Кіріспе
Зерттеуге негізделген оқыту әдісі және білім берудің конструктивистік әдісі деп саналады. Оны проблемалық оқыту, тәжірибелік оқыту және ХХІ ғасыр оқыту деп те атайды. Оны оқыту теоретиктері мен психологтары Жан Пиаже, Жером Брунер және Сеймур Паперттің жұмысы қолдайды. Жером Брунердің 1960 жылдары жаңа білім алуды бастауымен танымал, бірақ оның идеялары Джон Дьюи сияқты бұрынғы жазушылардың идеяларына өте ұқсас. Брунер "Өзін-өзі ашу практикасы адамды ақпаратты проблеманы шешуде оңай қолданатын жолмен алуға үйретеді" деп айтады. Бұл философия кейіннен 1960 жылдары "ашық білім" қозғалысына айналды. Бұл философиялық қозғалыстың мантрасы адамдар "жұмыстан үйренуі керек" деп айтады. "Ақпаратты зерттеу" деген атау әр түрлі оқыту әдістерін қамтиды. Альфьери, Брукс, Олдрич және Тененбаум (2011) жүргізген мета-аналитикалық шолуға сәйкес, табысты зерттеуге негізделген оқыту үшін қажетті бірнеше маңызды компоненттер бар, олар мыналарды қамтиды: Оқытушы бағыт-бағдар, мұнда студенттердің ойлау қабілетіне негізделу және олардың тәжірибелеріне қосылу. Сабақ бөлмесі мәдениеті мұғалім мен студенттер арасында ортақ мақсат бар, мұнда ашық ойлау мен диалогқа шақырылады Оқушылар сұрақ қоюға, зерттеу арқылы сұрауға және мұғаліммен және әріптестермен ынтымақтасуға шақырылады
Discovery learning is a technique of inquiry based learning and is considered a constructivist based approach to education. It is also referred to as problem based learning, experiential learning and 21st century learning. It is supported by the work of learning theorists and psychologists Jean Piaget, Jerome Bruner, and Seymour Papert. Jerome Bruner is often credited with originating discovery learning in the 1960s, but his ideas are very similar to those of earlier writers such as John Dewey. Bruner argues that "Practice in discovering for oneself teaches one to acquire information in a way that makes that information more readily viable in problem solving". This philosophy later became the discovery learning movement of the 1960s. The mantra of this philosophical movement suggests that people should "learn by doing". The label of discovery learning can cover a variety of instructional techniques. According to a meta analytic review conducted by Alfieri, Brooks, Aldrich, and Tenenbaum (2011),
There are multiple essential components that are required for successful discovery based learning which include the following:
Teacher guidance where the emphasis is on building upon students’ reasoning and connecting to their experiences
Classroom culture where there is a shared sense of purpose between teacher and students, where open mindedness and dialogue are encouraged
Students are encouraged to ask questions, inquire through exploration and collaborate with teacher and peers
Мұғалімнің рөлі
Тәрбиешілердің зерттеу әдістерін қолдану арқылы тиімді оқыту үшін мұғалімдердің келесі бір немесе бірнеше іс-әрекетті орындаулары қажет: 1) Оқушылар әр түрлі оқыту әдістерін қолдана отырып, басшылыққа алынатын тапсырмалар беруі керек 2) Оқушылар өз идеяларын түсіндіріп, мұғалімдер идеяның дұрыстығын бағалап, кері байланыс беруі керек 3) Мұғалімдер тапсырмаларды қалай орындау керектігін мысалдармен көрсетуі керек. Оқуды ашудың маңызды сәттілік факторы - мұғалімнің көмегімен болуы керек. Брунер (1961) зерттеуді оқытудың алғашқы ізашарларының бірі, кейбір негізгі білімсіз зерттеудің мүмкін еместігін ескертті. Mayer (2004) таза көмексіз зерттеуді жою керек деп мәлімдеді, өйткені оның оқу нәтижелерін жақсартатынына дәлел жоқ. Оқушылардың түсіну қабілеті бұзылуы және ұнжырғасы түсіп кетуі мүмкін. Сондықтан оқыту нәтижелерінің табысты болуы үшін оқытушының білім алудағы рөлі өте маңызды. Оқушылар негізгі білімдерін үлгілер, тәжірибе және кері байланыс арқылы қалыптастыруы тиіс. Бұл оқушыларға қосымша ақпаратты интеграциялау және проблеманы шешу және сыншыл ойлау дағдыларын дамыту үшін негіз бола алады.
Жеңiлiктер мен шектеулер
Алғашқы зерттеулер көрсетіп отырғандай, бағытталған зерттеулер ақпаратты ұстап қалуға оң әсерін тигізді. Ізденіске негізделген оқытудың нәтижесі - ізденісшіл ақыл-ойды дамыту және өмір бойы білім алу мүмкіндігі деп саналады. Дегенмен, жаңа білім алудың да шектеулері бар. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, тікелей нұсқауларды алғандарға қарағанда, зерттеу жағдайындағы студенттер сәйкес келмейтін немесе адастыратын кері байланыс, кодтау қателіктері, себептік қателіктер мен жеткіліксіз тәжірибе мен әзірлемелерге ұшырауы мүмкін. Бұл жағдайларда тікелей нұсқау оқушыларға өз бетінше табу қиын процедураларды, мысалы геометрия, алгебра және компьютерлік бағдарламалау сияқты әдістерді үйретудің тиімді тәсілі болып табылады.
Көмекпен және көмексіз табу
Оқыту қоғамдастығында осы үлгідегі оқытудың тиімділігіне күмән келтірілуде. Бұл пікір таласы 1950 жылдары басталды, зерттеушілер алғаш рет зерттеуді оқытудың басқа түрлерімен салыстыра бастады. Бұл мысалда оқушы мазмұнды өз бетінше табуға мүмкіндік алады. Оқушылар тақырыптарды өз бетінше ашуға мүмкіндік алғандықтан, зерттеушілер білім алуда қателіктер, қате түсініктер болуы мүмкін немесе білім алушыға шатастыратын немесе көңілін қалдыратын шығар деп қорқады. Зерттеулер көрсеткендей, жас балаларда жаңалықтарды табу үшін қажетті танымдық талаптар білім алуға кедергі келтіреді, өйткені олардың қосымша ақпаратты біріктіру үшін қолда бар білімінің мөлшері шектеулі. Брунер сондай-ақ мұндай жаңалықтарды тақырып бойынша белгілі бір білім базасы болмай тұрып немесе болмай тұрып жасауға болмайтынын ескертті. Алфиери мен оның әріптестері жүргізген мета-талдаулар осындай қорытындыларды растады. Mayer (2004) көмексіз зерттеуді үйрену тапсырмалары білім алушыларға проблеманы шешу ережелерін, сақтау стратегиясын немесе бағдарламалау тұжырымдамаларын табуға көмектеспейді деп айтады. Алайда ол кейбір жағдайларда конструктивистік негізделген тәсілдер пайдалы бола алатынын мойындайды, ал таза зерттеулік оқыту табиғатында құрылымсыз және сондықтан білім алушы үшін пайдалы болмайды. Мейер сонымен қатар 1960 жылдан бастап зерттеулік оқытуға деген қызығушылықтың көбейіп, төмендеуін атап өтті. Оның пікірінше, әр жағдайда эмпирикалық әдебиет таза зерттеу әдістерін қолдану ұсынылмайтынын көрсетті, бірақ зерттеушілер қайта-қайта өздерінің оқу әдістерін қайтадан аттап, өздерінің қозғалыстарын қайтадан қайтадан атады. Басқаша айтқанда, тікелей оқыту, жұмыс үлгілері, іргетастар техникасы, нақты түсіндірме және кері байланыс оқыту үшін пайдалы (Alfieri, 2011). Сонымен қатар, жаңадан үйренген ұғымдарды тәжірибеге салуға жұмсалған уақыт проблеманы шешу дағдыларын жақсартады (Pas and Van Gog, 2006). Тікелей нұсқаулық пен көмекші зерттеудің пайдасы бар сияқты. Мүмкін, екі оқыту стилі арасындағы теңгерімді табу оқушылардың ең жақсы білім алуына әкеледі.
Арнайы білім беру
Арнайы қажеттіліктері бар оқушылардың жалпы білім беретін оқу бағдарламасына қатысуына итермелеумен, осы саладағы көрнекті зерттеушілер зерттеуге негізделген оқытудан тамыр алған жалпы білім беретін сыныптар ерекше қажеттіліктері бар оқушыларға жеткілікті оқу ортасын қамтамасыз ете алатынына күмән келтіреді. Кауффман тікелей нұсқауларға қарағанда, зерттеуге негізделген оқытуды пайдалану туралы өз алаңдаушылығын білдірді. Кауффманның айтуынша, оларға қажетті фактілер мен дағдыларды үйренуде өте табысты болу үшін бұл фактілер мен дағдылар жанама емес, тікелей үйретіледі. Яғни оқушы емес, мұғалім сабақты басқарады, ал ақпарат оқушыларға беріледі (2002). Бұл көзқарас математикалық мүмкіндігі шектеулі оқушылар мен математикалық оқуларға назар аударғанда ерекше күшті. Фукс және басқалар. (2008) түсініктемесі, Әдетте дамушы студенттер жалпы білім беретін математика бағдарламасынан пайда алады, ол кем дегенде ішінара конструктивистік, индуктивті оқыту стиліне сүйенеді. Математикадағы қиындықтарды көретін студенттер осы бағдарламалардан математиканың құрылымы, мағынасы мен операциялық талаптары туралы түсінік беретін пайда таба алмайды. Математикадан ауытқушылықты студенттерге тиімді араласу үшін нақты, дидактикалық оқыту формасы қажет Fuchs et al. нақты немесе тікелей нұсқауды дұрыс түсінбеушіліктерді алдын ала ескеріп, нақты түсіндірмемен қарсыласатын нұсқаумен жалғастыру керектігін атап өту керек. Алайда, тікелей оқытудың ұзақ мерзімді нәтижелеріне назар аударған зерттеулер аз. Ұзақ мерзімді зерттеулер тікелей нұсқаудың басқа тәлім беру әдістерінен артық еместігін анықтауы мүмкін. Мысалы, зерттеу барысында 10-шы апта бойы оқыған төртінші сынып оқушыларының тобы 17 апта бойы жаттығуды тікелей оқығаннан кейін ұзақ уақыт бойы нәтижелер күшейген жоқ. Басқа зерттеушілер конструктивизм мен кооперативтік топтастыруды енгізу бойынша перспективалы жұмыс жүргізіліп жатқанын атап өтті, осылайша оқу бағдарламасы мен педагогика инклюзия ортасында әртүрлі білім алушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыра алады. Алайда, бұл стратегиялардың студенттердің жетістіктеріне қаншалықты тиімді екені күмәнді.
Когнитивтік жүктемеге әсері
Көп жылдар бойы зерттеулер жүргізіліп, жаңа білім алушылардың, әсіресе жаңа білім алушылардың, зерттеулер арқылы білім алуының жағымсыз әсерін дәлелдеді. "Когонтитивті жүктеме теориясы өте күрделі ортаны еркін зерттеу оқуды тежейтін жұмыс жадының ауыр жүктемесін тудыруы мүмкін деп болжайды". Жаңа білім алушылар жаңа ақпаратты бұрыннан алған білімдерімен біріктіруге қажетті дағдыға ие емес. Свеллер зерттеу арқылы оқытудың жақсы альтернативасы - басшылыққа алынатын оқыту екенін айтты. Kirschner, Sweller and Clark (2006) бойынша, бағыт-бағдарланған нұсқаулар фактілерді бағыт-бағдарсыз тәсілдерге қарағанда тез есте қалдырады, сонымен қатар ұзақ мерзімді беру және проблеманы шешу дағдыларын береді.
Жақсылатылған зерттеулік оқыту
Роберт Дж. Марзано (2011) жетілдірілген зерттеуді оқытуды зерттеуді оқыту тапсырмасына оқушыны дайындауды қамтитын процесс ретінде сипаттап, аталған тапсырманы сәтті орындау үшін қажетті білімді қамтамасыз етеді. Бұл әдіс бойынша мұғалім тапсырманы орындау үшін қажетті білімді ғана емес, сонымен қатар тапсырманы орындау кезінде көмек көрсетеді. Оқушыны дайындау және көмек көрсету үшін тікелей нұсқау қажет болуы мүмкін. Мысалы, студенттерден суық ауа райында аяқ сүйектерін қалай созу керектігін сұрамас бұрын, мұғалім бұлшық еттер туралы негізгі фактілерді және олардың температураның өзгеруіне қалай әсер ететінін түсіндіретін сабақтар сериясын ұсына алады". Өңделген зерттеулік оқытудың тағы бір аспектісі - білім алушыға тақырып туралы идеяларды жол бойына шығаруға мүмкіндік беру және содан кейін студенттерге өз ойларын түсіндіру. Оқушылардан мәселені шешудің өз стратегиясын құруды сұраған мұғалімге жаңа білім алу тапсырмасының алдында ұқсас мәселелерді қалай шешу керектігінің мысалдары ұсынылуы мүмкін. "Оқушы бірінші тапсырманы шешу үшін бөлменің алдына шығып, ой-пікірлерін дауыстап айтатын шығар. Мұғалім студенттерге сұрақтар қойып, олардың ой-пікірлерін бағалаудың жалпы нұсқауларына, мысалы "ең жоғары орындық сандардың қосындысын бағалаудан бастаңыз" дегенге, қалыптастыруға көмектесуі мүмкін. Басқалар бөлменің алдына келіп, проблемаларды дауыстап шешкен кезде, студенттер қосымша ережелерді жасап, сынап көре алады".