Кіріспе

Италия композиторы Антонио Сарторио (1630 - 30 желтоқсан 1680 ж.) негізінен Италияның Венеция қаласында және Германияның Ганновер қаласында белсенді жұмыс істеген итальян композиторы. Ол 1660 және 1670 жылдары туған Венециядағы опералардың жетекші композиторы болды және вокалды музыканың басқа жанрларында да композициялаумен танылды. 1665 және 1675 жылдар аралығында ол уақытының көп бөлігін Ганноверде өткізді, онда ол Брансвик Люнебург герцогы Иоганн Фридрихтің капельмейстері қызметін атқарды. Ол Венецияға жиі оралып, карнавалға арналған опералар жазды. 1676 жылы ол Венециядағы Сан-Маркода капелланың вице-маэстросы болды.

Италиядағы алғашқы еңбектері мен Капельмейстер қызметі

Сарторио композитор және органшы Гаспаро Сарторио мен сәулетші Жироламо Сарторионың ағасы болды, ол да театрмен байланыста болды. Туу туралы деректерді қоспағанда, Сарторио туралы алғашқы белгілі ақпарат оның алғашқы операсы - Гламори инфруттуози ди Пирроның 1661 жылы 4 қаңтарда Венециядағы Сан-Джованни Гризостомо театрында қойылуымен байланысты. Екінші операсы Селеуко бес жылдан кейін 1666 жылы 16 қаңтарда Сан-Лука театрында қойылды. Бір жыл бұрын ол Брансвик Люнебург герцогы Иоганн Фридрихтің капельмейстер лауазымына тағайындалған болатын; герцог ағасы Георг Вильгельм Люнебург княздігін мұра еткеннен кейін Каленберг княздігіне билік алғаннан бірнеше ай өткен соң. Фридрих 1665 жылдан бастап он төрт жылдан кейін 1679 жылы қайтыс болғанға дейін герцогтіктің Каленберг бөлімшесін басқарды. Фридрих өте ақылды әрі білімді патша болатын. Ол 1651 жылы католик дінін қабылдады. Ол әмірші болғаннан кейін сондағы католиктер діни рәсімдерін орындауға кірісті. Герцог Сарториомен Италияға төрт сапардың бірінде кездесті, оның бірі Венеция Республикасына түріктерге қарсы елеулі әскери көмек көрсету мақсатында болды. Сарторио Капельмейстер міндетін 1666 жылы Үшінші сенбіде, герцогтың Ханновердің маңындағы Херренхаузендегі жаңа сарайы аяқталғаннан кейін көп ұзамай бастады. Сарай дизайны Версаль сарайынан әсер алды және өзінің бақтарымен, Херренхаузен бақтарымен танымал. Капельмейстер ретінде Сарторионың алты аспапшысы мен жеті-сегіз әншісі болды, олардың көпшілігі итальяндықтар. Топ үшін Сарторио Капель үшін музыка жазды, missa brevis, және бірнеше кешкі забурлар мен кантаталар стиль антико және стиль модерно. Сонымен қатар, топтың репертуарында Анри Дюмон, Бонифацио Гратиани және Орацио Тардитидің мессалары, мотеттері мен Забурлары болды. 1958 жылы топтың кейбір музыкасы Хюпеде ауылында орган балғасында табылды.

Венецияға саяхат

Сарторио 1675 жылға дейін Ганноверде жұмыс істеді, сол кезде ол қысқы уақытта Венецияға жиі оралды, карнавалға арналған опералар жазды және сарайда қызмет ету үшін музыканттарды жалдады. 1666-1667 жылы туған қаласына алғашқы сапарын жасады. Осы уақыт аралығында оның керемет дуэт опералары, La prosperità d'Elio Seiano және La caduta d'Elio Seiano, 1667 жылы 15 қаңтар мен 3 ақпанда шығарылды. Бастапқыда либретто жазушы Николо Минато екі шығарманы бір-бірінен кейін кешке орындауға ниеттенген, бірақ Сарторио немесе театр басшылығы бұл шешімді жоққа шығарған сияқты. Сарторионың Венецияға екінші сапары 1669-1670 жылдардағы карнавалға арналған, оның кезекті операсы L'Ermengarda regina de' longobardi қойылды. Либретто жазушы Пьетро Долфин Сарторио мен герцог Иоганн Фридрихтің досы болды. Ол герцогтың театр логаларын басқарып, 1669 және 1678 жылдар аралығында онымен үнемі хат алмасып отырды. Сарторионың Венецияда келесі тұруы бір жыл бойы, 1672 жылдың қаңтар-ақпанынан бастап 1672 жылғы карнавалға дейін жалғасты. 1672 жылы 19 ақпанда оның "Аделаида" операсы алғаш рет қойылды. Либретто қайтадан Долфиннің, кейіннен Гиссилланың кейбір арияларын речитативтер қосып, кантатаға айналдырды. Сарторио Дольфиннің речитативтерді қою туралы тілегіне жауап берген көрінеді, өйткені Cantata di Gissilla сақталған; ол, айқын, Дольфиннің оқушысы Лукреция үшін ойлап табылған, ол операда рөл ойнаған, мүмкін, Гиссилла. Сарторио "Аделаида" премьерасы өткен маусымның соңында Ганноверге оралуға тиіс еді, бірақ денсаулығының нашарлауы оған саяхаттауға кедергі жасады. Ол келесі карнавал маусымында Teatro di San Luca-да орындалатын екі операның біреуін жазуға шақыру арқылы қалуға талпынды. Герцог Сарторионың ұзаққа созылған болуына келісті, негізінен Долфиннің ұзақ және сенімді хат алысуына байланысты, ол Сарторионың денсаулығына алаңдаушылық білдірді және операны жазуды сұраған құрметіне тоқталды. Сартарио содан кейін "Орфей мен Эвридика туралы мифтің өзгерісі" атты "Орфей" романын ұсынды. Бұл шығарманың премьерасы 1672 жылы 14 желтоқсанда өтті. Театрдың маусымдағы екінші операсы үшін Франческо Каваллиге тапсырыс берілді. Кейін Кавалли ұзақ және табысты опералық композиторлық мансабының соңына таяп қалды. Алайда, оның ең жаңа жұмысы, Массенцио, репетицияға келгенде, театр менеджерлері оны "жанды ариетталардың жоқтығынан" жарамсыз деп тапты. Сондықтан олар Сарториоға операның премьерасынан 13 күн бұрын, 1673 жылы 25 қаңтарда сол либреттоға өз музыкасын жазуды тапсырды. Сартарио өз тапсырмасын орындау үшін 78 ария мен дуэт жазды.

Италиядағы кейінгі өмірі

Тағы екі жыл Ганноверде болғаннан кейін, Сарторио 1675 жылы сәуірде герцог Иоганн Фридрихтің қызметінен біржола кетіп қалды, бірақ ол өзін Фридрихтің қалған операларының қолжазбаларында және басқа да құжаттарда өзін ханның сарай композиторы деп атады. Кетіп бара жатқанда герцог оған 50 талер мен алтын шынжыр сыйлады. Екі адам жақсы қарым-қатынаста болды және әншілермен келіссөздер немесе оның атынан монастырдағы әйелдерге бару туралы жиі бір-біріне хат жазысты. Сарторио 1675 жылы Венецияда тұрып, Сан-Джованни Гризостомо ауданында тұратын болды. Ол Санкт-Марк базиликасының вице-маэстро ди капелласының лауазымын жеңіп, Карло Гроссиді аздап жеңіп, 7 мамыр 1676 жылы сол жердегі лауазымын алды. 1680 жылы ол базилика үшін жазған екі хорға арналған сегіз бөлімді Забур жинағы жарық көрді; атап айтқанда, бұл оның жалғыз музыкалық жинағы болды. 17 желтоқсанда 1676 жылы оның операсы Giulio Cesare in Egitto Венецияда премьерасы болып, үлкен жетістікке қол жеткізді. 1677 - 1679 жылдары тағы төрт опера жазды. Сарториоға 1680 жылдың басында герцог Фридрих келген болуы керек еді, бірақ герцог 1679 жылы 18 желтоқсанда Аугсбургте Италияға бесінші сапарының басында қайтыс болды. 1680 жылдың аяғында Сарторио "Флора" атты тағы бір операны құрастыруға кіріседі, бірақ ол жұмысты аяқтамай қайтыс болады. Ол өлер алдында жеті ай бойы ауырып жүрген еді. Сан-Анжело театры "Ла Флора" әніне тапсырыс берген еді, бірақ одан бас тартқысы келмеді, сондықтан оны аяқтау үшін Марк'Антонио Зианиді жалдады. Оперя сол үйде жаңа карнавалдық маусымның алғашқы операсы ретінде орындалды. Джованни Легренци оған Санкт-Марк базиликасының капелланың вице-маэстросы болып ауысты.

Жазбалар

Атилио Кремонези (ORF CD409 (3CD) жетекшілік еткен "Giulio Cesare in Egitto" әнінің бір жазбасы бар, сондай-ақ "L'Orfeo" әнінің бірнеше жазбасы бар, соның ішінде Музиекцентр Вренбургтен (Утрехт) түсірілген, режиссері Стивен Стуббс: "Vanguard 99194" (2CD) тағы бір, сонымен қатар Стивен Стубббс режиссері, Channel Classics Records 722020, сонымен қатар Рене Клеменцик Warner Classics 867384103 (3CD) -да жазған.