома мен ашық арық қайтадан пайдалануға берілді, ал одан әрі күрделі жоспарлар жасалды. 1888 жылы қала қазіргі занджалардың көпшілігінде құбыр салуды жоспарлады, бірақ бюджеттік тапшылықтар жұмысты аяқтауға мүмкіндік бермеді. Занья Мадре өзенінің бастауындағы туннель қайта құрылды және көп бөлігі кірпішпен немесе бетонмен қапталды. 1893 жылы қалада бірнеше заңжалар, ал басқалары қаладан тыс жерлерде пайда болды. Жылдар бойы Занья Мадре өзенінің солтүстік шетінен өтетін бөлігі қайта-қайта қайталанып, темір жол құрылысы ақырында көпшілік құбырларды қиратып, қала жаңа су жүйелерін салғанға дейін қайтадан қайталанды.

Археологиялық табылған жерлер

Жоқ дегенде 18 сегменттер Лос-Анджелес Занья жүйесінің, оның ішінде әр түрлі бөліктер Занья Мадре, олар құжатталған, өйткені олар ашылды кезінде құрылыс жобалары жылдар бойы. Бұл ресурс алғаш рет 1978 жылы археологтармен ресми түрде құжатталған, ол кезде археолог Джулия Костелло Занья Мадренің бір бөлігін Долорес алаңының құрылысы кезінде тапты. 2005 жылы МТА құрылыс бригадалары "Занья Мадре" кірпішінің күтпеген бөліктерін тапты. Археологтар табылған жерлерді бағалау үшін әкелінді, олардың көпшілігі қызыл кірпішпен салынған, қаламтай көлеміндегі су құбыры болды. Қазір Занья Мадре бағытын тарихи тіркелімге енгізу үшін, оны зерттеу мен құжаттандыру жұмыстары басталды. 2014 жылы Солтүстік Бродвейдегі Blossom Plaza жобасының іргетасын қазу кезінде 100 фут (30 м) табылды. Занья Мадредің 12 метрлік бөлігін шашылып алып тастау, құрылыс жұмыстарының кейінге қалдырылмай жалғасуына мүмкіндік беру Daily News редакциялық беттерінде және KCET Departures-та сынға алынды. Кірпіш бөлімдер жылжығанда қираған. Занья Мадре өзенінің кем дегенде үш ашық сегменті мемлекеттік меншіктегі жерлерге тірі қалып отыр. Олар Лос-Анджелес округіне тиесілі және Лос-Анджелес мемлекеттік тарихи паркіне жақын орналасқан Алтын желі жолдарының жанында орналасқан сегменттерді және Пуэбло де Лос-Анджелес тарихи ескерткішіндегі ғимараттардың ішінде орналасқан екі қалалық сегменттерді қамтиды. Қалалық геодезияшы Тони Пратттың айтуынша, 1887 жылы қалада жасалған жерді зерттеудің картасы бар былғары кітап жаңадан қазылған кірпіш пен миномет құбырлары табылған жерді анықтайды.