Кіріспе

Ана сүті банкі - бұл "балаға биологиялық жағынан туысы жоқ емшек аналар берген ана сүтін жинап, тексеріп, өңдеп, рецепт бойынша тарату қызметі". 2019 жылдың қараша айына қарай Солтүстік Америкада Солтүстік Американың адам сүті банктер қауымдастығының (HMBANA) мүшелері болып табылатын 28 сүт банкі бар. Олар әдетте ауруханаларда орналасады, бірақ кейбіреулері өз бетінше жұмыс істейді. HMBANA мүшелері жыл сайын қайта қаралатын "Донорлық сүт банкін құру және оның жұмысын жүргізу жөніндегі нұсқаулықтарға" сәйкес келеді. Сонымен қатар, кейбір штаттар донорлық сүт банктеріне стандарттар талап етті. Алайда, Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) "FDA бұл ерікті нұсқауларды немесе мемлекеттік стандарттарды белгілеуге қатыспағанын" айтады. Осы хаттамалардың кейбіреулері төменде сипатталған. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен БҰҰ-ның Балаларға арналған қоры (ЮНИСЕФ) бірлесіп былай деп мәлімдеді: "Емшек сүті берілмейтін нәресте үшін ең жақсы азық - анасының немесе басқа бір сау ананың сүті. Өз анасының сүті жоқ нәресте үшін ең жақсы азық - басқа сау ананың сүті" (ЮНИСЕФ, 48-б.). "Егер биологиялық ана сүтпен қоректендіруге мүмкіндігі болмаса, бірінші балама, егер ол қол жетімді болса, басқа көздерден алынған ана сүтін пайдалану болуы керек. Қажетті жағдайларда сүт банктерін ашу керек" (Wight, 2001).

Тарих

Канадалық медбике 1939 жылы Royal Victoria Montreal бала тудыру ауруханасының медбикелері Бостонға барып, доктор Фриц Талбот құрған "Ана сүті жөніндегі директория" компаниясының табысты бағдарламасынан үйренгенін сипаттады. Бұл "заманауи құрал-жабдықтармен жабдықталған шағын сүт зауыты" еді. Ана сүтінің бір граммдық бөлігін тез мұздатуды сол онжылдықтың басында Борден зертханасындағы зерттеушілер жетілдірген болатын. Қызметкерлерге ұнса бойынша ақы төленеді, сондай-ақ күнделікті медбике келіп тұрады, өйткені олардың көпшілігі үйде тоңазытқышқа ие емес. Аналық ауруханада мұздатылған 1000 граммдай өнім сақталған.

Донорларды скринингтеу

Сүт донорлары - денсаулығы жақсы, сәбилері өсіп, дамып келе жатқан және алты айға толмаған жаңа туған аналар (Арнольд, 1997). Кейбір сүт банктерінде екі жасқа дейінгі балалардың сүті қабылданады. Баласын асырап алуға берген, баласын асырап алған немесе қайтыс болған әйелдер де донор бола алады. Ана сүті арқылы нәрестелерге инфекция мен вирустар жұғуы мүмкін болғандықтан, донорлар медициналық тексеруден өтіп, ВИЧ 1 және 2, гепатит В және С және сифилис сияқты жұқпалы ауруларды жоққа шығару үшін қанды тексеруден өтуі керек (Арнольд, 1997). Ауызша немесе жазбаша сауалнамадан кейін ана мен оның баласына медициналық көмек көрсететін адамдар екеуінің де денсаулығы жақсы екендігін растайтын мәлімдемеге қол қоюы керек. Анасы темекі шегуге, дәрі-дәрмектерді, шөптерді немесе мегавитаминдерді үнемі қолдануға болмайды. Егер әйелдің өзі немесе оның сәбиі салқын тисе, ол әлі де сүтін бере алады. Егер ол алкогольді ішімдік ішсе, онда сүтті донорлық мақсатта ағызу үшін бір рет ішсе алты сағат, екі рет ішсе 12 сағат күтуі керек. Алдын ала немесе медициналық тұрғыдан әлсіз емделетін нәресте үшін сүттегі алкогольдің, дәрі-дәрмектердің немесе шөптердің тіпті аз мөлшерінің де әсері жаман болуы мүмкін.

Жинақ

Сүт банктерінде жинақтау әдістері мен қолданылатын ыдыстардың түрлері әртүрлі. Донорлар сүтті гигиеналық жолмен шығару туралы білім алады және сүтті шығаратын ыдыстар беріледі. Кейбір сүт банктерінде жинақтау пункттері бар, онда курьерлер сыйлықтарды алады, кейбіреулерінде аналар сүтті мекемеге жеткізеді, ал басқалары алыс жерде тұратын әйелдерден сүтін мұздатып, сүт банкіне жібереді.

Сүт сынамалау және өңдеу

Донорларды мұқият тексеруден басқа, сүтті пастеризациядан бұрын бактериялардың бар-жоғын тексеру жүргізіледі. Кейбір сүт банктерінде сүт сынақтан өтпес бұрын, басқалары әр ананың сүтін сынақтан өткізеді. Сүт банкі сүтті өңдеу үшін мұздатқыш пен пастеризаторды қажет етеді. Көптеген сүт банктерінде екі мұздатқыш бар, олар өңделмеген және өңделген сүтке арналған. HMBANA нұсқаулықтарында "барлық сүтті 62,5 °C температурада 30 минут бойы жылумен өңдеу керек. Сүтті жылумен өңдеу 62,5°С температурада 30 минут бойы жүргізіледі (холдерлік пастеризация) " (Арнольд, 1997, 243). Пастеризация аяқталғаннан кейін сүттің тиімділігін тексеру үшін сүттің тағы бір үлгісі тексеріледі. Колониялар саны нөлге тең болуы керек және бактериялардың өсімі анықталмауы керек (Arnold, 1997). Пастеризациялау контейнерлері қыздыру мен салқындату кезінде сынбай немесе ағып кетпей берік болуы тиіс. Контейнерлердің көпшілігі қайта өңдеуге жарамды, әдетте шыны немесе пластмассадан жасалған.

Тарату

Донорлық сүт қабылдаушының дәрігерінің рецепті бойынша беріледі. Көбінесе ол ауруханадағы жаңа туған нәрестелерге арналған интенсивті терапия бөлімінде (НИЦБ) ерте туған немесе ауыр науқаста болған нәрестелерге қолданылады. Алайда кейде донор сүті емделушілердің үйіне жеткізіледі. Мұндай жағдайда оларды мұздатып, арнайы ыдыстарға салып, бір түн ішінде жөнелтеді. Ерте туған сәбилердің ана сүтінің мөлшері толық туған сәбилердің ана сүтінің мөлшерінен өзгеше (Уайт, 2001). Сондықтан сүт банктерінің көпшілігі "көкөмір сүтінен" 36 аптадан аз жүктіліктегі нәресте туғаннан кейін алғашқы 30 күн ішінде жиналған сүтті "көкөмір сүтінен" бөліп алады.

Шығындар

HMBANA нұсқаулықтарында сүт берушілерге сүт үшін ақы төленбейді деп жазылған. Алайда, ауруханалар мен емделушілер сүтті жинау, өңдеу және тарату шығындарының бір бөлігін төлеуі керек, бұл шамамен 3 доллардан 5 долларға дейін болуы мүмкін. Бұл пастеризациядан басқа жолмен алынатын сүтке қарағанда әлдеқайда арзан. Сондай-ақ, сүт банктеріне қаржы жинау мен гранттар арқылы көмек көрсетілуде. Бұл нұсқаулықта ешкім де төлем қабілеті жоқтығынан донор сүтінен бас тартпайды. Ауруханаға жатқызылмаған емделушілер үшін сүт банкі көбінесе отбасымен бірге жұмыс істейді (Арнольд, 1997). Алайда сақтандыру компаниялары сирек жағдайда ғана донор сүтін сақтайды (Гриффит, 2002). Кейбір штаттарда және кейбір жағдайларда Medicaid және WIC банктегі сүтті пайдалану шығындарын өтейді (Арнольд, 1999, Уайт, 2001). Ауруханалар өздерінің ЖЖЗ-ға сүт тапсырыс бергенде, оны дәріханаға алып келіп, аурухана арқылы есептеп береді. Мұндай жағдайларда сақтандыру компаниялары емделу ақысын амбулаториялық емделушілерден гөрі көбірек төлейді (Арнольд, 1997).

Донорлар

Сүт банкі бар қауымдар донорларды оқыту мен тарту үшін әртүрлі әдістерді қолданады, соның ішінде дәрігерлердің кабинеттерінде брошюралар мен ауруханалық ақпарат пакеттерін қолданады. Сондай-ақ, бала тууға қатысты білім беретін мамандар, бала емізетін аналар мен "La Leche League" ұйымдары да балаларды өздеріне ұсынып тұрады. Қан банкілеріндей, сүт банктері де кейде донорларды тарту үшін газет, теледидар және радио жарнамаларын қолданады, әсіресе, олар аз болған кезде (Арнольд, 1997). Сәбилерді еміздіруге көмектесетін ЖИТС-те көбінесе сүт тапшылығы бар аналар бар және оларға сүт донорлары туралы ақпарат беріледі. Сонымен қатар, өліп қалған сәбилердің аналары кейде сүтін де донорлық ретінде береді. Қазіргі уақытта сүт банктерінің көбі сүтті АҚШ-тың барлық штаттарында олардың қорына байланысты донорлардан алады. Донорлар ең алдымен ең жақын сүт банкіне хабарласуы керек.

Алушылар

Ерте туған нәрестелер донор сүтін жиі алады. Асқазан-ішек аурулары бар толыққанды сәбилерге кейде сүт жинағы беріледі. Кейде асырап алынған балалар мен өздерінің сәбилерін емшектей алмайтын аналар да өз қаражаттарынан сүт жинағышты пайдаланады. Сүт бар болса, кейбір сүт банктері иммунологиялық жағынан әлсіз ересектерге береді. Алдын ала зерттеулер ана сүтінің қатерлі ісікпен ауыратын науқастарға қоректік, иммунологиялық және паллиативтік әсері бар екенін көрсетеді (Radetsky, 1999). Асқазан-ішек аурулары бар ересектер мен мүшелерді донорлық алушылар ана сүтінің иммунологиялық әсерінен пайда ала алады. Бұл салаларда қосымша зерттеулер қажет.

Сүт банкісінің баламалары

Жеке сүт донорлығы - бұл Солтүстік Американың сүт банкілер қауымдастығы арқылы сүт донорлығына балама шара. Жеке донорлық - бұл сүт донорлық аналар мен донорлық сүт алатын отбасылар арасындағы тікелей байланысты қамтитын донорлық әдісі. Көптеген отбасылар жеке сүт донорлық операциясын қанды тексеру мен донорларды толық тексеруді қамтиды, сонымен бірге қолдаушы күтім көрсетушіге қатысады. Бұл - ежелгі "бала күтуші" концепциясының заманауи жалғасы.