Кіріспе

Renard: histoire burlesque chantée et jouée, немесе Түлкі: әнделген және ойналған бурлеск ертегісі - 1916 жылы Игорь Стравинскийдің төрт еркек дауысы мен 16 аспапшы үшін жазған камералық опера балеті. Оның түпнұсқа орыс мәтіні композитордың Александр Афанасьев жинаған халық ертегісінен алынған, бірақ шығарманың орыс тілінде аты жоқ, оның орнына жалпы атауы Байка про лису, петуха, кота да барана, немесе Түлкі, әтеш, мысық және қошқар туралы әңгіме. (Композитордың алдыңғы сахналық шығармасы "Түнқұйрық" сияқты, бұл ертегі де толықтай орысша болғанына қарамастан французша атымен белгілі.) Премьерасы француз тілінде 1922 жылы 18 мамырда Парижде өтті. Ұзақтығы: 16-17 минут.

Тарих

1915 жылдың сәуірінде Виннаретта Сингер, принцесса Эдмонд де Полиньяк, Стравинскийге өзінің салонында ойнатылатын шығарма жазуды тапсырды. Ол композиторға 2500 швейцариялық франк төледі. Бұл шығарма 1916 жылы Швейцарияның Морж қаласында аяқталды. Стравинский өзінің сахналық жоспарын жасап, кәдімгі опералық сахналауға ұқсамауға тырысты. Ол акробатика биі әнмен байланысты театрдың жаңа түрін жасады, ал декламация музыкалық әрекетке қатысты пікірлер айтты. Алайда, бұл шығарма ешқашан ханшайымның салонында орындалмаған. Ол 1922 жылға дейін сахнаға қойылмаған. Премьерасы 1922 жылы 18 мамырда Париждегі Театр-де-Операда "Балет Рус" балеттерімен екі рет болды. Басқа дереккөздерде премьера күні 2 маусым деп көрсетілген. Оны Эрнест Ансермет жүргізді, хореографиясы Бронислава Нижинская, сәндіктері мен костюмдері Михаил Ларионов. Стравинский Нижинсканың "акробатикалық Ренарды" ұнатты, ол менің идеяларыммен тұспа-тұс келді. Ренар да нағыз орыс сатирасы болды. Жануарлар орыс армиясына ұқсап салют жасады (Оруэллге бұл ұнаған болар еді), олардың қозғалысының әрқашанда негізгі мәні бар еді". 1929 жылы Сергей Дягилев Мишель Фокиннің хореографиясымен "Рус балеттері" балетінің қайта жаңғыруын ұйымдастырды. Стравинский қайта жаңғырудан риза болмады, "оны негізінен Диагилев цирктен қарыз алған кейбір жонглерлер бұзған" деді. Стравинский Шагалдың сахналық сценарийлерді орындаудан бас тартқанына өкінеді.

Қысқаша мазмұны

Бұл моральдық әңгіме, Түлкі Рейнард туралы шаруалар ертегісі, ол Түйе, Мысық және Ечки алдап, бірақ соңында олар оны ұстап алады және жазалайды. Құс екі рет алдап, Түлкіге қамалады, бірақ әр жолы оны Мысық пен Екеуі құтқарады. Әтеш екінші рет құтқарып алғаннан кейін, Мысық пен Есек Түлкіді шауып өлтіреді, ал үш досы билеп, ән айтады. Сондай-ақ, онда дін мен шіркеуге қатысты кішкене ирония бар зақымданбау үшін Түлкі монахтың қара көйлегін киеді (монахтар Ресейде қол сұғылмаушылық мәртебесін пайдаланды). Кейінгі балетіндегідей, Стравинский мұнда да әншілерді оркестрдің бір бөлігі ретінде қолданады, ал вокалдық бөліктер нақты кейіпкерлермен сәйкестендірілмейді.

Аудармалар

Француз тіліндегі аудармасы C. F. Ramuz-тің түпнұсқалық дауыстық санында кездеседі. Руперт Коллердің неміс тіліндегі аудармасы Честер оқу құралында, ал Ролло Х. Майерстің ағылшын тіліндегі аудармасы қазіргі вокалдық құрамда авторлық құқықтың 1956 жылы берілген. Ол біршама өзгертілген, Стравинский дирижеры Стравинскийдің жазбасы; Роберт Крафттың 2005 жылғы жазбасынан естілген толығырақ қайта қарау композитордың өзінен ұсынылады. Алайда кейін ол Крэфті: "Мен оны не орыс тілінде тыңдағым келеді, не мүлдем тыңдамаймын", - деп ескертті.

Келіспеушіліктер

Толық және вокалды ұпайлар арасында көптеген айырмашылықтар бар, әсіресе, бастапқыда PV қосымша бас барабан соққысы, аллегроның басында зерттеу ұпайсының төменгі соққысы (Стравинскийдің жазбасында естілмеген), 21 және 22 сандарының арасындағы ребарринг және PV-дің 24-ші сан алдындағы фагунданың үшінші соққысы.

Музыкалық үлгілер

Бұл жерде Стравинский алғаш рет еуропалық классикалық дәстүрде танымал емес, бірақ халық музыкасына тән композициялық техниканы дамытты. Оның негізгі ерекшеліктері - кіші, қарапайым мелодиялық фразалардың (орысша попевки popevki деп аталады) қайталануы, көбінесе синкопацияланған ырғақта, тұрақты емес метрімен (әр барда дерлік уақыт белгісін өзгертеді); көп дауысты текстура - бұл шынайы полифония емес, керісінше гетерофония, монофонияны немесе "жағымсыз унисонды" білдіреді, онда бір аспаптың әуені сол әуеннің фрагменттерімен бірге жүреді және әшекейленеді. Мысалы: