Қан донорлығы орталығы және қан сақтау банкі

Кіріспе

Қан тапсыру орындары

Қан банкі – қан тапсыру арқылы жиналған қанның сақталып, кейін қан құю үшін пайдаланылатын орталық. "Қан банкі" термині көбінесе аурухананың бөлімшесін, әдетте клиникалық патология зертханасын білдіреді, онда қан компоненттері сақталады және қан құю алдындағы және қан үйлесімділігі тексерулері жүргізіледі. Дегенмен, кейде ол қан жинау орталығын да білдіруі мүмкін, және кейбір ауруханалар да қан жинаумен айналысады. Қан банкілерінің жұмысына қан жинау, өңдеу, тексеру, бөлу және сақтау сияқты міндеттер кіреді. Әртүрлі елдердегі қан тапсыру ұйымдары туралы ақпаратты қан тапсыру ұйымдарының тізімі мен АҚШ-тағы қан тапсыру ұйымдарының тізімінен қараңыз.

Тарих

Алғашқы қан құю процедуралары қан ұюға дейін донордан қабылдаушыға тікелей жасалса, антикоагулянт қосып, қанды суытса, оны бірнеше күн сақтау мүмкін екені анықталды, осылайша қан банктерінің дамуына жол ашылды. Джон Бракстон Хикс 19 ғасырдың соңында Лондонның Сент-Мэри ауруханасында қанның ұюын болдырмау үшін химиялық әдістерді алғаш рет сынап көрді. Алайда, сода фосфатын қолдану арқылы жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. Тікелей емес қан құюдың алғашқы жағдайы 1914 жылдың 27 наурызында бельгиялық дәрігер Альберт Хастин жасады, бірақ бұл қанның сұйылтылған ерітіндісі болды. Аргентиналық дәрігер Луис Аготе сол жылдың қараша айында одан да аз сұйылтылған ерітінді қолданды. Екеуі де антикоагулянт ретінде натрий цитратын пайдаланды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс қан банктерінің және қан құю техникасының қарқынды дамуына ықпал етуші фактор болды. Жарақат алған әскерлерге донор таба алмаған жағдайда қан беру қажеттілігінен шабыттанған, Рокфеллер университетіндегі (кейін Рокфеллер медициналық зерттеулер институты) Фрэнсис Пейтон Раус қан құю мәселесін шешуге тырысты. 1915 жылдың наурыз айында қанды сақтауға болатын мүмкін заттарды анықтау бойынша жасаған есебі сәтсіз аяқталды. Желатин, агар, қан сарысуынан алынған экстракттар, крахмал және сиыр майының альбуминімен жасалған тәжірибелер нәтижесіз болды. 1915 жылдың маусым айында олар «American Medical Association журналында» донор мен реципиенттің қан үлгілері алдын ала тексерілсе, агглютинациядан (қан ұюдан) аулақ болуға болатыны туралы маңызды хабарлама жариялады. Олар қанның үйлесімділігін тез және қарапайым жолмен анықтау әдісін жасады, онда қанның ұюын және трансфузияға жарамдылығын оңай бағалауға болады. Қан үлгілерін сұйыту үшін натрий цитратын пайдаланды, ал донор мен реципиенттің қанын 9:1 және 1:1 пропорциясында араластырғаннан кейін, 15 минуттан соң қан түйіршіктелген немесе сұйық күйде қалады. Олардың медициналық кеңес негізінде жасаған қорытындысы мынадай болды: Егер 9:1 қоспасында түйіршік пайда болса, ал 1:1 қоспасында одан аз немесе мүлдем болмаса, онда науқастың қаны донордың қанын түйістіріп, гемолиз (қан бөлшектерінің ыдырауына) әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайларда қан құю қауіпті. Егер 1:1 қоспасында түйіршік пайда болса, ал 9:1 қоспасында одан аз немесе мүлдем болмаса, онда донордың плазмасы реципиенттің эритроциттерін түйістіруі мүмкін. Мұндай жағдайда қан құю қаупі азайтылады, бірақ қанның тиімділігі агглютинацияланбаған қанға қарағанда нашар болуы мүмкін. Мүмкін болса, соңғысын таңдаған жөн. Раус австриялық дәрігер Карл Ландштейнердің он жыл бұрын қан топтарын ашқанын жақсы білген, бірақ оның практикалық қолданысы әлі дамымаған еді. Ол былай деп түсіндірді: «Ландштейнердің адам қанының топтық айырмашылықтарының практикалық маңызына назар аударуға жасаған тырысы, білімнің техникалық дамуда уақытты күтуінің көрнекті мысалы. Қан құю әлі де кеңінен қолданылмады, өйткені (кем дегенде 1915 жылға дейін) қанның ұю қаупі тым жоғары болды». 1916 жылдың ақпан айында олар «Experimental Medicine» журналында қанды сақтаудың маңызды әдісін жариялады. Желатинге натрий цитраты мен глюкоза (декстроза) ерітіндісінің қоспасын қолданды және мынаны анықтады: «Адам қанының 3 бөлігін, 3,8% натрий цитраты бар изотондық ерітіндінің 2 бөлігін және 5,4% декстроза бар изотондық ерітіндінің 5 бөлігін араластырғанда, эритроциттер шамамен 4 апта бойы өздерінің қасиеттерін сақтайды». Басқа бір есепте цитрат сахарозасы (сахароза) қан жасушаларын екі аптаға дейін сақтауға көмектесетіні көрсетілген. Олар сақталған қанның жаңа қанға ұқсас екенін және «қайтадан денеге енгізілгенде жақсы жұмыс істейтінін» байқады. Канадтық лейтенант Лоуренс Брюс Робертсон, жарақат алғандарға қан құюды қолдану үшін Корольдік әскери медицина корпусын (RAMC) көндіруде маңызды рөл атқарды. 1915 жылдың қазан айында Робертсон соғыста алғаш рет шприц арқылы бірнеше жарақат алған науқасқа қан құйды. Одан кейінгі айларда тағы төрт рет қан құйды, ал оның жетістігі Медициналық зерттеу комитетінің директоры сэр Уолтер Морли Флетчерге хабарланды. Робертсон 1916 жылы «British Medical Journal» журналында өз зерттеулерін жариялады және бірнеше ойлы адамдардың (соның ішінде көрнекті дәрігер Эдвард Уильям Арчибальд) көмегімен британдық билікті қан құюдың тиімділігіне көндіре алды. Робертсон 1917 жылдың көктемінде Батыс майдандағы жарақаттанғандарды жою станциясында алғашқы қан құю аппаратын орнатты. Медициналық зерттеуші және АҚШ армиясының офицері Освальд Хоуп Робертсон 1915-1917 жылдар аралығында Рокфеллерде Рауспен бірге жұмыс істеді және қанды сәйкестендіру және сақтау әдістерін үйренді. 1917 жылы RAMC-ге қосылды, онда ол күтілетін Үшінші Ипр шайқасына дайындық ретінде донор ретінде әскерлерді пайдаланып, алғашқы қан банктерін құруға көмектесті. Антикоагулянт ретінде натрий цитратын қолданды, қан тамырдан алынып, майдан бойындағы британдық және американдық жарақаттанғандарды жою станцияларындағы бөтелкелерде сақталды. Сондай-ақ, ол қанның қызыл жасушаларын мұздатылған бөтелкелерге салып, сақтап қалуды тәжірибеге салды. Еріктілердің қан тобын анықтау үшін бірнеше физикалық тесттерден өтті. Лондон қан құю қызметі тегін болды және жылдам дамыды. 1925 жылға қарай ол шамамен 500 науқасқа қызмет көрсетті және 1926 жылы Британдық Қызыл Крест құрамына енді. Ұқсас жүйелер Шеффилд, Манчестер және Норич сияқты басқа қалаларда да құрылды, ал қызметтің жұмысы халықаралық назар аударуын тудырды. Ұқсас қызметтер Франция, Германия, Австрия, Бельгия, Австралия және Жапонияда да құрылды. Владимир Шамов пен Сергей Юдин Кеңес Одағында қайтыс болған донорлардан алынған қанды құюды пионерлікпен дамытты. Юдин мұндай қан құюды 1930 жылдың 23 наурызында алғаш рет сәтті орындады және қыркүйек айында Харьковтағы Украин хирургтарының төртінші съезінде қайтыс болған донорлардан алынған қанмен жасаған алғашқы жеті клиникалық трансфузиясы туралы хабарлады. Сондай-ақ 1930 жылы Юдин әлемдегі алғашқы қан банкін Николай Склифосовский институтында ұйымдастырды, ол Кеңес Одағының және басқа елдердің әртүрлі аймақтарында қосымша қан банктерін құруға үлгі болды. 1930 жылдың ортасына қарай Кеңес Одағы кемінде 65 ірі қан орталығын және 500-ден астам қосалқы орталықтарды құрды, олардың барлығы «консервіленген» қанды сақтап, елдің түкпір-түкпіріне жіберді. Испания азамат соғысы кезінде 1936 жылы Фредерик Дуран Жорда алғашқы қан банктерінің бірін құрды. Дуран соғыстың басында Барселона ауруханасындағы қан құю қызметіне қосылды, бірақ аурухана қанға деген сұраныстың артуына және қол жетімді донорлардың жетіспеуіне байланысты тез арада үлкен қиындыққа тап болды. Испан Республикалық армиясының Денсаулық сақтау департаментінің қолдауымен Дуран жарақат алған әскерлер мен азаматтарды қамтамасыз ету үшін қан банкін құрды. 300–400 мл алынған қан 10% цитрат ерітіндісімен өзгертілген Дуран колбасында араластырылды. Қан 2°C температурада қысыммен жабық шыны ыдыста сақталды. 30 айлық жұмысы ішінде Барселона қан құю қызметі шамамен 30 000 донорды тіркеді және 9 000 литр қан өңдеді. 1937 жылы Чикагодағы Кук округі ауруханасының терапиялық директоры Бернард Фантус АҚШ-тағы алғашқы ауруханалық қан банктерінің бірін құрды. Ауруханалық зертхана құру арқылы донордың қанын сақтап, салқындатып, сақтаған Фантус «қан банк» терминін ойлап тапты. Бірнеше жыл ішінде АҚШ-та ауруханалық және қоғамдық қан банктері құрылды. Фредерик Дуран Жорда 1938 жылы Ұлыбританияға қашып кетті және Лондон қаласындағы ұлттық қан банктері жүйесін құру үшін Хаммерсмит ауруханасындағы Корольдік медициналық мектебінде Жанет Воганмен бірге жұмыс істеді. 1938 жылы соғыс басталуы мүмкін болғандықтан, Соғыс кеңсесі Бристольде Лионель Уитби басқаратын және ел бойынша төрт ірі қан қоймасын бақылайтын Армиялық қан жабдықтау депосын (ABSD) құрды. Соғыс кезінде британдық саясат әскерлерге орталықтандырылған қоймалардан қан беруді қамтамасыз ету болды, американдықтар мен немістердің алдыңғы қатардағы әскерлерінен қан алу тәсілінен өзгеше. Британдық әдіс барлық талаптарды қанағаттандыруда тиімдірек болды және соғыс барысында 700 000-нан астам донорлардан қан алынды. Бұл жүйе 1946 жылы құрылған Ұлттық қан құю қызметіне айналды, алғашқы ұлттық қызмет осылай іске қосылды.

The First World War acted as a catalyst for the rapid development of blood banks and transfusion techniques. Inspired by the need to give blood to wounded soldiers in the absence of a donor, Francis Peyton Rous at the Rockefeller University (then The Rockefeller Institute for Medical Research) wanted to solve the problems of blood transfusion. Their report in March 1915 to identify possible blood preservative was of a failure. The experiments with gelatine, agar, blood serum extracts, starch and beef albumin proved useless. In June 1915, they made the first important report in the Journal of the American Medical Association that agglutination could be avoided if the blood samples of the donor and recipient were tested before. They developed a rapid and simple method for testing blood compatibility in which coagulation and the suitability of the blood for transfusion could be easily determined. They used sodium citrate to dilute the blood samples, and after mixing the recipient's and donor's blood in 9:1 and 1:1 parts, blood would either clump or remain watery after 15 minutes. Their result with a medical advice was clear:[If] clumping is present in the 9:1 mixture and to a less degree or not at all in the 1:1 mixture, it is certain that the blood of the patient agglutinates that of the donor and may perhaps hemolyze it. Transfusion in such cases is dangerous. Clumping in the 1:1 mixture with little or none in the 9:1 indicates that the plasma of the prospective donor agglutinates the cells of the prospective recipient. The risk from transfusing is much less under such circumstances, but it may be doubted whether the blood is as useful as one which does not and is not agglutinated. A blood of the latter kind should always be chosen if possible. Rous was well aware that Austrian physician Karl Landsteiner had discovered blood types a decade earlier, but the practical usage was not yet developed, as he described: "The fate of Landsteiner's effort to call attention to the practical bearing of the group differences in human bloods provides an exquisite instance of knowledge marking time on technique. Transfusion was still not done because (until at least 1915), the risk of clotting was too great." In February 1916, they reported in the Journal of Experimental Medicine the key method for blood preservation. They replaced the additive, gelatine, with a mixture sodium citrate and glucose (dextrose) solution and found: "in a mixture of 3 parts of human blood, 2 parts of isotonic citrate solution (3.8 per cent sodium citrate in water), and 5 parts of isotonic dextrose solution (5.4 per cent dextrose in water), the cells remain intact for about 4 weeks." A separate report indicates the use of citrate saccharose (sucrose) could maintain blood cells for two weeks. They noticed that the preserved bloods were just like fresh bloods and that they "function excellently when reintroduced into the body." Canadian Lieutenant Lawrence Bruce Robertson was instrumental in persuading the Royal Army Medical Corps (RAMC) to adopt the use of blood transfusion at the Casualty Clearing Stations for the wounded. In October 1915, Robertson performed his first wartime transfusion with a syringe to a patient who had multiple shrapnel wounds. He followed this up with four subsequent transfusions in the following months, and his success was reported to Sir Walter Morley Fletcher, director of the Medical Research Committee. Robertson published his findings in the British Medical Journal in 1916, and—with the help of a few like minded individuals (including the eminent physician Edward William Archibald)—was able to persuade the British authorities of the merits of blood transfusion. Robertson went on to establish the first blood transfusion apparatus at a Casualty Clearing Station on the Western Front in the spring of 1917. Oswald Hope Robertson, a medical researcher and U. S. Army officer, worked with Rous at the Rockefeller between 1915 and 1917, and learned the blood matching and preservation methods. He was attached to the RAMC in 1917, where he was instrumental in establishing the first blood banks, with soldiers as donors, in preparation for the anticipated Third Battle of Ypres. He used sodium citrate as the anticoagulant, and the blood was extracted from punctures in the vein, and was stored in bottles at British and American Casualty Clearing Stations along the Front. He also experimented with preserving separated red blood cells in iced bottles. Volunteers were subjected to a series of physical tests to establish their blood group. The London Blood Transfusion Service was free of charge and expanded rapidly. By 1925, it was providing services for almost 500 patients and it was incorporated into the structure of the British Red Cross in 1926. Similar systems were established in other cities including Sheffield, Manchester and Norwich, and the service's work began to attract international attention. Similar services were established in France, Germany, Austria, Belgium, Australia and Japan. Vladimir Shamov and Sergei Yudin in the Soviet Union pioneered the transfusion of cadaveric blood from recently deceased donors. Yudin performed such a transfusion successfully for the first time on March 23, 1930, and reported his first seven clinical transfusions with cadaveric blood at the Fourth Congress of Ukrainian Surgeons at Kharkiv in September. Also in 1930, Yudin organized the world's first blood bank at the Nikolay Sklifosovsky Institute, which set an example for the establishment of further blood banks in different regions of the Soviet Union and in other countries. By the mid 1930s the Soviet Union had set up a system of at least 65 large blood centers and more than 500 subsidiary ones, all storing "canned" blood and shipping it to all corners of the country. One of the earliest blood banks was established by Frederic Durán Jordà during the Spanish Civil War in 1936. Duran joined the Transfusion Service at the Barcelona Hospital at the start of the conflict, but the hospital was soon overwhelmed by the demand for blood and the paucity of available donors. With support from the Department of Health of the Spanish Republican Army, Duran established a blood bank for the use of wounded soldiers and civilians. The 300–400 ml of extracted blood was mixed with 10% citrate solution in a modified Duran Erlenmeyer flask. The blood was stored in a sterile glass enclosed under pressure at 2 °C. During 30 months of work, the Transfusion Service of Barcelona registered almost 30,000 donors, and processed 9,000 liters of blood. In 1937 Bernard Fantus, director of therapeutics at the Cook County Hospital in Chicago, established one of the first hospital blood banks in the United States. In creating a hospital laboratory that preserved, refrigerated and stored donor blood, Fantus originated the term "blood bank". Within a few years, hospital and community blood banks were established across the United States. Frederic Durán Jordà fled to Britain in 1938, and worked with Janet Vaughan at the Royal Postgraduate Medical School at Hammersmith Hospital to create a system of national blood banks in London. With the outbreak of war looking imminent in 1938, the War Office created the Army Blood Supply Depot (ABSD) in Bristol headed by Lionel Whitby and in control of four large blood depots around the country. British policy through the war was to supply military personnel with blood from centralized depots, in contrast to the approach taken by the Americans and Germans where troops at the front were bled to provide required blood. The British method proved to be more successful at adequately meeting all requirements and over 700,000 donors were bled over the course of the war. This system evolved into the National Blood Transfusion Service established in 1946, the first national service to be implemented.

Медицинаның жетістіктері

1940 жылы АҚШ-та қан жинау бағдарламасы басталды және Эдвин Кон қан фракциялау процесін дамытты. Ол қан тамырларындағы осмостық қысымды сақтау және олардың құлдырауын болдырмау үшін маңызды қан плазмасының сарысу альбуминін бөліп алу әдістерін жасады. 1918 жылы Гордон Р. Уорд «Британдық медицина журналының» хаттар бөлімінде қан плазмасын толық қанның орнына және трансфузия үшін пайдалануды ұсынған болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, сұйық плазма Ұлыбританияда қолданылды. 1940 жылдың тамызында Нью-Йорк қаласындағы ауруханалардан қан жинап, оны Ұлыбританияға экспорттау мақсатында «Британия үшін қан» атты ірі жоба басталды. Синбейтін қан плазмасы пакеті жасалды, ол сындыру мүмкіндігін азайтып, тасымалдау, қаптау және сақтауды жеңілдетті. Нәтижесіндегі кептірілген плазма пакеті екі қаңқыдан тұрды, ішіне 400 мл бөтелкелер салынған. Бір бөтелкеде екінші бөтелкедегі кептірілген плазманы қайта құрастыруға жеткілікті дистилденген су болды. Шамамен үш минуттан кейін плазма қолдануға дайын болып, төрт сағатқа дейін сақталады. Чарльз Р. Дрю медициналық бақылаушы болып тағайындалды және ол сынақ түтігіндегі әдістерді алғашқы табысты жаппай өндіріс технологиясына айналдыра алды. 1939–1940 жылдары Карл Ландштейнер, Алекс Винер, Филип Левин және Р. Э. Стетсон қанның Rh тобын ашты, ол сол кезге дейін көптеген трансфузиялық реакциялардың себебі болып табылды. Үш жылдан кейін Дж. Ф. Лутит және Патрик Л. Моллисон қанға қарсы препараттың мөлшерін азайтатын қышқыл цитрат декстроза (ACD) ерітіндісін енгізді, бұл қанның үлкен көлемін құюға және оны ұзақ сақтауға мүмкіндік берді. Карл Уолтер мен У. П. Мерфи кіші 1950 жылы қан жинау үшін пластикалық қаптарды енгізді. Синбейтін шыны бөтелкелерді берік пластикалық қаптарға алмастыру, қанның бір дозасынан бірнеше компонентті қауіпсіз және оңай дайындауға мүмкіндік берді. 1979 жылы қанды сақтау мерзімін 42 күнге дейін ұзарту үшін антикоагулянт консерванты CPDA 1 енгізілді, ол қан қорын арттырып, қан банктері арасында ресурстарды бөлісуді жеңілдетті.

A blood collection program was initiated in the US in 1940 and Edwin Cohn pioneered the process of blood fractionation. He worked out the techniques for isolating the serum albumin fraction of blood plasma, which is essential for maintaining the osmotic pressure in the blood vessels, preventing their collapse. The use of blood plasma as a substitute for whole blood and for transfusion purposes was proposed as early as 1918, in the correspondence columns of the British Medical Journal, by Gordon R. Ward. At the onset of World War II, liquid plasma was used in Britain. A large project, known as 'Blood for Britain' began in August 1940 to collect blood in New York City hospitals for the export of plasma to Britain. A dried plasma package was developed, which reduced breakage and made the transportation, packaging, and storage much simpler. The resulting dried plasma package came in two tin cans containing 400 cc bottles. One bottle contained enough distilled water to reconstitute the dried plasma contained within the other bottle. In about three minutes, the plasma would be ready to use and could stay fresh for around four hours. Charles R. Drew was appointed medical supervisor, and he was able to transform the test tube methods into the first successful mass production technique. Another important breakthrough came in 1939–40 when Karl Landsteiner, Alex Wiener, Philip Levine, and R. E. Stetson discovered the Rh blood group system, which was found to be the cause of the majority of transfusion reactions up to that time. Three years later, the introduction by J. F. Loutit and Patrick L. Mollison of acid citrate dextrose (ACD) solution, which reduced the volume of anticoagulant, permitted transfusions of greater volumes of blood and allowed longer term storage. Carl Walter and W. P. Murphy Jr. introduced the plastic bag for blood collection in 1950. Replacing breakable glass bottles with durable plastic bags allowed for the evolution of a collection system capable of safe and easy preparation of multiple blood components from a single unit of whole blood. Further extending the shelf life of stored blood up to 42 days was an anticoagulant preservative, CPDA 1, introduced in 1979, which increased the blood supply and facilitated resource sharing among blood banks.

Жинақтау және өңдеу

АҚШ-та әрбір қан өнімін жинау және өңдеу үшін белгілі бір стандарттар қойылған. "Толық қан" (ТҚ) – нақты бір өнімнің, яғни мақұлданған консервант қосылған, бөлінбеген веноздық қанның дұрыс атауы. Қан құюға арналған қанның көп бөлігі толық қан түрінде жиналады. Автологтық донорлардан алынған қан кейде қосымша өңдеместен трансфузияланады, алайда толық қан көбінесе центрифуга арқылы компоненттеріне бөлінеді, ал ерітіндідегі қызыл қан шарлары (ҚҚШ) ең көп қолданылатын өнім болып табылады. ТҚ және ҚҚШ бірліктері суықта сақталады, олардың рұқсат етілген сақталу мерзімі (жарамдылық мерзімі) сәйкесінше 35 және 42 күнге дейін. Қызыл қан шарларын глицеринмен буферленген кезде мұздатуға да болады, бірақ бұл қымбатқа соғады және көп уақыт алады, сондықтан сирек қолданылады. Мұздатылған қызыл қан шарларына 10 жылға дейін жарамдылық мерзімі беріледі және олар сақталады. Плазма тез мұздатылып, трансфузияға арналса, ол әдетте жаңа мұздатылған плазма деп белгіленеді. Егер ол басқа өнімдерге айналдыру үшін болса, онда ол әдетте қалпына келтірілген плазма немесе фракциялауға арналған плазма деп белгіленеді. Криопреципитат басқа плазма компоненттерінен де жасалуы мүмкін. Бұл компоненттерді қызыл қан шарлары мен плазманың арасындағы қабат – буфеттік қабық деп атайды және кейде трансфузияға арналған тромбоциттер жасау үшін алынып тасталады. Тромбоциттер көбінесе трансфузия алдында біріктіріледі және олардың жарамдылық мерзімі 5-7 күн, ал оларды жинаған мекемедегі тестілеу аяқталғаннан кейін 3 күн құрайды. Тромбоциттер бөлме температурасында сақталады және үнемі шайқалып тұруы керек. Олар бөлме температурасында қоректік ортада сақталғандықтан, бактериялардың өсу қаупі жоғары. Кейбір қан орталықтары аферез әдісімен де өнімдер жинайды. Плазмаферез арқылы жиналатын ең көп таралған компонент – плазма, бірақ қызыл қан шарлары мен тромбоциттерді де ұқсас әдістермен алуға болады. Бұл өнімдердің жарамдылық мерзімі мен сақталу шарттары дәстүрлі әдіспен өндірілген өнімдермен бірдей. Донорларға кейде ақы төленеді; АҚШ және Еуропада қан құюға арналған қанның көп бөлігі еріктілерден алынады, ал плазма басқа мақсаттар үшін ақы төленген донорлардан алынуы мүмкін. Көптеген қан жинау орындары мен ауруханалық қан орталықтары пациенттердің қан тобын анықтау және үйлесімді қан өнімдерін табу үшін тестілеу жүргізеді, сондай-ақ сапаны қамтамасыз ету немесе жақсарту үшін бірқатар тестілер (мысалы, ауруларға қатысты) және емдеулер (мысалы, лейкоциттерді сүзу) жүргізеді. Трансфузияның тиімсіздігі мәселесі күшейіп келе жатқандықтан, қызыл қан шарларының тірі қалуы мен сапасы да маңыздырақ болып келеді. Айта кетейік, АҚШ-тағы ауруханалар қан құюмен байланысты асқынулардың салдарымен күресуге, қан сатып алуға, тексеруге/емдеуге және трансфузия жасауға жұмсаған қаражаттың көбін жұмсайды.

In the U. S., certain standards are set for the collection and processing of each blood product. "Whole blood" (WB) is the proper name for one defined product, specifically unseparated venous blood with an approved preservative added. Most blood for transfusion is collected as whole blood. Autologous donations are sometimes transfused without further modification, however whole blood is typically separated (via centrifugation) into its components, with red blood cells (RBC) in solution being the most commonly used product. Units of WB and RBC are both kept refrigerated at , with maximum permitted storage periods (shelf lives) of 35 and 42 days respectively. RBC units can also be frozen when buffered with glycerol, but this is an expensive and time consuming process, and is rarely done. Frozen red cells are given an expiration date of up to ten years and are stored at
The less dense blood plasma is made into a variety of frozen components, and is labeled differently based on when it was frozen and what the intended use of the product is. If the plasma is frozen promptly and is intended for transfusion, it is typically labeled as fresh frozen plasma. If it is intended to be made into other products, it is typically labeled as recovered plasma or plasma for fractionation. Cryoprecipitate can be made from other plasma components. These components must be stored at or colder, but are typically stored at The layer between the red cells and the plasma is referred to as the buffy coat and is sometimes removed to make platelets for transfusion. Platelets are typically pooled before transfusion and have a shelf life of 5 to 7 days, or 3 days once the facility that collected them has completed their tests. Platelets are stored at room temperature and must be rocked/agitated. Since they are stored at room temperature in nutritive solutions, they are at relatively high risk for growing bacteria. Some blood banks also collect products by apheresis. The most common component collected is plasma via plasmapheresis, but red blood cells and platelets can be collected by similar methods. These products generally have the same shelf life and storage conditions as their conventionally produced counterparts. Donors are sometimes paid; in the U. S. and Europe, most blood for transfusion is collected from volunteers while plasma for other purposes may be from paid donors. Most collection facilities as well as hospital blood banks also perform testing to determine the blood type of patients and to identify compatible blood products, along with a battery of tests (e. g. disease) and treatments (e. g. leukocyte filtration) to ensure or enhance quality. The increasingly recognized problem of inadequate efficacy of transfusion is also raising the profile of RBC viability and quality. Notably, U. S. hospitals spend more on dealing with the consequences of transfusion related complications than on the combined costs of buying, testing/treating, and transfusing their blood.

Сақтау және басқару

Қанды сақтаудың қалыпты мерзімі 42 күн немесе 6 апта, сақталған эритроциттер (сонымен қатар "StRBC" немесе "pRBC" деп аталады) – ең көп трансфузияланатын қан өнімі, олардың сақталуы салқындату арқылы жүзеге асырылады, бірақ көбінесе қатырылмайды. Қан құюдың тиімділігіне қан өнімінің жасының әсері бар ма, әсіресе "ескі" қан тікелей немесе жанама түрде асқынулар қаупін арттыра ма деген мәселеде пікір қақтығыстары күшейіп келеді. Зерттеулердің нәтижелері әртүрлі, кейбіреулері ескі қанның тиімділігі төмен екенін көрсетсе, енді біреулері ешқандай айырмашылықты байқамайды; алайда, сақтау уақыты – қанның сапасын бағалаудың жалғыз жолы болғандықтан, қазіргі таңда "бірінші келгені бірінші кетсін" принципі бойынша инвентаризация жүргізіледі. Сондай-ақ, әртүрлі донорлардың қан сақтау нәтижелерінің айырмашылығы жоғары екенін ескеру қажет, бұл шектеулі сапалық тестілеумен бірге, қан өнімдері мен сақтау жүйелерінің сапасын бағалау үшін сенімді көрсеткіштерді іздейтін клиникалық дәрігерлер мен реттеуші органдар үшін қиындықтар туғызады. Тромбоциттерді трансфузиялау салыстырмалы түрде сирек кездеседі, бірақ олардың сақталуы мен басқарылуына қатысты ерекше мәселелер бар. Тромбоциттерді ластану қаупі жоғары болғандықтан, көбінесе 7 күннен астам сақтауға болмайды, бұл өз кезегінде сақтау температурасының жоғары болуымен байланысты.

Тромбоциттердің сақталуының зақымдануы

Тромбоциттерді сақтау кезіндегі зақымдану, қызыл қан шарларын сақтау кезіндегі зақымданудан мүлдем өзгеше құбылыс болып табылады, бұл өнімдердің әртүрлі қызметтері мен сәйкес трансфузиялардың мақсаттарына, сондай-ақ өңдеудегі айырмашылықтар мен қор жинау мәселелеріне байланысты.

Баламалы инвентаризация және босату практикасы

Өнімді басқарудың негізгі тәсілі – бірінші кірген, бірінші шықты (FIFO) принципі, бұл өнімнің жарамдылық мерзімінің өтуін азайтуға бағытталған. Алайда, қазіргі практикада да, зерттеулерде де осы саясаттан ауытқулар бар. Мысалы, жаңа туған нәрестелерге қан құю кезінде, жасуша функциясының ең жақсы деңгейде болуын "қамтамасыз ету" үшін бес күнге дейінгі қан өнімдерін пайдалану қажет. Сондай-ақ, кейбір ауруханалық қан орталықтары дәрігерлердің өтініштері бойынша, жүрек хирургиясы сияқты белгілі бір емделушілерге жас қан ұсынуға тырысады. Жақында FIFO-ны толықтыру немесе алмастыру мақсатында жаңа тәсілдер зерттелуде. Олардың бірі – трансфузия кезіндегі өнімнің орташа жасын азайту және ескірмеген өнімнің жеткілікті қорын сақтау қажеттілігін теңестіру, нәтижесінде FIFO және соңғы кірген, бірінші шықты (LIFO) принциптерінің стратегиялық үйлесіміне қол жеткізу.

Ұзақ мерзімді сақтау

Қан өнімдерін ұзақ мерзімді сақтау, күнделікті/қысқа мерзімді сақтаумен салыстырғанда сирек кездеседі. Қызыл қан жасушаларын криоконсервациялау арнайы жағдайларда сирек кездесетін қан түрлерін он жылға дейін сақтау үшін жасалады. Жасушалар глицерол ерітіндісінде инкубацияланады, ол жасушалар ішінде криопротектор ("мұзданудан қорғағыш") рөлін атқарады. Содан кейін бұл бірліктер арнайы стерильді контейнерлерге салынып, өте төмен температурадағы мұздатқышқа қойылады. Нақты температура глицерол концентрациясына байланысты болады.