1978 жылғы «Sorcerer» үй компьютері — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1978 жылғы үй компьютер жүйесі

Sorcerer – 1978 жылы Exidy компаниясы шығарған үй компьютер жүйесі, кейіннен Exidy Systems еншілес компаниясы арқылы да таратылды. Zilog Z80 процессоры мен жаңа пайда болған S 100 стандартының негізгі құрылымына негізделген Sorcerer, шығарылған кезде салыстырмалы түрде жетілген болып саналды, әсіресе сол кездегі Commodore PET және TRS 80 сияқты коммерциялық жағынан табысты компьютерлермен салыстырғанда. Негізгі дизайнын бұрынғы компьютер дүкені Byte Shop-тың негізін қалаушы Пол Террелл ұсынған. Ана компаниясы аркадтық ойын нарығына күш салып, күшті қолдау көрсетпегендіктен, Sorcerer негізінен халықаралық дистрибьюторлар және технология лицензиялау келісімдері арқылы сатылды. Австралиядағы Dick Smith Electronics, Ұлыбританиядағы Liveport және Compudata компанияларымен дистрибьюциялық келісімдер жасалды, соның ішінде Еуропадағы Tulip компьютерлер желісін өндіруге, сатуға және таратуға лицензия берілді. Бұл жүйе осы нарықтардың шегінен тыс жерлерде көбінесе танымал емес. Exidy Data Systems бөлімшесі 1983 жылы Wall Street фирмасы Biotech-ке сатылды.

Шығу тегі

Пол Террелл 1975 жылы алғашқы жеке компьютер дүкенін, Byte Shop-ты ашып, компьютер индустриясына қадам басты. 1977 жылға қарай дүкен 58 дүкеннен тұратын желіге дейін өсті, және Террелл желіні Логикалық машина корпорациясының Джон Пирске сатты. Бос уақыты болған соң, Террелл жаңа мүмкіндіктер іздеуге кірісті. Ол қазіргі нарықтағы барлық нәрседен де қолдануға оңай компьютерді қалаған. Ол кезде Commodore PET және Tandy TRS 80 құрылғылары оның пікірінше, қолданушыға қажетті болғанмен, олардың графикасы жеткіліксіз болса да, қымбат компьютерлік мониторды қажет еткен (PET монитор қажет етпеген). Apple II жоғары сапалы графика мен түске ие болды, бірақ жұмыс істеу үшін пайдаланушының құрастыруы қажет болды. Терреллдің мақсаты – екі әлемнің де артықшылықтарын біріктіретін машина жасау еді. Ол сәйкес атты іздеп, «Компьютерлер адамдарға сиқырлы нәрседей, сондықтан оларға "Солғаушы" компьютері арқылы компьютерлік сиқыр сыйлайық» деді.

Шығу

Террелл H. R. "Питт" Кауффманмен және Exidy компаниясының Howell Ivyмен дос болды, ол табысты аркадтық ойын өндірушісі еді. Террелл: "Олардың компьютерлік графикалық дизайндары соншалықты жақсы болды, тіпті менің қалтадан ақша алып жатқандай сезілдім" деді. Инженерлік бөлімнің вице-президенті Хауэлл компьютерге әуес болғандықтан, Терреллдің идеясына қызығушылық танытты. Дизайнды жақсарту тізімі қазіргі дизайнмен салыстырғанда былай болды: Apple II және TRS 80 сияқты теледидарға қосылатын, сонымен қатар компьютер мониторына қосылып, жоғары ажыратымдылықта (resolution) графиканы көрсетуге болатын пернетақталы компьютер. Commodore PET сияқты оңай бағдарламаланатын графикалық символдар жиынтығы, соның арқасында бағдарламашылар BASIC тілінде бағдарламалар жазып, достарына әсер ете алатын еді. Sorcerer дизайны нарықтағы ең жоғары ажыратымдылықпен ерекшеленді және инновациялық болды, себебі графикалық символдарды бағдарламашының қалауынша 8x8 пішінде өзгертуге болады, бұл мүмкіндік Commodore PET-тегі графикалық символдарда болмады. Howell осы дизайн бөлігіндегі жұмысты өте жақсы атқарды, нәтижесінде өнім таныстырылғаннан кейін Тұтынушы Электроника Жәрмеңкесінде (Consumer Electronics Show) «Ең инновациялық» сыйлығын жеңіп алды. Базардағы ең жылдам микрокомпьютерлік чип және бағдарламалық қамтамасыз етумен ең жақсы үйлесімділік. Exidy Sorcerer Zilog Corp. компаниясының Z80 процессорын пайдаланды (Tandy компаниясының TRS 80 сияқты, ал Apple II және Commodore PET MOS Technology компаниясының 6502 процессорын пайдаланды), бұл оған жеке компьютер индустриясының алғашқы стандарттарының бірі болған Microsoft BASIC бағдарламалық жасақтамасын іске қосуға мүмкіндік берді. Exidy компаниясы MITS, Inc. компаниясымен жолдары айырылғаннан кейін және Microsoft Нью-Мексикодан Сиэтлге көшкенге дейін Microsoft-тан бағдарламалық жасақтаманы лицензиялауды алған алғашқы компаниялардың бірі болды. Компьютер пайдаланушысы компьютерді қосылысымен бірден пайдалануға кірісе алуы үшін қосымша бағдарламалық картридждер. Пайдаланушы компьютерді іске қосу үшін таспадан немесе дискіден бағдарлама жүктеудің қажеті болмады. Exidy лицензия бойынша үш бағдарламалық картридж ұсынды: Microsoft 8K BASIC, Word Processor Cartridge (сол кездегі ПК үшін «Килер қосымша») және Assembler Cartridge (бағдарламашыларға меншік қолданбалар үшін өздерінің бағдарламалық жасақтамасын жазуға мүмкіндік берді). Арнайы қолданбалар үшін бос картридждер де берілді, ал ең танымал қолданба – клиенттер жасаған шетел тілдеріндегі символдар жиынтығы болды, бұл Exidy Sorcerer-ді ең танымал халықаралық компьютерге айналдырды. Өнеркәсіптік стандартты S 100 шинасына арналған кеңейту блогы, соның арқасында қазіргі кезде қол жетімді барлық төмен бағалы перифериялық құрылғыларды компьютер жүйесін құрастыру үшін қосуға болады.

Terrell was friends with H. R. "Pete" Kauffman and Howell Ivy of Exidy, a successful arcade game manufacturer. Terrell noted "Their graphic designs with a computer were so good they would take quarters out of my pocket." Howell, VP of Engineering, was a computer enthusiast and was interested in Terrell's concept. The wish list of design improvements over the existing designs went like this:

A keyboard computer that could plug into a television set like the Apple II and TRS 80 but also plug into a computer monitor to display high resolution graphics. An easily programmable graphics character set like the Commodore PET, so aspiring programmers could write BASIC language programs that would impress their friends. The Sorcerer design was eloquent with the highest resolution in the marketplace and innovative because the graphic characters could be reprogrammed to represent any kind of 8x8 character the programmer wanted and was not fixed like the graphic characters on the Commodore PET. Howell did such a good job in this area of the design that it was to achieve a “Most Innovative” award at the Consumer Electronics Show after its introduction. The fastest microcomputer chip with the most software compatibility in the marketplace. The Exidy Sorcerer used the Z80 Processor from Zilog Corp. (the same as the TRS 80 from Tandy, while the Apple II and Commodore PET used the 6502 processor from MOS Technology) which allowed it to run the same BASIC language software that was becoming one of the first standards in the personal computer industry, Microsoft BASIC. Exidy was one of the first companies to license software from Microsoft after they parted ways from MITS, Inc. and before they moved from New Mexico to Seattle. Plug In software cartridges so the computer user could immediately begin using the computer at power on. The user would not have to load a program from tape or disk to start operating the computer. Exidy would provide three program cartridges under license: Microsoft 8K BASIC, Word Processor Cartridge (which was the “Killer App“ for PCs at the time), and an Assembler Cartridge (for programmers to write their own custom software for proprietary applications). Blank cartridges were provided for custom applications and the most popular application was customer generated foreign language character sets, which made the Exidy Sorcerer the most popular international PC An expansion unit designed to the industry standard S 100 bus so that all of the low cost peripheral products then currently available could be attached to configure a computer system.

АҚШ-та іске қосылу

"Sorcerer" 1978 жылы сәуір айында Лонг-Бич компьютерлік көрмесінде дебют жасады. Клавиатура корпусына қосылатын стандартты құрылғылар (бірліктің негізгі бағасына кіретін) – қағазға шығару құрылғылары үшін принтер порты, жаппай сақтау үшін кассета порты және байланыс үшін тізбекті порт. Бұл құрылғылардың кейбіреулері бәсекелес өнімдерде де болды, ал кейбіреулерін қосымша сатып алуға болады еді. Exidy Sorcerer-дің бағасы 895 долларға тең болды және 1978 жылдың сәуірінде Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында сатылымға шықты, соның нәтижесінде 4000 данаға тапсырыс берілді. Жеткізілімдер сол жаздың соңында ғана басталды. Exidy, Exidy Sorcerer дизайнына құқықты Даллас, Техас штатындағы Dynasty Computer Corp. компаниясына сатты. Олар шағын жаңартулар жасап, оны "Dynasty smart ALEC" деген атпен қайта шығарды.

АҚШ-тан тыс табыстар

Жеке компьютерлерді экспорттау АҚШ Мемлекеттік департаментінің мақұлдауы талабымен қиындатылды, бірақ бұл 30 күндік мерзімді несиемен отандық саудагерлерден төлемдерді күтуге қарағанда, несиелік хат арқылы сатудың стандарттық экспорттық шарттарымен қамтамасыз етілген қаржылық артықшылықпен толық өтелді, дереу қолма-қол ақша алуға мүмкіндік берді. Сондықтан Exidy халықаралық сатуға көңіл бөлуге ұмтылды, бірақ АҚШ-тағы өзінің даму және маркетинг мақсаттарының маңыздылығын мойындады. Exidy өндірісті ішкі және халықаралық деңгейде лицензиялау арқылы бұл мәселені жаңа деңгейге көтерді, ақша ағынына жүгінбестен жалпы өндіріс пен нарыққа енуді арттырды. Шетел тілдерінің әрпін қолдайтын бірегей бағдарламаланатын әріптер жиынтығымен жабдықталған Exidy Sorcerer өзінің сатысында ерекше болды. Алдын ала төленген роялтилер мен лицензиялық төлемдер бұл бизнесті Exidy, Inc. үшін басымдыққа айналдырды. Ұлыбританияда сатылған алғашқы Sorcerer компьютерлері Корнуолл қаласындағы шағын Liveport Ltd. компаниясымен АҚШ-тан тікелей импортталды. Liveport сондай-ақ, кейіннен ROM PAC картридждеріне қосымша модульдерді және қымбат S 100 шассиін қажет етпейтін флоппи-дискіні (Micropolis бірліктеріне негізделген) жобалап, өндірді. Еуропадағы Sorcerer сатулары олардың дистрибьюторы Compudata Systems арқылы жақсы өріс алды. 1979 жылы бұл машина ең үлкен жетістігіне қол жеткізді, Голландияның TELEAC телерадиокомпаниясы, кейіннен BBC Micro арқылы BBC-нің де осы қадамды қайталайтынын ескере отырып, өзінің үй компьютерін енгізді. Машинаны жобалауға алғашқыда бельгиялық DAI компаниясы келісімшарт жасады, бірақ олар міндеттемелерін орындамады, соның салдарынан Compudata бірнеше мың Sorcerer компьютерлерін жеткізді. Еуропадағы сатулар жақсы болды, ал Голландия үкіметі шағын бизнес үшін компьютерлерді қолдағаннан кейін Compudata Exidy дизайнын Нидерландыда жергілікті өндіріс үшін лицензиялауға шешім қабылдады, бұл үкімет тарапынан қолдауға ие болды. Exidy өндірісінің бірнеше жылынан кейін Compudata өздерінің 16 биттік Intel 8088 процессорлық Tulip компьютерін жасады, ол 1983 жылы Sorcerer-дің орнын басты. Нидерландыдағы ең ірі компьютер пайдаланушылар тобы ESGG (Exidy Sorcerer Gebruikers Groep) болды, ол нидерланд және ағылшын тілдерінде ай сайынғы жаңалықтарды жариялап тұрды. Бір кезде олар HCC (Hobby Computer Club) федерациясының ең ірі тобы болды. Голландиялық De Broeders Montfort компаниясы маңызды микробағдарламалық жасақтама өндірушісі болды. Sorcerer Австралияда эксклюзивті агенті Дик Смит Электроникасының белсенді жарнамалауының арқасында сәтті болды, бірақ оның бағасы көптеген хоббистерге тым жоғары болды. Австралияның Sorcerer Computer Users тобы (SCUA) Exidy компьютерді тоқтатудан кейін де Sorcerer-ді ұзақ жылдар бойы қолдады, RAM жаңартуларын, жылдамдықты арттыруды, "80 бағандық картаны" және тіпті SCUAMON деп аталатын жаңа монитор бағдарламасын ұсынды. Sorcerer тарихы Exidy-дің бәсекелесі Bally компаниясының Astrocade негізінде үй компьютерін құруға жасаған әрекеттерімен ұқсас. Astrocade (және Datamax UV 1) шектеулі мәтіндік мүмкіндіктерге ие болғанмен, тамаша графикалық мүмкіндіктерге ие болды, ал Sorcerer тамаша мәтіндік мүмкіндіктерге және шектеулі графикалық мүмкіндіктерге ие болды.

Export of personal computers was complicated by the requirement of US Government State Department approval but this was more than offset by the financial advantage afforded by the customary export terms of sale under letter of credit, yielding immediate cash, as compared to chasing payments from domestic retailers on 30 day credit terms. Exidy was thus keen to concentrate on international sales though recognizing the importance of its US presence for development and marketing purposes. Exidy took this to another level by licensing production both domestically and internationally, increasing total production and market penetration without calling on cash flow. With its unique programmable character set for foreign language characters, the Exidy Sorcerer was in a league of its own. Advance royalty payments and license fees made this business a priority for Exidy, Inc. The first Sorcerers sold in the UK were imported direct from the US by a small company based in Cornwall called Liveport Ltd. Liveport also eventually designed and built extra plug in ROM PAC cartridges and an add on floppy disk drive (based on Micropolis units) that did not require the expensive S 100 chassis. Sorcerer sales in continental Europe were fairly strong, via their distributor, Compudata Systems. The machine had its greatest success in 1979 when the Dutch broadcasting company TELEAC, in a move to be emulated later by the BBC with its BBC Micro, decided to introduce its own home computer. The Belgian company DAI was originally contracted to design the machine but they failed to deliver and Compudata delivered several thousand Sorcerers instead. Sales in Europe were strong and, when the Dutch Government endorsed computers for small business, Compudata decided to license the Exidy design for local construction in the Netherlands with government support. After several years of Exidy production, Compudata developed their own 16 bit Intel 8088–based machine called the Tulip, replacing the Sorcerer in 1983. One of the largest computing user groups in the Netherlands was the ESGG (Exidy Sorcerer Gebruikers Groep) which published a monthly newsletter in two editions, Dutch and English. For some time, they were the largest group in the HCC (Hobby Computer Club) federation. The Dutch company De Broeders Montfort was a major firmware manufacturer. The Sorcerer was successful in Australia as a result of strong promotion by its exclusive agent Dick Smith Electronics, though there was price resistance as it was considered beyond the means of most hobbyists. The Sorcerer Computer Users group of Australia (SCUA) actively supported the Sorcerer long after Exidy discontinued it, with RAM upgrades, speed boosts, the "80 column card", and even a replacement monitor program, SCUAMON. The history of the Sorcerer has some parallels with Exidy's competitor Bally's attempts to build a home computer based on the Astrocade. In contrast to the Astrocade's (and Datamax UV 1's) limited text capabilities but excellent graphics, the Sorcerer had excellent text and only limited graphics.

Сипаттама

Sorcerer стандартты S 100 шиналы машинасының бөліктерімен және оның арнайы дисплейлік схемаларының үйлесімі болды. Машинада Zilog Z80 процессоры және CP/M операциялық жүйесін іске қосуға қажетті шиналық мүмкіндіктер болды, бірақ олар Commodore PET, Commodore 64 және Atari 8 биттік компьютерлерге ұқсас кіріктірілген пернетақтасы бар "жабық" корпусқа орналастырылды. Sorcerer пернетақтасы жоғары сапалы және толық "қозғалысқа" ие болды. Пернетақтаға арнайы "Графика" пернесі қосылды, ол басқа машиналардағыдан гөрі жиі қолданылатын "Control" пернесін көп пайдаланбай-ақ, кеңейтілген символдар жиынтығына оңай кіруге мүмкіндік берді. Өзінің замандастарынан озат Sorcerer стандартты мүмкіндік ретінде кіші әріптерді де ұсынды. Сол дәуірдегі көптеген S 100 CP/M машиналарынан айырмашылығы, Sorcerer ішкі кеңейту слоттарына ие болған жоқ, және негізгі есептеу үшін қажеттінің бәрі кіріктірілген. Көрсету үшін стандартты бейнемонитор қажет болды, ал деректерді сақтау үшін опция ретінде стандартты аудио кассеталық диктофон қолданылды. Sorcerer шағын ROM-ды қамтыды, ол машина тілі деңгейінде басқаруға мүмкіндік беретін қарапайым мониторлық бағдарламаны және кассеталық таспадан немесе картридждерден бағдарламаларды жүктеуді қамтамасыз етті. Exidy терминологиясында "ROM PAC" деп аталатын картридждер сегіз тректік таспалық картридждің ішкі таспасын схемалық платамен және Sorcerer интерфейсімен байланысу үшін жиек коннекторымен алмастыру арқылы жасалды. Машинаны кеңейтусіз де пайдалануға болады, бірақ егер пайдаланушы S 100 карталарын қолдағысы келсе, сыртқы кеңейту шассиін пайдалана алатын еді. Бұл 50 контактілі коннектор арқылы машинаның артқы жағына қосылды. Кеңейту шассиін пайдалану арқылы пайдаланушы дискеттерді тікелей қолдай алады және олардан CP/M жүйесіне жүктеуге болады (дискеттер CP/M болмаса жұмыс істемейтін). Тағы бір кеңейту опциясы – S 100 слоттарының толық жиынтығын қамтитын үлкен сыртқы корпус, бұл Sorcerer-ді "толыққанды" S 100 машинасы ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, дискеттер, кеңейту шассиі және кішкентай монитор бір корпусқа біріктірілген нұсқа да болды.

The Sorcerer was a combination of parts from a standard S 100 bus machine and its custom display circuitry. The machine included the Zilog Z80 and various bus features needed to run the CP/M operating system, but placed them inside a "closed" box with a built in keyboard similar to machines like the Commodore PET, the Commodore 64, and the Atari 8 bit computers. The Sorcerer's keyboard was a high quality unit with full "throw". The keyboard included a custom "Graphics" key, which allowed easy entry of the extended character set, without having to overwork the Control key, the more common solution on other machines. Leading its peers, the Sorcerer included lower case characters as a standard feature. Unlike most S 100 CP/M machines of its era, the Sorcerer did not have any internal expansion slots, and everything that was needed for basic computing was built in. A standard video monitor was required for display, and optionally a standard audio cassette deck was needed for data storage. The Sorcerer included a small ROM containing a simple monitor program which allowed the machine to be controlled at the machine language level, as well as load programs from cassette tape or cartridges. The cartridges, known as "ROM PAC"s in Exidy speak, were built by replacing the internal tape in an eight track tape cartridge with a circuit board and edge connector to interface with the Sorcerer. The machine was usable without any expansion, but if the user wished to use S 100 cards they could do so with an external expansion chassis. This was connected to the back of the machine through a 50 pin connector. Using the expansion chassis the user could directly support floppy disks, and boot from them into CP/M (without which the disks were not operable). Another expansion option was a large external cage which included a full set of S 100 slots, allowing the Sorcerer to be used like a "full" S 100 machine. Still another option combined the floppies, expansion chassis and a small monitor into a single box.

Графика

Sorcerer-дегі графика әсерлі көрінеді, оның ажыратылуы , ал сол кездегі көптеген машиналар ең көп қолдайтын ажыратылу – . Бұл төменгі ажыратылымдардың себебі – бейнеаппараттың RAM-нан экран деректерін жеткілікті жылдам оқи алмауы; машиналардың баяу жылдамдығын ескеретін болсақ, олардың барлық уақыты дисплейді басқаруға кететін. Пайдалануға ыңғайлы жүйені құрудың кілті – деректердің жалпы көлемін азайту, я толыққанды ажыратылуды немесе түстер санын азайту. Sorcerer оның орнына мүлдем басқа әдіс таңдады – сипатталатын графикалық таңбаларды пайдалану. Әрбір экрандық жағдай үшін 256 таңба қолдануға болады. Төменгі жартысы ROM-да бекітілген және әдеттегі ASCII таңбалар жиынтығын қамтиды. Ал жоғарғы жартысы RAM-де анықталады. Бұл аймақ жүйе қайта іске қосылғанда графикалық жиынтықтың әдепкі жинағымен жүктеледі, бірақ оны қайта анықтап, пикселдермен басқарылатын графиканың орнына қолдануға болады. Шын мәнінде, машина дисплейді (пиксель таңбалары) салады, бұл аппараттық мүмкіндіктер шегінде. Бірақ бұл барлық графика экрандағы шахмат тәрізді үлгіде орналасуы керек екенін білдіреді, ал жүйе әдетте «нағыз» графикасы бар машиналарға қарағанда аз икемді болады. Сонымен қатар, жоғары ажыратылу орташа түсті теледидардың мүмкіндіктерінен асып түседі, осы мәселені олар түс қолдауын қоспау арқылы шешті. Осы тұрғыдан алғанда, Sorcerer PET және TRS 80 сияқты, тек «графикалық таңбалармен» салуға мүмкіндік берді, бірақ кем дегенде Sorcerer-де қолданушы өз жиынтығын анықтай алады. Анимацияны таңбаларды ауыстыру немесе таңбаның биттік картасын қайта анықтау арқылы жасауға болады. Осы шектеулерді ескере отырып, Sorcerer-дегі графиканың сапасы өте жақсы болды. Бағдарламашылар әрбір графикалық элемент үшін бірнеше таңбаларды ақылмен пайдаланып, таңба ұяшықтарының шекарасына қарамастан, экранда тегіс қозғалыс жасауға қол жеткізді. Машинаның жасалу тарихын ескеретін болсақ, дыбыс шығарудың болмауы таңқаларлық шектеу. Кәсіпкерлер пайдаланушылар динамикті қосатын екі тірелмелі ұштықты параллель портқа қосуды стандарттады.

Graphics on the Sorcerer sound impressive, with a resolution of , when most machines of the era supported a maximum of These lower resolutions were a side effect of the inability of the video hardware to read the screen data from RAM fast enough; given the slow speed of the machines they would end up spending all of their time driving the display. The key to building a usable system was to reduce the total amount of data, either by reducing the resolution, or by reducing the number of colors. The Sorcerer instead chose another method entirely, which was to use definable character graphics. There were 256 characters possible for each screen location. The lower half was fixed in ROM, and contained the usual ASCII character set. The upper half was defined in RAM. This area would be loaded with a default set of graphics at reset, but could be re defined and used in lieu of pixel addressable graphics. In fact the machine was actually drawing a display ( pixel characters) which was well within the capabilities of the hardware. However this meant that all graphics had to lie within a checkerboard pattern on the screen, and the system was generally less flexible than machines with "real" graphics. In addition, the high resolution was well beyond the capability of the average color TV, a problem they solved by not supporting color. In this respect the Sorcerer was similar to the PET and TRS 80 in that it had only "graphics characters" to draw with, but at least on the Sorcerer one could define a custom set. It was also possible to provide animation by character replacement or by redefining the character bitmap. Given these limitations, the quality of the graphics on the Sorcerer was otherwise excellent. Clever use of several characters for each graphic allowed programmers to create smooth motion on the screen, regardless of the character cell boundaries. A more surprising limitation, given the machine's genesis, is the lack of sound output. Enterprising developers then standardized on use of two pins of the parallel port, to which users were expected to attach a speaker.

Бағдарламалық жасақтама

Машинаға стандартты BASIC картриджі қосылған. Бұл картридж, негізінен, CP/M жүйесінде кеңінен қолданылған Microsoft BASIC болды. Бір өзгеріс – жиі қолданылатын BASIC командаларын бір рет басу арқылы алмастыру мүмкіндігі, мысалы, бір басу PRINT сөзін енгізеді, бұл деректерді жылдам енгізуге мүмкіндік берді. Машинаның артқы жағында кассеталық магнитофонға қосылатын дыбыс кіріс-шығыс порттары болды, сондықтан BASIC бағдарламаларды дискі қажет болмай, кассетаға жүктеуге және сақтауға болатын. 16 КБ көлемді Extended BASIC картриджі де жарнамаланды, бірақ оның нақты қолжетімділігі белгісіз; Microsoft-тың Extended BASIC кассетада қолжетімді болды. Тағы бір танымал картридж – Word Processor PAC, ол ертедегі мәтін өңдеу бағдарламасы Spellbinder-дің нұсқасын қамтыды. Монфор ағайындары қайта зарядталатын батареясы және 16 КБ жедел жадысы бар, сыртқы жазудан қорғау қосқышымен EPROM PAC жасады. Осылайша, жүктелетін бағдарламалық жасақтама картриджге жүктеліп, ұзақ сақталуы мүмкін.

RAM кеңейтуі

Көптеген CP/M машиналары 64 КБ көлеміндегі 16 биттік адрестік кеңістікті толық жадпен толтыруға мүмкіндік беру үшін жасалған. Бұл Exidy Sorcerer үшін мәселе тудырды. 32 КБ жадты толтыру оңай болды. Тағы 16 КБ ROM картридждерінің адрестік кеңістігін құрады. Оны толтыруға болады, бірақ үшін ROM картридждерін қолдану мүмкіндігінен бас тарту қажет болды. Ал қалған 16 КБ жүйеге I/O операциялары үшін, әсіресе бейне үшін қажет болды және жүйеде кең ауқымды өзгерістер жасауды талап ететін еді.