Кіріспе

Seanad Éireann-ге кандидаттар тізімі (rolla gairm bheatha) - Ирландия Оиректас (парламент) палатасының жоғарғы палатасы Сенат Эрейндегі 60 сенатордың 43-і сайланатын үміткерлердің бес тізімі. Әр топ "мүдделер мен қызметтер" (кәсіптер немесе мамандықтар) топтамасына сәйкес келеді, олардың кандидаттары "білім мен тәжірибеге" ие болуы керек. Панельдерді ішінара Оиректас мүшелері, ішінара кәсіптік ұйымдар ұсынады. Әр топтан бестен он бірге дейінгі сенаторларды Оирехтс мүшелері мен жергілікті кеңесшілер бірден ауыстырылатын дауыспен жанама түрде сайлайды. Жалпы талаптар Ирландия Конституциясының 18-бабында және Оиректас актілерінде, негізінен 1947 жылғы Сенат сайлау (топ мүшелері) туралы заңда және оған байланысты заңдық актілерде нақтыланған.

Партиялық стратегия

Тағайындау органдары үшін кіші топтың жабылу мерзімі Оирахт кіші топқа қарағанда ертерек; саяси партиялар ішкі топқа кімді ұсынуға шешім қабылдамас бұрын, сыртқы топта өздерінің қай үміткерлерінің ұсынылуын қамтамасыз еткенін көреді. Партиялар, әдетте, екі топқа да ең танымал үміткерлерін бөлуді ұйғарады, бұл кіші топқа сайланған ең аз ережелерді бұзудан аулақ болу үшін. Сайлаушылар саны аз және көбінесе белгілі партиялық бағыныштылықтан, ірі партиялар әр панельде қанша квотаны қамтамасыз ете алатындығын жақсы біледі; олар әрқашан кем дегенде осындай үміткерлерді ұсынады, бірақ әдетте одан көп емес, орыннан айырылып қалудан қорқады. Партиялар Оирахттың кіші панельдеріне ұсыныстарды тығыз бақылайды; 1997 жылы Fianna Fáil және Fine Gael кандидаттарын негізінен парламенттік партия және ішінара партия басшысы таңдады, ал Еңбек партиясы өзінің Бас кеңесімен таңдалды, таңқаларлықтай жоғары деңгейдегі бұрынғы TD-ді қалдырды. 1990 жылдан бастап кіші партиялар әрқайсысы әртүрлі комиссияда үміткері бар дауыс беру келісімдеріне қатысты. Сол сияқты, Джерард Крауэлл тәуелсіздерді 2016 жылы тәуелсіздерді қолдауға ынталандырды. Мәселені Сенат хатшысы шешеді, бірақ ол оны "сот төрешісі" болып тағайындалған Жоғары соттың судьясына жібере алады немесе кандидат шағымдана алады. Бұдан әрі сот арқылы қараудың қажеті жоқ. Сенат хатшысы INTO-ның өзі Мәдениет және білім беру тобында кандидатуралар ұсынушы орган болғандықтан, бұл олардың біліктілігі болатын топ деп дәлелдеді. Синнотт лейбористік топты 7 емес, 11 сенатордың қайта оралуы оның жеңіске жету мүмкіндігін арттырды деген ұсынысты қабылдамады. 2020 жылғы Сенат сайлауында Пол Хейс ауыл шаруашылығы жөніндегі комиссиядан алынып тасталды, өйткені ол балық аулау туралы қажетті "білімі" болғанымен, оған "практикалық тәжірибесі" жетіспеді; Хейс көбірек уақытпен ол өз ісіне қолдау көрсету үшін жеткілікті құжаттама бере алар еді деп ұсынды.

Панельдерді толтыру

"Панельдерді толықтыру" номинациялар аяқталғаннан кейін белгіленген күні, Seanad хатшысы сот төрешісінің көмегімен жарамсыз номинация қағаздарын және білікті емес кандидаттарды алып тастап, бірнеше панельдерде немесе субпанельдерде ұсынылған кандидаттарға қайсысына баруды таңдауға мүмкіндік берген кезде, көпшілік алдында жүзеге асырылады. Бұл уақытша кіші топтардың тізімін жасайды. Әрбір кіші топқа ұсынылатын кандидатуралардың ең аз саны екіге қосылып, кіші топтан сайланатын ең көп адам саны. Егер уақытша топқа мүше кандидаттар аз болса, Тоисих топты толықтыру үшін қосымша кандидаттарды ұсынуы тиіс. 1997 жылғы Сенат сайлауында Берти Ахерн Оирехттың үш кіші панелінде төрт үміткерді ұсынуға міндетті болды, олардың ешқайсысы келесі сайлауда жақсы дауыс бермеді. Сенатқа тікелей тағайындалуды жалпы сайлаудан кейін сайланған Taoiseach жасауы керек болса, комиссияны толықтыруға үміткерлерді ұсынуды Taoiseach-тің міндетін атқарушы жүзеге асыра алады. Мысалы, 2020 жылы Лео Варадкар Дэйл сайлауынан кейін Taoiseach қызметін атқарды; Сенат сайлауында Оирехтс мүшелері тек сегіз үміткерді еңбек тобының кіші панеліне ұсынды, сондықтан Варадкар барлығы тоғызға дейін жеткізу үшін тағы біреуін ұсынды.

Сайлау

Барлық комиссиялық сайлауларда пошта арқылы дауыс беру қолданылады. Сенат хатшысы санақ жүргізуші болып табылады, оның барысында әрбір бюллетеньге дауыс берудің үлестерін ауыстыруға көмектесу үшін 1000-ға тең баға беріледі. Сайлаушылар алқасы барлық кәсіптік комиссиялар үшін бірдей, бірақ жалпы және сайлау бойынша әртүрлі. Сенат жалпы сайлауында сайлаушылар қалалық және округтік кеңестердің, жаңадан сайланған Далдың және шығып бара жатқан Сенаттың мүшелері болып табылады; 2020 жылдан бастап олардың саны 949, 160 және 60 болып табылады, кез келген бос орындарды есепке алмағанда. Жазбаша сайлауда сайлаушылар - Dáil және Seanad-тың қазіргі мүшелері. Жалпы сайлауда әр топ жеке-жеке сайланады, екі топтың да сайлау тізімдері әліппелік ретімен тегі бойынша жинақталады. Дауыс беру әрбір кіші топтан ең аз санда сайлауға қатысуға тиіс деген өзгеріспен, бірыңғай ауыстырылатын дауыспен (STV) жүргізіледі. Заң бойынша бес комиссияны санау қатар емес, бірінен соң бірі өткізілуі керек, бұл оның аяқталуын кешіктіреді. Үгіт-насихат науқаны көпшілік назарынан тыс, бірақ өте қиын, өйткені кандидаттар ел аралап, мүмкіндігінше көп сайлаушылармен жеке кездесуге барады, олар қоғамдық өкілдер ретінде үдеріске терең араласады. Номинацияларды өңдеу, сайлау бюллетеньдерін жіберу, қайта қабылдау және санау конституциялық максимумға жақын 90 күнді қажет етеді. Сайланған кандидаттың артықшылығын қайта бөлу олардың барлық дауыстарының бөлшек құнын аудару арқылы жүзеге асырылады, бұл олардың дауыстарының (келтіріспелі) бөлшек бөлігінің толық құнын, бұл сайлауларда жасалатын сияқты. Сенат әдісі толығырақ, бірақ сайлаушылар саны әлдеқайда көп болған Dáil сайлауында оны жүзеге асыру тым қиын деп саналады. Кездейсоқ бос орынды толтыру үшін сайлаулар бірден екінші кезеңге өткізіледі; егер бір субпанелде бірнеше бос орын болса, сайлау арқылы бірден бірнеше орындық STV орнына бөлек қатарда сайлаулар өткізіледі. Жауапты сайлау бос орын пайда болғаннан кейін 180 күн ішінде шақырылуы тиіс. Сайлау арқылы кандидатуралар кеткен сенатормен бірдей субпанельден беріледі; ешқандай орган бірнеше кандидатураны ұсынбайды.

Панельдік жүйенің практикалық әсерлері

Іс жүзінде кәсіптік элемент негізінен ойдағыдай. Таңдау мен дауыс берудің күрделі процесі өте күрделі деп сипатталады. Сайлаушылар тек сайланған өкілдерге ғана шектелгендіктен, саяси партиялар кандидатураларды ұсынуда үлкен ықпал етеді. Көптеген кандидаттар келесі сайлауда, соның ішінде бұрынғы TD және алдыңғы сайлауда жеңілген басқалар. 1980 жылға дейін, номинациялы органдардың субпанельдерінен үміткерлер әр панельде рұқсат етілген ең төменгі мөлшерде жеңіп алды; бұл саясаткер еместерді ұсынған органдар партиялық саясаткерлерді ұсынуға ауысқан кезде өзгерді. 1980 жылы Рой К. Гирри Корольдік Ирланд академиясының президенті аз дауыс алатынын, кейде мүлдем дауыс бермейтінін білгеніне қарамастан, сыртқы панельге өз президентін әдеттегідей ұсынғанын "сұмдық" деп сипаттады. Сайлау құпия болып табылады, сондықтан сайлаушыларға партиялық қамшы қолданылмайды; алайда, аударымдарды талдау партиялық үйлесімділіктің жоғары дәрежесін көрсетеді. Үміткерлер әдетте тәуелсіз кеңесшілерді сайлаушылар ретінде іздестіруге назар аударады. 2007 жылғы Мәдениет және білім беру панеліне сайлауда, әрбір кіші панельге ең аз орын алу ережесіне байланысты, Fine Gael партиясының Теренс Слоуи, Fianna Fáil партиясының Энн Ормондеден көп дауыс алғанына қарамастан, жойылды; Ирландиялық тәуелсіз "жасырын ережелер" және Fine Gael партиясының "нашар жоспарлауы және оппозицияның стратегиясын болжауды ойламауы" туралы пікір білдірді. Бір органға бір кандидаттың сайлау арқылы ұсынылуы Еңбек тобында ең маңызды, онда тек екі кандидатты ұсынушы орган бар: Еңбек партиясымен одақтасқан ICTU және ICPSA. 1960 жылы ICTU кандидаты Эдвард Браун қарсылықсыз қайта сайланды. 1998 жылғы сайлау алдында Файнна Файлдың ICPSA кандидатурасын алу жоспары ICPSA-ға мүше Гарда өкілдерінің Ассоциациясының Файнна Файл бастаған үкіметтің саясатына қарсылық білдіруімен кедергі келтіріледі деген болжамдар болды; бірақ Джон Креган ұсынылып, орынды жеңіп алды. Сенат тұрақты бұйрықтарында комиссиядан сайланған сенаторлар мен басқа сенаторлар немесе әртүрлі комиссиялар арасында айырмашылық жоқ. Мысалы, 2017 жылы Орайхаттың ауыл шаруашылығы, азық-түлік және теңіз жөніндегі бірлескен комитетінің төрт сенаторының тек біреуі ауыл шаруашылығы тобынан сайланған; екеуі басқа топтардан, ал төртіншісі Таоишиктің тағайындауымен. Джон Конихан 1942 жылы ауыл шаруашылығы панелі сенаторларының кездесуін ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұл Базил Чубб бірегей оқиға деп атап өтті. Қайта сайлануға үміткер сенаторлар, әдетте, бір топқа кіреді, бірақ ерекше жағдайлар бар: Энди О'Брайен, Питер Линч және Джо О'Райли әрқайсысы өз мансабында үш түрлі топтан қайта оралды. Сайлаушылар негізінен партиялық сайлауда сайланған лауазымды адамдардан тұрады, яғни олар жақтаған кандидаттар кәсіби емес, партиялық бағыттағы. 2008 жылғы дағдарыстан бастап жергілікті және Даль сайлауларында сайланған тәуелсіз саясаткерлердің үлесі артты, бұл өз кезегінде 2014 жылдан бастап кейбір тәуелсіз сенаторлардың панельдік сайлаудан қайтып оралуына әкелді;

Реформа ұсыныстары

Сенат реформасы ұсыныстары Ирландия Конституциясын референдум арқылы өзгертуді талап ететіндерге және қолданыстағы конституциялық параметрлер шеңберінде заңға өзгерту енгізумен шектелгендерге бөлінеді. Бірінші топтағылар, әдетте, Сенаттың кәсіби аспектісін жоюды тиімді емес және ескірген саяси ойлауға негізделген деп ұсынады. Соңғы топтағы ұсыныстар әдетте тағайындау процесін және франшизаны өзгертуді ұсынады. 1958-1959 жылдардағы Сенат сайлау заңдары жөніндегі комиссиясы сыртқы субпанелдің сайлаушыларын сайланған өкілдерден тағайындау органдарына ауыстыруды ұсынды. Мұндай өзгерістерге қарсы болғандар партиялық саясатты Seanad-тағы кәсібилікпен алмастырудың орнына, ол тағайындау органдарын саясаттастыратындығын айтты. 2015 жылғы Мэннинг баяндамасында "кәсіптік өкілдік ету тұжырымдамасы сақталсын, бірақ жаңғыртылсын" деп ұсынылды, 13 сенатор әлі де қазіргі шектеулі франшиза бойынша сайланады, ал қалған 30-ы халықтық сайлау арқылы сайланады. Сенат реформаларын жүзеге асыру тобының 2018 жылғы есебі Мэннинг есебіне негізделген, бірақ бұл сандарды 15 және 28 деп өзгертті. Екі есепте де 18 жастан асқан барлық азаматтар немесе бес номинациялы органның бірінде немесе (егер түлек болса) университет сайлау округінде тіркеле алады, бірақ екеуі де емес.