Кіріспе
Маррелла – Солтүстік Америка мен Азияның Орта кембрий дәуірінен белгілі марреломорфты буынды жануарлардың жойылған туысы. Ол Канаданың Британдық Колумбиясындағы Берджесс тақтасындағы ең көп кездесетін жануар, ондаған мыңдаған мысалдары жиналған. Қытайдағы шөгінділерден де өте сирек қалдықтар белгілі.
Marrella is an extinct genus of marrellomorph arthropod known from the Middle Cambrian of North America and Asia. It is the most common animal represented in the Burgess Shale of British Columbia, Canada, with tens of thousands of specimens collected. Much rarer remains are also known from deposits in China.
Тарих
Маррелла 1909 жылы Чарльз Дулиттл Уолкотттың Берджесс тақтасынан тапқан алғашқы қазба болды. Уолкотт Маррелланы ресми емес түрде "торлы шабақ" деп сипаттады, ал кейін оны сирек кездесетін трилобит ретінде формалды түрде сипаттады. Кейіннен ол омыртқасыздар палеонтологиясы туралы трактатта (Treatise on Invertebrate Paleontology) қолданыстан шығарылған Trilobitoidea класына қайта жіктелді. 1971 жылы Уиттингтон бұл жануарды қайта сипаттап, оның аяқтары, желбезектері және бас мүшелері негізінде, оның трилобит, хелицерат немесе қабықты жануар емес екенін анықтады. Маррелла – Берджесс тақтасында табылған бірнеше ерекше бунақты жануарлардың бірі. Басқа мысалдар – Опабиния және Йохоя. Бұл жануарлардың ерекше және әртүрлі қасиеттері оларды табылған кезде таң қалдырды. Олардың қазба қалдықтары сипатталғанда, жұмсақ денелі Бурджесс фаунасының бұрынғы болжамдардан гөрі күрделірек және алуан түрлірек екенін көрсетуге көмектесті.
Морфология
Маррелланың үлгілері ұзындығы бойынша өзгеріп тұрады. Бас қалқанында екі жұп ұзын, артқа қарай иілген өскіндері/тіректері болған, олардың артқы жұбы тісті қырлы болды. Көздерге қатысты ешқандай дәлел жоқ. Басының астыңғы жағында орта сызықтан 15-30 градус бұрышпен алға қарай созылатын, шамамен 30 сегменттен тұратын ұзын және иілгіш антенналар жұп болып орналасқан. Антеннаның бір бөлігінде сегменттер арасындағы буындарда кілшелер (сеталар) кездеседі. Антенналардың артында және сәл жоғары орналасқан, бір ұзын негізгі сегменті мен бес қысқа сегментінен тұратын, шеттері кілшелермен қапталған, ескектей жүзу мүшелерінің жұбы бекітілген. Дегенмен, басқа авторлар мақаладағы басқа жануарлардың шағылыстырғыш дифракциялық торларына қатысты қорытындыларды күмәндандырды. Үлгілердің артқы бөлігінде көбінесе қара дақтар табылады, бұл шығарылған қалдықтарды немесе гемолимфаны көрсетеді. Экдизис (құтылу) кезінде ұсталған бір ғана үлгі белгілі, ол экзоскелеттің қалқанның алдыңғы жағында жарылғанын көрсетеді.
Экология
Маррелла, теңіз түбіне жақын белсенді жүзуші болғанға ұқсайды (нектобенттік), жүзу мүшелерін арқамен жүзу үшін пайдаланған, ал үлкен тікендері тұрақтандырушы ретінде қызмет еткен, сондай-ақ қорғануға да қатысқан болуы мүмкін. Олардың сүзгілеп тамақтанғандығы айтылады, жүзу кезінде су қабатынан артқы мүшелермен ұсталған тамақ бөлшектері алға қарай мүшелермен ауызға жеткізілген.
Пайда болуы
Маррелла – Бёрджесс тақтасындағы ең көп кездесетін туыс. Маррелланың көп бөлігі "Маррелла қабатынан" – жұқа горизонттан табылды, бірақ ол тақтаның көптеген басқа да жерлерде де жиі кездеседі. 25 000-нан астам үлгі жиналды. Үлкен филлопод қабатынан 5028 Маррелла үлгісі белгілі, олар қоғамдастықтың 9,56%-ын құрайды. Қытайдың Юньнань провинциясының Кайли формациясынан кембрийдің Вулиуань сатысына жататын, анықталмаған Маррелла түрінің бірнеше ондаған үлгісі хабарланды. Сонымен қатар, Қытайдың Юньнань провинциясының Баланг формациясынан кембрийдің 4-ші сатысына жататын, белгісіз түрдің бір ғана сынық үлгісі белгілі. Екі кен орны да Бёрджесс тақтасынан бұрынғы кезеңге жатады.