Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пожега – Батыс Славониядағы, Шығыс Хорватиядағы қала. 2021 жылғы халық санауы бойынша жалпы халқы 22 364 адамды құрайды.
Požega is a city in western Slavonia, eastern Croatia, with a total population of 22,364 (census 2021).
Атауы
1921 және 1991 жылдар аралығында қала Славонска Пожега деп аталды. Немец тілінде қала Пошегг, венгр тілінде Позега, түрік тілінде Пожега, латын тілінде Инцерум (i, n) және Поссега деп аталады. Сербияда осы атпен қала бар (қараңыз: Пожега, Сербия). "Пожега" атауының хорват тіліндегі "požar" сөзімен байланысты екені айтылады, бұл сөз "орман өрті" деген мағынаны білдіреді. "Incerum" атауы прото-индоевропа тілдеріндегі *h1eyn (долина) және *kjer (жүрек) сөздерінен туындаған деп есептеледі, яғни "долинаның жүрегі" дегенді білдіреді. Сенімсіз дереккөз: күні=2017 жылдың тамызы.
Between 1921 and 1991, the town was known as Slavonska Požega. In German, the town is known as Poschegg, in Hungarian as Pozsega, in Turkish as Pojega, and in Latin as Incerum ( i, n.) and Possega. There is a town in Serbia with same name (see: Požega, Serbia). "Požega" is supposed to be related to the Croatian word "požar", meaning "forest fire". "Incerum" is supposed to come from Proto Indo European words *h1eyn (valley) and *kjer (heart), so that it means "the heart of the valley". Unreliable source: date=August 2017
География
Пожега (биіктігі:) Пожега аңғарының оңтүстік-батыс бөлігінде, немесе Пожега ойпатында, хорват тілінде Požeška kotlina деп аталады. Бұл құнарлы аңғар ежелгі заманнан бері маңызды болған, оның римдік атауы Vallis Aurea, яғни "алтын аңғар" болған. Аңғарды Славония таулары – Пожешка Гора, Псунж, Папук, Крндия және Дилж таулары құрайды. Қала арқылы екі мемлекеттік жол бірге өтеді: D38 Pakrac — Пожега — Pleternica — Đakovo және D51 Nova Gradiška — Пожега — Našice, сондай-ақ темір жол: Nova Kapela/Batrina — Pleternica — Пожега — Velika.
Požega (elevation: ) is located in the south western part of the Valley of Požega, or Požega basin, in Croatian: Požeška kotlina. This fertile valley has been important since the antiquity its Roman name was Vallis Aurea, meaning "golden valley". The valley is formed by the Slavonian mountains of Požeška Gora, Psunj, Papuk, Krndija and Dilj. Two state roads run concurrently through the city: the D38 Pakrac — Požega — Pleternica — Đakovo and the D51 Nova Gradiška — Požega — Našice, as well as a railroad: Nova Kapela/Batrina — Pleternica — Požega — Velika.
Азшылық кеңестері
Тікелей сайланған азшылық кеңестері мен өкілдері жергілікті немесе аймақтық билік органдарымен кеңес беруге міндетті, олар азшылықтардың құқықтары мен мүдделерін қорғау, қоғамдық өмірге интеграциялану және жергілікті істерді басқаруға қатысу мәселелері бойынша жұмыс істейді. 2023 жылғы Хорватияның ұлттық азшылықтар кеңестері мен өкілдерінің сайлауында Хорватия сербтері Пожега қаласының 15 мүшелі азшылық кеңесін сайлауға қажетті заң талаптарын орындады.
Directly elected minority councils and representatives are tasked with consulting tasks for the local or regional authorities in which they are advocating for minority rights and interests, integration into public life and participation in the management of local affairs. At the 2023 Croatian national minorities councils and representatives elections Serbs of Croatia fulfilled legal requirements to elect 15 members minority council of the Town of Požega.
Тарих
Пожега қаласының алғашқы айрылысы Геста Хунгарорумда, Бела III (1172–1196) анонимді нотариусының жазуында кездеседі, онда ол Славониядағы үш бекіністі – Дунай және Сутла өзендері арасындағы аймақты (сол кезде Загреб, Влко (Вуковар) және Позега деп аталған) бағындыруды айтады. Пожега бекінісі, қазіргі қала орталығындағы төбеде орналасқан сопақ алтыбұрышты нығайтылған құрылыс, шамасы 11 ғасырда салынған. Бірақ Пожега округін нақты атаған алғашқы құжаттар 1210 жылға, ал Пожега қаласы алғаш рет 1227 жылғы 11 қаңтардағы Андрей II жарғысында тіркелген. Пожега бастапқыда Хорватия-Мажар королевасының резиденциясы болған және вице-король мен округ билігінен босатылған. Мұндай жарғы сақталмаса да, азаматтардың алған артықшылықтары еркін патшалық қалаға толық сәйкес келген. Бекініс қазір жоқ, ал қаланың орталық алаңының пішіні римдік стильде. Тек қабырғаның фрагменттері ғана бір кезде бекініс болғанын еске салады. Сол дәуірден сақталған ескерткіштер – Сент-Лоуренс шіркеуі (алғаш рет 1303 жылы айтылған) және Киелі Рух шіркеуі (1235 жылы салынған). 14 ғасырдың соңында Осман шапқыншылығынан туған қауіпсіздіксіздік салдарынан қала экономикалық құлдырауға ұшырады. 15 ғасырда қала қабырғалары бұрынғы орнына қайта салынды. Бірақ 1537 жылы түріктер Пожеганы басып алғанда бұл жеткіліксіз қорғаныс болды. 150 жылдық Осман билігі кезінде Пожега Пожега санджағының орталығы болды және белгілі бір мәртебеге ие болды. 1537 жылы Осман империясының басып алуы кезінде, экономикалық құлдыраудан кейін Пожегада 110 үй және 15 кәсіпорын болды. Алайда, 1579 жылға қарай қауіпсіздіктің жақсаруы мен халықтың өсуі нәтижесінде Пожегада 160 қолөнерші болды. 1593 жылы Сисак шайқасында Пожега санджақ бегі Хасан Предоевичтің қазасы Еуропадағы алғашқы Осман жеңілісі болды. Бірнеше жылдық тұрақты құлдыраудан кейін Осман билігі әлсіреп, ақыры 12 наурыз 1688 жылы монах Лука Ибришимович бастаған азаматтар Пожеганы азат етті. Бұл күн қазір қала күні ретінде тойланады. Бірақ 1690 жылы Осман әскері Пожеганы қайта басып алып, бір жыл бойы ұстады. 1691 жылы азат етілгеннен кейін Пожега Габсбург билігіне көшті, ал 1745 жылы Пожега округі қайта құрылды, соның салдарынан қала Хорватия вице-королінің билігіне қайта оралды. Пожега қарқынды даму кезеңін бастан кешірді: 1699 жылы Хорватияда бесінші гимназия ашылды. 1727 жылы иезуиттер театр салды, ал 1740 жылы қаланың алғашқы дәріханасы ашылды. Бүгінде қалалық театр (Пожега қалалық театры) Қасиетті Үштік алаңында (Трг Светог Тройства) орналасқан. Бұрын францискан жаңа пікірлері үшін философиялық колледж де болған, бұл Осман билігінен кейінгі Славониядағы алғашқы осындай мекеме. Соңында, 1760 жылы Позегана академиясы ашылды, бұл Пожеганы Загребпен бірге Хорватияның жоғары білімнің алғашқы орталықтарының біріне айналдырды. 1765 жылы императрица Мария Тереза Пожегаға патшалық еркін қала жарғысын берді және қазіргі Авиланың қасиетті Тереза соборының құрылысын қолдады. 1847 жылы Пожега Хорватияда хорват тілін ресми қолдануға енгізген алғашқы қала болды, ал оның көрнекті азаматтарының жетістіктері оған «Славония Афинасы» деген лақап ат берді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Пожега Хорватия Славония Корольдігінің Пожега округінің орталығы болды. 1941–1945 жылдары Пожега Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің құрамына кірді. Осы кезеңде сербтер мен еврейлерге қарсы соғыс қылмыстары жасалды, бұрынғы полиция бастығы Миливой Ашнер кінәлі деп саналады. 1991 жылғы 29 қазанда Хорватияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Пожегадағы 26 серб ауылы хорват күштерінің шабуылына ұшырады. Операция кезінде 44 серб қаза тапты, мыңдаған адамдар қоныс аударды және 1000-нан астам ғимарат пен үй қиратылды. Пожега округі 1923 жылы басқа хорват округтерімен бірге таратылды және 1993 жылы Хорватия тәуелсіздік алғаннан кейін қайта құрылды. Сонымен қатар, білім беру және шіркеу орталығы ретіндегі дәстүріне сәйкес, Пожега 1997 жылы епархиялық орынға айналды, ал 1998 жылы жоғары білім беру колледжі ашылды.
The first mention of the city of Požega is found in the Gesta Hungarorum, by an anonymous notary of Béla III (1172–1196) where he mentions the conquest of three forts in Slavonia as the area between rivers Danube and Sutla was then called: Zagreb, Vlco (Vukovar) and Posega. The fortress of Požega, an elongated hexagonal fortification located on a hill in the present day city center, was probably built during the 11th century, although the first documents that clearly mention Požega county date from 1210, while the city of Požega was documented for the first time in a charter of Andrew II on January 11, 1227. Požega was originally the residential estate of the Croatian Hungarian queen and was exempt from the authority of the viceroy and the county. Although no such charter survives, the privileges that citizens enjoyed fully corresponded to a free royal city. The fortress doesn't exist anymore, and the irregularly shaped central city square is Romanic in nature. Only fragments of walls remain to remind that there once stood a fortress. The remaining monuments from that age are the Church of St. Lawrence (first mentioned in 1303), and the Church of the Holy Spirit (built in 1235). By the late 14th century, the city started to decline economically due to insecurity from Ottoman raids. In the 15th century, city walls were built, replacing a moat that existed before. This proved an insufficient defense as the Turks seized Požega in 1537. During the 150 year long Ottoman rule, Požega was seat of a Sanjak of Požega and given certain prominence. After a considerable economic decline, in 1537, at the time of the Ottoman conquest, Požega reportedly had 110 houses and 15 businesses. However, by 1579, there were 160 craftsmen in Požega as a result of improved security and an increase in population. The death of Hasan Predojević the Požega Sanjak Bey in the Battle of Sisak in 1593, marked the first Ottoman defeat in Europe, and after years of steady decline, Ottoman rule grew weaker until Požega was finally liberated on 12 March 1688 by citizens led by friar Luka Ibrišimović. This day is now celebrated as the day of the city. However, Ottomans retook Požega in 1690 and held for 1 year. After the liberation in 1691, Požega came under Habsburg rule, and in 1745, Požega county was restored and the city thus returned to the authority of Croatian viceroy. Požega underwent a period of vigorous development: In 1699, a grammar school opened only the fifth in Croatia. In 1727, Jesuits built a theatre, and in 1740, the city's first pharmacy. Today the city theater (Požega City Theater) is located on Square of the Holy Trinity (Trg Svetog Trojstva). There used to be also a philosophical college for Franciscan novices the first such institution in Slavonia since the Ottoman rule. Finally, the Academia Posegana opened in 1760, placing Požega, along with Zagreb, among the first Croatian centres of highest education. In 1765, Empress Maria Theresa granted Požega a royal free city charter and supported the construction of the present day Cathedral of St. Teresa of Ávila. In 1847, Požega was the first city in Croatia to introduce the Croatian language in official use, and the achievements of its notable citizens earned it the nickname of "Slavonian Athens". In the late 19th century and early 20th century, Požega was the seat of the Požega County of the Kingdom of Croatia Slavonia. From 1941 to 1945, Požega was part of the Independent State of Croatia. During this period war crimes were committed against the Serb and Jewish population, allegedly under former police chief Milivoj Ašner. On October 29, 1991, during the Croatian War of Independence, 26 predominantly Serb villages in Požega were targeted by Croatian forces. It is estimated that 44 Serbs were killed, thousands displaced and over 1,000 buildings and homes destroyed in the operation. Požega County was abolished along with other Croatian counties in 1923, and was restored in 1993, following the independence of Croatia. Furthermore, in the footsteps of its tradition as an educational center as well as a church center, Požega became a diocesan see in 1997, and a graduate degree college was opened in 1998.
Экономика
Негізгі кәсіптерге егіншілік, жүзім шаруашылығы, мал шаруашылығы, металл өңдеу (құю, машиналар мен тракторлар, тұрмыстық техника), азық-түлік (шоколад, тәттілер және сусындар), тоқыма (тігілген дайын киім), ағаш және ағаш өнімдері, құрылыс материалдары (кірпіш, шатыр плиткалары) және баспа өнеркәсібі кіреді.
Chief occupations include farming, viticulture, livestock breeding, metal processing (foundry, machines and tractors, household appliances), foodstuffs (chocolate, sweets and drinks), textiles (ready made), wood and timber, building material (bricks, roof tiles) and printing industries.
Мерекелер мен іс-шаралар
Қала 800 жылдық мәдени және тарихи мұраға ие. Оның мұқият сақталған дәстүрлері Пожега қаласының туристік дамуының негізі болып табылады. Орталық қала алаңы, Киелі Рух шіркеуі, Францискан монастыры, Қалалық үй және т.б. сияқты көптеген әдемі ғимараттармен және обалық бағанасымен Хорватиядағы ең әдемі алаңдардың бірі болып есептеледі. Пожегада түрлі дәстүрлі мәдени шаралар мен қойылымдар ұйымдастырылады. Грюрево, немесе Григорий күні (12 наурыз) – орталық алаңда дәстүрлі түрде оқ-дәрілер мен минометтердің көрсетілісі. Шараға Пожега жүзімдіктерінде минометтерден оқ ату да кіреді, бұл аймақтан Османлыларды қууды символдайды және 1688 жылы Соколовац төбесінде түріктерге қарсы жеңіске арналған еске алу рәсімі болып табылады. Бір минуттық фильмдерден тұратын халықаралық «Хорват минуттық кино кубогы» фестивалі және ұлттық иттер көрмесі мамыр айында өтеді. Маусым айындағы шаралар: Сент-Джон оты (21 маусым) және «Кулениджада» – сапалы жергілікті шараптармен бірге ең жақсы куленді (славониялық паприкалы шұжық) ұсыну және дәм татуға арналған арнайы шара. Қыркүйек айында «Фишиада» (славониялық стильде балық аулау және дайындау) және маңызды «Славонияның алтын ішектері» музыка фестивалі (қыркүйектің бірінші демалыс күні) өтеді. Бұл фестиваль халық музыкасын орындайтын әртістер мен әншілердің байқауы болып табылады, сонымен қатар жүзім жинау, сұлулық конкурсы, ең «керемет» шаруа қызы, ұлттық костюмдер көрсетілімі сияқты басқа да шаралар ұйымдастырылады. Қала күніне және қаланың қасиетті қамқоршысы Авилалық Терезаның (15 қазан) құрметіне орган музыкасы кештері өткізіледі. Сәуір айында «Квизді жақсы көретіндер клубы» ұйымдастырған «Spring Open Vallis Aurea» (SOVA) викториналық байқауы өтеді. SOVA, әдетте жұма күндері апта сайын ұйымдастырылатын танымал «Паб квизінен» пайда болды және қазіргі кезде елдегі ең ірі тәуелсіз викториналық байқауға айналды.
The city has an 800 year old cultural and historical heritage. Its carefully cherished traditions underlie the tourist development of Požega. The central town square with a number of nice buildings (the church of the Holy Spirit, the Franciscan monastery, the Town House, etc.) and a plague column is one of the most beautiful squares in Croatia. Požega hosts a number of traditional cultural events and performances. Grgurevo or St. Gregory's Day is a traditional show of canons and mortars, exhibited on the central square (12 March). The event includes the mortar fire in Požega vineyards, which symbolizes the chasing of the Ottomans from the region and commemorates the victory over the Turks on Sokolovac Hill in 1688. The Croatian Minute Movie Cup — an international festival featuring one minute long movies — and the national dog show are held in May The events in June are St. John's Bonfire (21 June), Kulenijada — a special event dedicated to presentation and tasting of the very best kulen (Slavonian paprika flavoured sausages), served with quality local wines. The events in September are Fišijada (fishing and preparing of Slavonian style fish specialities) and the important music festival Golden Strings of Slavonia (first weekend in September). This event is a contest of folk music performers and singers but also includes other events (grape harvest, beauty contest, the most "swaggering" peasant girl, national costumes show, etc.). Organ music evenings are organized on the occasion of the town's day and in commemoration of its patroness, St. Teresa of Avila (15 October). There is a quiz contest each April, "Spring Open Vallis Aurea" (SOVA), organized by the Quiz lover's club. SOVA arouse from Pub quiz, a popular event that is usually organized on Fridays bi weekly, and become probably the largest independent quiz contest in the country.
Білім
Пожега қаласында үш бастауыш және жеті орта мектеп бар. Пожега гимназиясы 1699 жылы негісталған және Хорватияның ең көне білім беру мекемелерінің бірі болып табылады. 1761 жылдан 1776 жылға дейін ол «Академия Позегана» деген атпен тізілген жоғары мектептердің құрамына кірді және Философия факультеті мен Теология факультеті – екі факультеті болды. Оған Хорватия мен хорват халқының ғылыми және мәдени ерекшелігіне үлкен үлес қосқан көптеген белгілі тұлғалар қатысты, мысалы, Кайо Агжич, Веккослав Бабукич, Драгутин Лерман, Антун Канижлич, Ж. Е. Томич, Мирослав Кральевич, Матко Пейч және тағы да басқалар. Бүгінде гимназия – жалпы және табиғи ғылымдар, сондай-ақ математика пәндерін оқытатын дербес орта мектеп.
There are three primary schools and seven secondary schools in Požega. The Gymnasium in Požega was founded in 1699 and it is one of Croatia's oldest educational institutions. From 1761 to 1776 it was part of the high schools listed under the name of Academia Posegana, and had two faculties – the Faculty of Philosophy and the Faculty of Theology. It was attended by many famous people whose work is weaved into the scientific and cultural identity of Croatia and the Croatian people such as Kajo Agjić, Vjekoslav Babukić, Dragutin Lerman, Antun Kanižlić, J. E. Tomić, Miroslav Kraljević, Matko Peić and others. Today the Gymnasium is an independent high school which carries out general and natural sciences mathematics syllabus and curriculum.
Спорт және демалыс
Халықаралық деңгейде Пожегадағы ең маңызды спорттық оқиға – қазан айында өткізілетін жыл сайынғы халықаралық дзюдо турнирі, оны жергілікті Judokan дзюдо клубы ұйымдастырады. Пожегадағы басқа да маңызды спорттық іс-шаралардың ішінде мамыр айында Хорватия чемпионатының бөлігі ретінде мотокросс жарысы, маусым айында Главица жарыс трассасында автокөлік жарысы, ал қыркүйек айында баскетбол турнирі өтеді. Грабрик спорт залы, Орлява өзені және оны қоршаған төбелер Пожеганың негізгі спорттық және демалыс аймақтары болып табылады. Орлява және Величанка өзендерінде балық аулауға мүмкіндік бар, сондай-ақ жазық жерлерде ұсақ аң аулау және жақын төбелерде ірі аң аулауға болады. Аймақ бойынша дәстүрлі славониялық тағамдар мен шараптар ұсынылады. 2013 жылдың 17 мамырында Grabrik спорт залында алғашқы кәсіби бокс жарысы өтті, онда Марк де Мори Әднан Бухаралиямен WBU ауыр салмақ әлем чемпионаты үшін күш сынасты. Де Мори, оның әйелі Милижана Войнович Пожегадан шыққан, 5-ші раундта Бухаралия бұрышта кері шегілгенде жеңіске жетті. Іс-шараны Пожегалық Наил Махмутович және Томислав Якобович ұйымдастырды. НК Славония Пожега – Хорватия футбол пирамидасының үшінші лигасынан өнер табатын ірі футбол клубы.
Internationally, the most important sporting event in Požega is the annual international judo tournament held in October, organized by the local Judokan judo club. Among other significant sporting events in Požega, in May there is a motocross race as a part of the Croatian championship, in June there is car race held on Glavica race track, and in September there is a basketball tournament. The sports hall Grabrik, the Orljava river and the surrounding hills are the major sports and recreational areas of Požega. Angling opportunities are provided on the Orljava and Veličanka rivers, and there is also small game hunting in the lowlands and high game in the nearby hills. Traditional Slavonian specialities and wines are offered throughout the region. On 17 May 2013 the first ever professional boxing event was held in Grabrik sports hall with Mark de Mori fighting Adnan Buharalija for the WBU Heavyweight World title. de Mori, whose wife Milijana Vojnovic is from Pozega, won the bout in the 5th round when Buharalija retired in his corner. The event was promoted by Pozegans Nail Mahmutović and Tomislav Jakobovic. The NK Slavonija Požega is the major football club who play in the third tier of the Croatian football pyramid.