Кіріспе

Коа шайқасы (1810 жылы 24 шілдеде) - Наполеон соғыстарының жартылай арал соғысы кезеңінде болған әскери ұрыс. Бұл шайқас Коа өзенінің аңғарында өтті және француздар Португалияға үшінші шабуылға дайындалған кезде маршал Андре Массена басқаратын 65 000 адамнан тұратын жаңа армия үшін алғашқы маңызды шайқас болды. Британдық португал әскерлері бұл жерде саны жағынан аз болғандықтан, 22 шілдеде Веллингтонның 1-ші герцогы генерал Артур Уэлсли бригадир генерал Роберт Крауфурдқа хат жіберіп, ол (Веллингтон) "Коадан тыс іс-әрекетке қатысуға ниетті емес" деп мәлімдеді. 24 шілдеде Крауфурдтың 4200 жаяу әскері, 800 салт атты әскері және алты зеңбіректі 20 мың сарбаздың маршал Мишель Нейдің қол астында күтіп тұрғанына таң қалды. Веллингтонның бұйрығы бойынша кері шегінудің орнына Крауффорд француздармен күресуді таңдады, бұл апаттан қашып құтылды. Француздардың мақсаты - Альмейданы қоршау үшін Коа арқылы Жеңіл дивизияны кері қайтаруға мәжбүрлеу болды. Олар қатты шайқастан кейін жеңіске жетті, бірақ кейін Коа арқылы қымбат шабуыл жасап, ауыр зардап шекті.

Өмірбаян

Үшінші португалдық науқаны Торрес-Ведра сызықтарын салумен және Сиудад-Родригоны қоршаумен басталды.

Француздық шабуыл

Крауфурд, саны жағынан басым болған кезде, артында бағасы қымбат өзенмен күресуді таңдап, үлкен тактикалық қателік жасады. Осылайша, 24 шілде күні таңертеңгісін, жаңбыр жауғаннан кейін, Ней Ферей мен Лойсонның дивизияларын одақтастарға қарсы аттандырды. 95-ші атқыштар полкінің ротасы француздық артиллерияның шабуылына ұшырады. 32 -ші француздық полкінің вольтижорлары шабуылға шықты, ал британдықтар қашып кетті. Алмейданың қарулары 95-ші атқыштарға от ашты, оларды қара түсті киімдері үшін француздар деп ойлады. Одан кейін оларды француздық 3-гусарлар шабуылға алды, оларға екі драгун ротасы қолдау көрсетті. 43-ші бригаданың британдық әскерлері оларға көмекке келді. Қатыгез ұрыстар басталса да, француздар ілгерілеуін тоқтатты. Веллингтонның Коа өзенінен кері шегіну туралы бұйрығына қарамастан, Крауфурд француздар келіп, құрамамен орналаса бастаған кезде өз орнын ұстауға шешім қабылдады. 15-ші Хессерлер а Шеваль солтүстікте британдық 52-ші жеңіл жаяу әскерін қоршауға алды, ал Фэридің француз бригадасы британдықтардың оң жағында орналасқан жел тегершігінің жанында орналасқан британдықтарға шабуыл жасады, Алмейданың қарулары оларға оқ ату кезінде қиыр жерлерден алға жылжуда. Француз жаяу әскері британдықтарға бекітілген штыкпен шабуыл жасады және қысым көбейген кезде одақтастар кері шегіне бастады, олар 15-ші Хассердің шабуылынан 43-ші жеңіл жаяу әскерден оқшауланды. Үшінші гусарлар ұрысқа кірісіп, Крауфурдтың адамдары ауыр зардап шекті. Нейдің шабуылдарын жердің қорқынышты жері баяулатқан кезде, Альмейда одақтастардан бірте-бірте оқшауланып барады. Крауфурд француздар оның жалғыз құтылу жолын (Куа өзенін кесіп өтетін көпір) қауіп төндіретінін түсінгеннен кейін, британдық 52-ші және 43-ші жеңіл жаяу әскерлері мен 95-ші атқыштардың кері қашуын қорғап, Коа өзенінен кері қашуды бұйырды. Британдықтар үшін жағдай тек нашарлай түсті. Жабдықтар вагоны бұрылып, көпірден артқа шегіну жолында көлік кептелісіне ұшырады. Француздар ағылшын дивизияларын біртіндеп кері тартқыза бастады. Крауфурд содан кейін бұл әскерлерге кері шегінуге және көпірден көрінетін биіктіктерге орналасуға және кері шегіну аяқталғанға дейін сол позицияда тұруға бұйрық берді. Француздар биіктіктерді басып алды, бірақ Ней күштерін толығымен таң қалдырған қадаммен одақтастар шабуыл жасап, қарсыластарын ағылшын португалдарының негізгі корпусы Коа өзенінің екінші жағына дейін жеткілікті уақыт ұстады.

Коа өзенінің арғы жағына шабуыл

Француздар Жеңіл дивизияны кері тартқан кезде Ней Коа арқылы шабуыл жасауға тырысты. Бірінші әрекетте 66-шы гренадерлер мушкетерлік және зеңбірек атысының астында көпірге қарай өрлеп, көпірдің жартысынан астамын өте алмады. Екінші, күшті шабуылды "Элитный охотник" жеңіл жаяу әскері жасады. Оманның айтуынша, олар "көпірдің алдына лақтырылып, қаза тапқандар мен жараланғандардың денелерімен толғанша, ал өздері сөзбе-сөз жойылғанша, алға ұмтылды. Соңғы шабуылды 66-шы полк басқарып, аз қиындықпен жеңді.

Нәтижелер

Соғыс француздардың көпірдегі сәтсіздікке қарамастан, Жеңіл дивизияны даладан қуып шығаруымен аяқталды. Артқа соққы беріп, толық жеңілістен аз ғана құтқарылған Крауфордтың әскерлері түн ортасында кері шегінді, бұл Массенаға Альмейданы қоршауға алуға еркін мүмкіндік берді. Нейер мен Оман британдық жеңіл дивизиясының Нейдің 20 000 әскерін ұстап тұрғанын мәлімдеді. Алайда, тек Фэри мен Лойсонның дивизиясы ғана Жеңіл дивизиямен соғысты. Француз әскерлері шамамен 6000-ға жуық британиялық португалдарға қарсы тұрды. Қаза тапқандарды анықтау қиын. Француздар да, британдық португалдар да бір жақты. Империяның үгіт-насихаттары одақтастардың құрбандықтары 1200 адам деп хабарлады, ал көптеген британдық көздер 36 адам қаза тауып, 189 адам жараланды және 83 адам із-түзсіз жоғалды деп мәлімдеді. Екінші жағынан, француздардың құрбандарын анықтау оңайырақ, өйткені одақтастар да, француздар да бес жүзге жуық өлген немесе жараланған деп есептейді. Бұл құрбандардың басым көпшілігі Нейдің көпірден өткен сәтсіз шабуылына байланысты болды.

Салдары

Португалияның үшінші жорығы Бусако шайқасымен жалғасты.