Кіріспе

Бүкіл қан (WB) – стандартты қан тапсырудан алынған адам қаны. Қан тобын анықтау әдетте қан құю алдында жасалады. Қосымша әсерлеріне қызыл қан клеткаларының ыдырауы, қандағы калийдің жоғарылауы, инфекция, қан көлемінің артуы, өкпе зақымдануы және анафилаксия сияқты аллергиялық реакциялар жатады. Қан жинау кезінде оған антикоагулянт және консервант қосылады. Бүкіл қанды алғаш рет 1818 жылы пайдаланған, бірақ оның кең қолданылуы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардан кейін басталды. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) Көшпенді тізіміне енген. 1980 жылдары АҚШ-та бір бірлік бүкіл қанның құны шамамен 50 АҚШ доллары болған. Бүкіл қан дамыған елдерде және әскери саладан тыс жерлерде кеңінен қолданылмайды. Ол қапталған қызыл қан клеткалары, тромбоциттер концентраты, криопреципитат және жаңа мұздатылған плазма сияқты қан компоненттерін жасау үшін қолданылады. Дегенмен, бүкіл қанды пайдалану төмен және орташа табысқа ие елдерде жиірек кездеседі. Төмен табысты елдерде жиналған қанның 40%-дан астамы бүкіл қан түрінде беріледі, ал орташа табысты елдерде жиналған қанның шамамен үштен бірі бүкіл қан түрінде беріледі. Бүкіл қан кейде жаңа туған нәрестелерге трансфузия жасау үшін сақталған қызыл қан клеткалары мен жаңа мұздатылған плазмадан (ЖМП) «қайта жасалады». Бұл соңғы өнімге нақты гематокрит (қызыл қан клеткаларының пайыздық көрсеткіші) беру үшін жасалады, О тобындағы қызыл қан клеткаларымен және АВ тобындағы плазмамен, бұл асқынулар қаупін азайтуға көмектеседі. Бүкіл қан трансфузиясы әскери жағдайда қолданылады және ауруханаға дейінгі травматикалық көмек көрсету және азаматтық жағдайда жаппай трансфузия жасау кезінде зерттелуде, әдетте қызыл қан клеткалары және ЖМП сияқты плазма компоненттерімен. Бүкіл қан бірлігінен тромбоциттерді де дайындауға болады. Кейбір қан орталықтары осы әдісті тромбоциттерді аферез арқылы алумен алмастырды, себебі бүкіл қаннан алынған тромбоциттер, кейде «көп донорлық» тромбоциттер деп аталады, ересектерге қажетті терапиялық дозаны алу үшін бірнеше донорлардан жиналуы керек. Жиналған қанды әдетте үш әдістің бірімен компоненттерге бөледі. Центрифуганы «қатты айналу» режимінде пайдалануға болады, ол бүкіл қанды плазма мен қызыл қан клеткаларына бөледі, немесе «жұмсақ айналу» режимінде пайдалануға болады, ол плазмаға, буффи қабықшаға (тромбоциттер жасауға қолданылады) және қызыл қан клеткаларына бөледі. Үшінші әдіс – тұндыру: қан бір түнге қалдырылады, содан кейін қызыл қан клеткалары мен плазма гравитациялық күштердің әсерінен бөлінеді.

Сақтау

Толық қан әдетте қызыл қан клеткалары сияқты жағдайларда сақталады және CPDA 1 сақтау ерітіндісімен жиналған болса 35 күнге дейін, ал CPD сияқты басқа кең таралған сақтау ерітіндісімен жиналған болса 21 күнге дейін сақталуы мүмкін. Егер қан тромбоциттер жасау үшін қолданылса, процесс аяқталғанға дейін бөлме температурасында сақталады. Бұл осы қан құрамындағы қызыл қан клеткаларының бөлме температурасында ұзақ сақталуын азайту үшін жылдам жасалуы тиіс.