Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия композиторы Антонио Сарторио (1630 - 30 желтоқсан 1680 ж.) негізінен Италияның Венеция қаласында және Германияның Ганновер қаласында белсенді жұмыс істеген итальян композиторы. Ол 1660 және 1670 жылдары туған Венециядағы опералардың жетекші композиторы болды және вокалды музыканың басқа жанрларында да композициялаумен танылды. 1665 және 1675 жылдар аралығында ол уақытының көп бөлігін Ганноверде өткізді, онда ол Брансвик Люнебург герцогы Иоганн Фридрихтің капельмейстері қызметін атқарды. Ол Венецияға жиі оралып, карнавалға арналған опералар жазды. 1676 жылы ол Венециядағы Сан-Маркода капелланың вице-маэстросы болды.
Italian composer
Antonio Sartorio (1630 – 30 December 1680) was an Italian composer active mainly in Venice, Italy, and in Hanover, Germany. He was a leading composer of operas in his native Venice in the 1660s and 1670s and was also known for composing in other genres of vocal music. Between 1665 and 1675 he spent most of his time in Hanover, where he held the post of Kapellmeister to Duke Johann Friedrich of Brunswick Lüneburg – returning frequently to Venice to compose operas for the Carnival. In 1676 he became vice maestro di capella at San Marco in Venice.
Италиядағы алғашқы еңбектері мен Капельмейстер қызметі
Сарторио композитор және органшы Гаспаро Сарторио мен сәулетші Жироламо Сарторионың ағасы болды, ол да театрмен байланыста болды. Туу туралы деректерді қоспағанда, Сарторио туралы алғашқы белгілі ақпарат оның алғашқы операсы - Гламори инфруттуози ди Пирроның 1661 жылы 4 қаңтарда Венециядағы Сан-Джованни Гризостомо театрында қойылуымен байланысты. Екінші операсы Селеуко бес жылдан кейін 1666 жылы 16 қаңтарда Сан-Лука театрында қойылды. Бір жыл бұрын ол Брансвик Люнебург герцогы Иоганн Фридрихтің капельмейстер лауазымына тағайындалған болатын; герцог ағасы Георг Вильгельм Люнебург княздігін мұра еткеннен кейін Каленберг княздігіне билік алғаннан бірнеше ай өткен соң. Фридрих 1665 жылдан бастап он төрт жылдан кейін 1679 жылы қайтыс болғанға дейін герцогтіктің Каленберг бөлімшесін басқарды. Фридрих өте ақылды әрі білімді патша болатын. Ол 1651 жылы католик дінін қабылдады. Ол әмірші болғаннан кейін сондағы католиктер діни рәсімдерін орындауға кірісті. Герцог Сарториомен Италияға төрт сапардың бірінде кездесті, оның бірі Венеция Республикасына түріктерге қарсы елеулі әскери көмек көрсету мақсатында болды. Сарторио Капельмейстер міндетін 1666 жылы Үшінші сенбіде, герцогтың Ханновердің маңындағы Херренхаузендегі жаңа сарайы аяқталғаннан кейін көп ұзамай бастады. Сарай дизайны Версаль сарайынан әсер алды және өзінің бақтарымен, Херренхаузен бақтарымен танымал. Капельмейстер ретінде Сарторионың алты аспапшысы мен жеті-сегіз әншісі болды, олардың көпшілігі итальяндықтар. Топ үшін Сарторио Капель үшін музыка жазды, missa brevis, және бірнеше кешкі забурлар мен кантаталар стиль антико және стиль модерно. Сонымен қатар, топтың репертуарында Анри Дюмон, Бонифацио Гратиани және Орацио Тардитидің мессалары, мотеттері мен Забурлары болды. 1958 жылы топтың кейбір музыкасы Хюпеде ауылында орган балғасында табылды.
Sartorio was the brother of composer and organist Gasparo Sartorio and architect Girolamo Sartorio who also had connections with the theatre. Beyond birth records, the first known information about Sartorio relates to the mounting of his first opera, Gl'amori infruttuosi di Pirro, at the Teatro di San Giovanni Grisostomo in Venice on 4 January 1661. His second opera, Seleuco, did not come until five years later when it was produced at the Teatro San Luca on 16 January 1666. The year before, he had been appointed to the position of Kapellmeister to Duke Johann Friedrich of Brunswick Lüneburg; just months after the duke had assumed authority over the Principality of Calenberg upon his elder brother Georg Wilhelm's inheriting of the Principality of Lüneburg. Friedrich ruled over the Calenberg subdivision of the duchy from 1665 until his death in 1679, fourteen years later. Friedrich was a highly intelligent and educated sovereign who had converted to Roman Catholicism in 1651. Upon becoming duke, he instituted the Catholic rite to his court, which accordingly led to his choice of Sartorio, a Catholic, as Kapellmeister. The duke had met Sartorio upon one of his four visits to Italy, one of which was for the purpose of lending the Republic of Venice substantial military aid against the Turks. Sartorio began his duties as Kapellmeister on Trinity Sunday 1666 not too long after the Duke's new palace in Herrenhausen near Hanover was finished. The palace's design was inspired by the Palace of Versailles and is famous for its gardens, the Herrenhausen Gardens. As Kapellmeister, Sartorio had at his disposal six instrumentalists and seven or eight singers, the majority of which were Italian. For the group, Sartorio composed music for the Kapelle, a missa brevis, and several vesper psalms and cantatas in both the stile antico and the stile moderno. In addition, the group's repertory included masses, motets and psalms by Henri Dumont, Bonifatio Gratiani and Orazio Tarditi. Some of the group's music was discovered in 1958 in an organ bellows in the village of Hüpede.
Венецияға саяхат
Сарторио 1675 жылға дейін Ганноверде жұмыс істеді, сол кезде ол қысқы уақытта Венецияға жиі оралды, карнавалға арналған опералар жазды және сарайда қызмет ету үшін музыканттарды жалдады. 1666-1667 жылы туған қаласына алғашқы сапарын жасады. Осы уақыт аралығында оның керемет дуэт опералары, La prosperità d'Elio Seiano және La caduta d'Elio Seiano, 1667 жылы 15 қаңтар мен 3 ақпанда шығарылды. Бастапқыда либретто жазушы Николо Минато екі шығарманы бір-бірінен кейін кешке орындауға ниеттенген, бірақ Сарторио немесе театр басшылығы бұл шешімді жоққа шығарған сияқты. Сарторионың Венецияға екінші сапары 1669-1670 жылдардағы карнавалға арналған, оның кезекті операсы L'Ermengarda regina de' longobardi қойылды. Либретто жазушы Пьетро Долфин Сарторио мен герцог Иоганн Фридрихтің досы болды. Ол герцогтың театр логаларын басқарып, 1669 және 1678 жылдар аралығында онымен үнемі хат алмасып отырды. Сарторионың Венецияда келесі тұруы бір жыл бойы, 1672 жылдың қаңтар-ақпанынан бастап 1672 жылғы карнавалға дейін жалғасты. 1672 жылы 19 ақпанда оның "Аделаида" операсы алғаш рет қойылды. Либретто қайтадан Долфиннің, кейіннен Гиссилланың кейбір арияларын речитативтер қосып, кантатаға айналдырды. Сарторио Дольфиннің речитативтерді қою туралы тілегіне жауап берген көрінеді, өйткені Cantata di Gissilla сақталған; ол, айқын, Дольфиннің оқушысы Лукреция үшін ойлап табылған, ол операда рөл ойнаған, мүмкін, Гиссилла. Сарторио "Аделаида" премьерасы өткен маусымның соңында Ганноверге оралуға тиіс еді, бірақ денсаулығының нашарлауы оған саяхаттауға кедергі жасады. Ол келесі карнавал маусымында Teatro di San Luca-да орындалатын екі операның біреуін жазуға шақыру арқылы қалуға талпынды. Герцог Сарторионың ұзаққа созылған болуына келісті, негізінен Долфиннің ұзақ және сенімді хат алысуына байланысты, ол Сарторионың денсаулығына алаңдаушылық білдірді және операны жазуды сұраған құрметіне тоқталды. Сартарио содан кейін "Орфей мен Эвридика туралы мифтің өзгерісі" атты "Орфей" романын ұсынды. Бұл шығарманың премьерасы 1672 жылы 14 желтоқсанда өтті. Театрдың маусымдағы екінші операсы үшін Франческо Каваллиге тапсырыс берілді. Кейін Кавалли ұзақ және табысты опералық композиторлық мансабының соңына таяп қалды. Алайда, оның ең жаңа жұмысы, Массенцио, репетицияға келгенде, театр менеджерлері оны "жанды ариетталардың жоқтығынан" жарамсыз деп тапты. Сондықтан олар Сарториоға операның премьерасынан 13 күн бұрын, 1673 жылы 25 қаңтарда сол либреттоға өз музыкасын жазуды тапсырды. Сартарио өз тапсырмасын орындау үшін 78 ария мен дуэт жазды.
Sartorio worked in Hanover up until 1675, during which time he returned frequently to Venice in the winter, both to compose operas for Carnival and to hire musicians for service at court. His first trip back to his native city was in 1666–1667. During this time his remarkable duo operas, La prosperità d'Elio Seiano and La caduta d'Elio Seiano, were produced on 15 January and 3 February 1667. Originally the librettist, Nicolò Minato, had intended for the two works to be performed on successive evenings, but it appears that either Sartorio or the theatre management overturned this decision. Sartorio's second visit to Venice was for the Carnival of 1669–1670, during which his next opera, L'Ermengarda regina de' longobardi, was performed. The librettist, Pietro Dolfin, a friend of both Sartorio and Duke Johann Friedrich, administered the duke's theatre loges and corresponded regularly with him between 1669 and 1678. Sartorio’s next stay in Venice lasted an entire year, from January or February 1672 to Carnival 1672–1673. On 19 February 1672 his well known opera L'Adelaide was given for the first time. The libretto was again by Dolfin, who later reworked some of Gissilla's arias into a cantata by adding recitatives. Sartorio seems to have responded to Dolfin's wish to have the recitatives set, for a Cantata di Gissilla is extant; it was apparently conceived for a pupil of Dolfin's named Lucretia, who had sung a role in the opera, probably that of Gissilla. Sartorio was supposed to return to Hanover at the end of the season in which L'Adelaide premiered, but poor health prevented him from travelling. He was further motivated to stay by an invitation to write one of two operas to be performed at the Teatro di San Luca during the next Carnival season. The Duke assented to Sartorio's extended stay, largely because of a lengthy and persuasive correspondence by Dolfin, who expressed concerns over Sartorio's physical health and emphasized the honour of being asked to compose the opera. Sartorio thereupon offered L'Orfeo, a variation on the myth of Orpheus and Eurydice with comic interludes and elaborate sub plots featuring such incongruous characters as Hercules, Achilles, and Thetis. This work premiered on 14 December 1672. For the theatre's second opera of the season, Francesco Cavalli was commissioned. Cavalli was then near the end of a long and successful career as an operatic composer. However, when his newest work, Massenzio, went into rehearsal, it was found unsuitable by the theatre managers "for lack of spirited ariettas." They therefore assigned Sartorio the task of writing his own music to the same libretto just 13 days before the opera premiered on 25 January 1673. Sartorio wrote 78 arias and duets to fulfil his assignment.
Италиядағы кейінгі өмірі
Тағы екі жыл Ганноверде болғаннан кейін, Сарторио 1675 жылы сәуірде герцог Иоганн Фридрихтің қызметінен біржола кетіп қалды, бірақ ол өзін Фридрихтің қалған операларының қолжазбаларында және басқа да құжаттарда өзін ханның сарай композиторы деп атады. Кетіп бара жатқанда герцог оған 50 талер мен алтын шынжыр сыйлады. Екі адам жақсы қарым-қатынаста болды және әншілермен келіссөздер немесе оның атынан монастырдағы әйелдерге бару туралы жиі бір-біріне хат жазысты. Сарторио 1675 жылы Венецияда тұрып, Сан-Джованни Гризостомо ауданында тұратын болды. Ол Санкт-Марк базиликасының вице-маэстро ди капелласының лауазымын жеңіп, Карло Гроссиді аздап жеңіп, 7 мамыр 1676 жылы сол жердегі лауазымын алды. 1680 жылы ол базилика үшін жазған екі хорға арналған сегіз бөлімді Забур жинағы жарық көрді; атап айтқанда, бұл оның жалғыз музыкалық жинағы болды. 17 желтоқсанда 1676 жылы оның операсы Giulio Cesare in Egitto Венецияда премьерасы болып, үлкен жетістікке қол жеткізді. 1677 - 1679 жылдары тағы төрт опера жазды. Сарториоға 1680 жылдың басында герцог Фридрих келген болуы керек еді, бірақ герцог 1679 жылы 18 желтоқсанда Аугсбургте Италияға бесінші сапарының басында қайтыс болды. 1680 жылдың аяғында Сарторио "Флора" атты тағы бір операны құрастыруға кіріседі, бірақ ол жұмысты аяқтамай қайтыс болады. Ол өлер алдында жеті ай бойы ауырып жүрген еді. Сан-Анжело театры "Ла Флора" әніне тапсырыс берген еді, бірақ одан бас тартқысы келмеді, сондықтан оны аяқтау үшін Марк'Антонио Зианиді жалдады. Оперя сол үйде жаңа карнавалдық маусымның алғашқы операсы ретінде орындалды. Джованни Легренци оған Санкт-Марк базиликасының капелланың вице-маэстросы болып ауысты.
After spending two more years in Hanover, Sartorio left the service of Duke Johann Friedrich permanently in April 1675, although he still called himself Friedrich's court composer in the manuscripts of his remaining operas and in other documents. Upon his departure, the Duke gave him a gift of 50 thalers and a golden chain. The two men remained on good terms and corresponded often with each other about negotiations with singers or visits on his behalf to cloistered ladies. Sartorio settled in Venice in 1675, taking up residence in the San Giovanni Grisostomo quarter of the city. He won the position of vice maestro di cappella of the St Mark's Basilica, narrowly defeating Carlo Grossi for the post and assuming his position there on 7 May 1676. A set of eight part psalms for two choirs that he wrote for the basilica were published in 1680; notably being his only printed volume of music. On 17 December 1676, his opera Giulio Cesare in Egitto premiered in Venice to a resounding success. He composed four more operas between 1677 and 1679. Sartorio was supposed to have been visited by Duke Friedrich in early 1680, but the duke died on 18 December 1679 in Augsburg at the start of his fifth journey to Italy. Towards the end of 1680, Sartorio began composing another opera, La Flora, but he died before he could finish the work. He had been ill for seven months prior to his death. The Teatro San Angelo had commissioned La Flora, and not wanting to give it up, hired Marc'Antonio Ziani to finish it. The opera was eventually performed at that house as the first opera of the new Carnival season. Giovanni Legrenzi succeeded him as vice maestro di cappella of the St Mark's Basilica.
Жазбалар
Атилио Кремонези (ORF CD409 (3CD) жетекшілік еткен "Giulio Cesare in Egitto" әнінің бір жазбасы бар, сондай-ақ "L'Orfeo" әнінің бірнеше жазбасы бар, соның ішінде Музиекцентр Вренбургтен (Утрехт) түсірілген, режиссері Стивен Стуббс: "Vanguard 99194" (2CD) тағы бір, сонымен қатар Стивен Стубббс режиссері, Channel Classics Records 722020, сонымен қатар Рене Клеменцик Warner Classics 867384103 (3CD) -да жазған.
There is one recording of Giulio Cesare in Egitto, conducted by Attilio Cremonesi (ORF CD409 (3CDs)), and also several recordings of L'Orfeo, including a live recording from the Muziekcentrum Vredenburg, Utrecht, directed by Stephen Stubbs: Vanguard 99194 (2CDs) another, also directed by Stephen Stubbs, on Channel Classics Records 722020, plus one by René Clemencic on Warner Classics 867384103 (3CDs).