Кіріспе

Пакистандық саясаткер (1933-2021) Мұмтаз Әли Хан Бхутто (, ) (28 қараша 1933 18 шілде 2021), Пакистанның саясаткері, Синддің 8-ші губернаторы және кейіннен Синддің 13-ші бас министрі болды. Ол 1973 жылдан 1977 жылға дейін Пәкістанның премьер-министрі болған марқұм Зұлфиқар Әли Бхуттоның тұңғыш туысы болды.

Жеке өмір

Мүмтаз Әли Бхутто 1933 жылы 28 қарашада Синд штатының Ларкана ауданындағы Пир Букс Бхутто ауылында дүниеге келген. Бөлімшеден бұрын оның әкесі Наваб Наби Букс Хан Бхутто заң шығарушы жиналыстың мүшесі болды және саяси білімі мол еді. Бхутто Муссуридегі Сент-Джордж колледжінде, содан кейін Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін Мурридегі Лоуренс колледжінде оқыды. Ол Линкольн Иннінде адвокаттық дәріс алды, ал 1959 жылы Ұлыбританиядағы Оксфорд университетінде бакалавриат және магистратура дәрежесін алды. Оның төрт баласы болды, соның ішінде саясаткер Амир Букс Бхутто және журналист Али Хайдер Бхутто.

Саяси мансап

Бхутто 1965 жылы 5 наурызда 32 жасында Ұлттық Ассамблеяның мүшесі болды. 1967 жылы 30 наурызда өзінің туысы Зұлфиқар Әли Бхуттомен бірге жаңа саяси партия - Пәкістан Халық партиясын (ПХП) құрғанын жариялаған кезде, ол партияның құрылтайшы мүшесі және негізгі атқарушы комитетінің мүшесі болды. Ол өзінің туысы Зұлфиқар Әли Бхуттомен 1970 жылы 17 наурыздағы сайлауда Мұхаммед Әйүп Хуро мен Қази Фазлулла Убайдуллаға қарсы шайқасты. Ол Қази Фазлуллаға қарсы жеңіске жетті. Оның туысы Зұлфиқар Әли Бхутто Пәкістанның алғашқы демократиялық жолмен сайланған премьер-министрі болды, ал Мумтаз Әли Бхутто 1971 жылы 24 желтоқсанда Синд губернаторы, содан кейін 1972 жылы 1 мамырда Синд провинциясының бас министрі болды. Оның ағасы оны әрқашан "талантты ағасы" деп атайтын. Беназир Бхуттомен келіспеушіліктерді келтіре отырып, Бхутто ППП-дан бөлініп, 1989 жылы өзінің жеке партиясы - Синдх Ұлттық майданы (СНМ) құрды. 2012 жылдың мамыр айында 2013 жылғы жалпы сайлау алдында ол өз партиясының ПМЛ (Н) партиясымен одақтасатынын жариялады. 2016 жылдың тамызында Бхутто ПМЛН-ден шығып, Синд Ұлттық майданын қайта жандандырды. 2017 жылдың қарашасында 2018 жылғы жалпы сайлау алдында ол СНФ-ты Пәкістан Техрик-э-Инсаф партиясымен біріктірді.

Бас министрлік

Ол Синди тілін провинцияның ресми тілі деп жариялады. Синдхи тілі туралы заң жобасын 1972 жылы 3 шілдеде Синдх Ассамблеясында (Пакистан) бас министр Мүмтаз Бхутто ұсынды. 1972 жылы Синдте тілдік зорлық-зомбылық 1972 жылы 7 шілдеде Синд Ассамблеясы Синдті оқыту, насихаттау және Синдти тілінің қолданылуы туралы заң жобасын, 1972 жылы Синдти тілін провинцияның жалғыз ресми тілі ретінде бекіткенін қабылдады. Қақтығыстардан кейін премьер-министр Зұлфиқар Әли Бхутто келісімге келіп, урду мен синди тілдерінің Синдхтың ресми тілдері болатынын жариялады. Синдхи тілін урду тілімен теңестіру урду тілді білмейтін халықты ренжітті. 1977 жылы 7 наурызда ол Ұлттық Ассамблеяның орындығына ие болды және Федералды министр болды. 1977 жылы оның туысы оны "ППП Синдх" партиясының президенті етіп ұсынды. Ол өзінің туған інісінің қамалуына қарсы күрес кезінде тұтқындалып, кейін генерал Зия үкіметімен жер аударылды. 1985 жылы 31 наурызда ол Лондонда Пакистанда этникалық ұлтшылдықты насихаттау үшін "Синдхи-Баллоч-Пасттун майданы" деп аталатын жаңа саяси одақ құрғанын жариялады. Ол сондай-ақ әлсіз федерация ретінде Пәкістан үшін жаңа конституциялық негіздемеге қолдау білдіретінін мәлімдеді. Ол Пәкістанға одақ құрған, кейін Пәкістанға оралған, кейін тағы да Зияның әскери үкіметімен тұтқындалған. 1989 жылы 31 наурызда ол Хайдарабад Синд қаласында жұмысшылар съезін шақырып, "Синд ұлттық майданы" деп аталатын жаңа саяси партияны жариялады. 1993 жылы 6 қазанда Ларканадан провинциялық ассамблеяға сайланды. 1996 жылы 6 қарашада Синд штатының уақытша бас министрі болды.

Саяси көзқарастар

Мумтаз Бхутто Асиф Али Зардариді сынайды, оны ол жемқорлықпен және ППП-ны билікке жету үшін Бхутто әулетінің атын пайдаланумен айыптады.

Өлім

Мұмтаз Бхутто өкпе және жүрек ауруларынан зардап шегіп, Қарачидегі жеке ауруханаға жатқызылған. 2021 жылы 18 шілдеде ол Қарачиде қайтыс болды және ол Ларканадағы туған зиратында жерленді.