Доменико Чимароза: итальяндық композитор өмірі мен шығармашылығы
Domenico Cimarosa
Доменико Чимароза – италияндық опера композиторы, Неаполь мектебінің өкілі. 80-нен астам опера, «Il matrimonio segreto» шығармасымен танымал. Музыка, опера туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальяндық композитор
Italian composer
Доменико Чимароза (doˈmeːniko tʃimaˈrɔːza; 17 желтоқсан 1749 – 11 қаңтар 1801) – итальяндық композитор, неаполитан мектебінің өкілі және классикалық кезеңде өмір сүрген. Ол сексеннен астам опера жазған, олардың ең танымал туындысы – «Il matrimonio segreto» (1792); операларының көпшілігі комедия жанрында. Ол сонымен қатар аспаптық шығармалар мен шіркеу музыкасын да жазды. Чимароза негізінен Неапольде тұрған, бірақ карьерасының бір бөлігін Италияның басқа да қалаларында – Рим, Венеция, Флоренция және басқа жерлердегі опера театрлары үшін шығармалар жазып өткізді. 1787 және 1791 жылдар аралығында Ресей императрицасы Екатерина II оны сарай композиторы және дирижері қызметіне шақырған. Өмірінің соңғы жылдары Неапольге оралғанда, ол сол жердегі монархияны құлату күресінде жеңілген тарапты қолдады, түрмеге қамалып, кейіннен елден қуылды. Ол 51 жасында Венецияда қайтыс болды.
Domenico Cimarosa (doˈmeːniko tʃimaˈrɔːza; 17 December 1749 – 11 January 1801) was an Italian composer of the Neapolitan School and of the Classical period. He wrote more than eighty operas, the best known of which is Il matrimonio segreto (1792); most of his operas are comedies. He also wrote instrumental works and church music. Cimarosa was principally based in Naples, but spent some of his career in various other parts of Italy, composing for the opera houses of Rome, Venice, Florence and elsewhere. He was engaged by Catherine the Great of Russia as her court composer and conductor between 1787 and 1791. In his later years, returning to Naples, he backed the losing side in the struggle to overthrow the monarchy there, and was imprisoned and then exiled. He died in Venice at the age of 51.
Алғашқы жылдар
Симароса Неапольдің жанындағы Аверса қаласында дүниеге келген. Оның әулеті – Симмароса, осылайша оның крещение туралы жазбада тіркелген. Ол жалғыз бала болған сияқты. Оның әкесі, Геннаро, тас қалаушы болды, ал Доменико туғаннан кейін бірнеше күн өткен соң отбасы Неапольге көшіп келді, онда Геннаро Каподимонте сарайының құрылысында жұмыс тапты. Оның ұстаздары композициядан – Дженнаро Манна мен Феделе Фенароли, ал скрипкадан – Саверио Каркаис болды. Ол жақсы пианиношы, скрипкашы және әнші болды, бірақ студент кезінде композицияға ерекше мән берді; 1770 жылы ол, Николо Антонио Зингарелли және Джузеппе Джордани композиция класының үстін сынып студенттері болды. 1792 жылдың 7 ақпанында Бургтеатрда қойылған опера осыншалықты сәтті болды, Леопольд оны сол күні кешке жеке бөлмесінде қайта қойды – «опера тарихындағы ең ұзақ қосымша қойылым» деп бір сыншы атады. Олар Берлин, Копенгаген, Гамбург, Лондон, Прага және Стокгольмде, сондай-ақ Санкт-Петербург, Вена және Италияның барлық ірі қалаларында орындалды. 1783 және 1790 жылдар аралығында Хайдн Эстерхази сарайында өзінің қызметкерлері үшін он үш Симароза операсының қойылымдарын өткізді, ал көптеген шығармалар бірнеше рет қойылды. «Il matrimonio segreto» премьерасынан үш апта өткен соң император Леопольд кенеттен қайтыс болды. Оның ізбасары Франциск II Леопольдқа қарағанда музыкаға аз қызығушылық танытты, сондықтан 1793 жылы Симароса Неапольге оралды. 1796 жылы ол патшалық капелласының бас органшысы болып тағайындалды және жаңа опералар шығаруды және ескілерін қайта жөндеуді жалғастырды. Ол «Лондондағы итальян» және «I due baroni» шығармаларын қайта өңдеп, жергілікті талғамға бейімдеп, неаполитан диалектісінде бөлімдер қосты. Оның мансабының соңғы кезеңіндегі ең маңызды жаңа туындылары – «Le astuzie femminili» (1794) және екі солистік опера, «Penelope» (1794) және «Gli Orazi e i Curiazi» (1796); олардың алғашқы екеуі Неаполь үшін, ал соңғысы Венециядағы La Fenice үшін жазылған. Симароса дәстүрлі да-капо ариясының қатаңдығынан аулақ болды және либреттошылардың сөздерін көрнеу үшін темп, метр және тональды өзгерту арқылы икемді бөлімдерден тұратын соло нөмірлерін жазды. Джонсон мен Лазаревич бұл форманың еркіндігі стильдік және икемділікті білдіреді деп түсіндіреді. Симарозаның ариялары көбінесе кабалетталар стиліндегі жабылу бөліміне жылдамдайды. Ол вокалды демонстрациялық бөлімдерге қарама-қарсылықты қамтамасыз ету үшін каватиналар стилінде өте қарапайым ариялар жазды. Оның ноталарының ерекшелігі – бірлескен дауыстарға ұзақ жазылуы. Grove мақаласының сөздерімен:
blockquote|Симаросаның күшті жақтарының бірі – зиялы және көтеріңкі ансамбльдерді құрау болды. Моцарттың «Фигароның тойлары» стиліндегі опера «Il matrimonio segreto» сегіз ариядан, төрт дуэттен, үш триодан, квартеттен, квинтеттен және барлық алты кейіпкердің қатысуымен екі финалдан тұрады.
Cimarosa was born in Aversa, a town near Naples. His family name was Cimmarosa, which is how he is recorded on his baptismal record. He appears to have been an only child. His father, Gennaro, was a stonemason, and within days of Domenico's birth the family moved to Naples where Gennaro found employment on the construction of the Palace of Capodimonte. His teachers were Gennaro Manna and Fedele Fenaroli for composition and Saverio Carcais, the maestro de violino. He was a capable keyboard player, violinist and singer, but composition was his primary concern as a student; in 1770 he, Niccolò Antonio Zingarelli and Giuseppe Giordani were senior students in the composition class. The opera, performed at the Burgtheater on 7 February 1792, was so successful that Leopold had it played again the same evening in his private chambers – "the longest encore in operatic history" as one critic put it. They were performed in Berlin, Copenhagen, Hamburg, London, Prague and Stockholm, as well as Saint Petersburg, Vienna and all the main Italian cities. Between 1783 and 1790 Haydn conducted performances of thirteen Cimarosa operas for his employers at Schloss Esterházy and many of the pieces were given several times. Three weeks after the premiere of Il matrimonio segreto the emperor Leopold died suddenly. His successor, Francis II, was less interested in music than Leopold had been, and in 1793, Cimarosa returned to Naples. In 1796 he was appointed principal organist of the royal chapel, and he continued to produce new operas and revise older ones. He reworked L'italiana in Londra and I due baroni, adapting them for local taste by adding sections in Neapolitan dialect. The most important new works from this last phase of his career were Le astuzie femminili (1794) and two serious operas, Penelope (1794) and Gli Orazi e i Curiazi (1796); the first two of these were composed for Naples, and the last for La Fenice in Venice. Cimarosa avoided the rigidity of the traditional da capo aria, and wrote solo numbers consisting of more flexible divisions, with changes of tempo, metre and key to reflect the words of his librettists. Johnson and Lazarevich comment that this freedom of form conveys spontaneity and flexibility. Cimarosa's arias often speed up for the closing section, in the style of cabalettas. Providing contrast to the vocal display pieces, he often wrote quite simple arias in the manner of cavatinas. A feature of his scores is the sustained writing for concerted voices. In the words of the Grove article:
blockquote|One of Cimarosa's strengths was the composition of witty and vivacious ensembles. Il matrimonio segreto, an ensemble opera in the style of Mozart's Le nozze di Figaro, is composed of eight arias, four duets, three trios, a quartet, a quintet and two finales featuring all six characters.
Беделі
Джонсон мен Лазаревичтің айтуынша, Циморозаның өмір бойындағы даңқы Россининің өркендеу кезеңіне дейін теңдессіз биікке жеткен, және ол 19 ғасырға дейін жоғары бағаланған. Эжен Делакруа Моцарттың музыкасына қарағанда Циморозаның музыкасын артық көретін. Ол "Il matrimonio segreto" туралы былай деп жазды: "Бұл – өзінің кемелділігі. Ешбір композиторда мұндай симметрия, осындай көркемдік және сәйкестік сезімі, осындай қуаныш пен нәзіктік, және бастысы – теңдесі жоқ әсемдік жоқ". Стендаль өміріндегі жалғыз құштарлықтары – Цимороза, Моцарт және Шекспир екенін жазды. Стендаль үшін Цимороза – "композиторлардың Мольері" болды, және ол "Il matrimonio segreto" операсын 100-ден астам рет көргенін айтты. Италиялық операны ұнатпайтын Гектор Берлиоз оған риза болмады: "Мен бірегей және аяқталмайтын "Matrimonio Segreto" операсын шайтанға тастауым керек, ол "Фигароның үйленуі" сияқты музыкалық емес, тіпті одан да жалықтырады". Роберт Шуманн Циморозаның "абсолютті шеберлікпен" жасалған оркестрлеуіне әсерленді, бірақ басқа ештеңеге емес. Эдуард Ханслик Циморозаның керемет дағдысын, шеберлікпен жасалған композициялық әрекеттерін және жақсы талғамын мақтады. "Күн сәулесімен толы" – осылай Циморозаның музыкасын сипаттауға болады.
Johnson and Lazarevich write that Cimarosa's reputation during his lifetime reached a height unsurpassed until Rossini's heyday, and he continued to be highly regarded into the 19th century. Eugène Delacroix preferred Cimarosa's music to Mozart's. He wrote of Il matrimonio segreto, "It is perfection itself. No other musician has this symmetry, this expressiveness and sense of the appropriate, this gaiety and tenderness, and above all incomparable elegance". Stendhal wrote that Cimarosa, Mozart and Shakespeare were the only passions of his life. To Stendhal, Cimarosa was "the Molière of composers", and he claimed to have seen Il matrimonio segreto more than 100 times. Hector Berlioz, who hated Italian opera, was not an admirer: "I should throw to the devil the unique and interminable Matrimonio Segreto, which is nearly as tiresome as The Marriage of Figaro without being anything like so musical." Robert Schumann was impressed by Cimarosa's "absolutely masterful" orchestration, but by little else. Eduard Hanslick praised Cimarosa's wonderful facility, masterly compositional strokes and good taste. "Full of sunshine – that is the right expression for Cimarosa's music".