Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дін мен саясаттың араласқандығы де-юре болып табылатын үкімет жүйесі Конфессионализм - дін мен саясаттың араласқандығы де-юре болып табылатын үкімет жүйесі. Бұл әдетте конфессиялық қауымдастықтар арасында саяси және институционалдық билікті пропорционалды түрде бөлуді білдіреді.
System of government that is a de jure mix of religion and politics
Confessionalism is a system of government that is a de jure mix of religion and politics. It typically entails distributing political and institutional power proportionally among confessional communities.
Мемлекеттік құрылым
Кейбір елдердің саяси жүйесі билікті елдің негізгі діндеріне бөліп береді. Бұл конституциямен немесе жазба дәстүр арқылы талап етілуі мүмкін. 2003 жылы Иракқа шабуылдан кейін, Ирак саясатында, басқыншы әкімшіліктің өкімет билігі үш негізгі этно-діндік топтар арасында бөлінетін жүйе енгізілді: шиит мұсылман арабтары, суннит мұсылман арабтары және күрдтер. Ирактың конституциясы осындай билікті бөлісуді парламенттік жүйе мен президентті сайлау үшін басым көпшілікке деген бастапқы талапқа байланысты көтермеледі. Конституцияда нақты талап етілмесе де, саяси дәстүр бүгінгі күнге дейін президенттің күрд, парламент спикерінің сунниттік мұсылман араб, премьер-министрдің шиит мұсылман араб болуы үшін жалғасып келеді. Орта Шығыста мәжіліс орындарын конфессиялық негізде бөлуді Осман империясы ойлап тапты (мысалы, Осман парламенті) және Осман империясынан кейінгі бірнеше елде мұсылман емес, атап айтқанда, христиан, азшылықтар (Сирия, Иордания, Ирак) немесе мұсылмандық топтар мен христиан шіркеулерін қоса алғанда, барлық діни қауымдастықтар үшін (Ливан) орындықтар сақталды. Иранда армян, ассириялық, еврей және зороастрий азшылықтары үшін ұқсас жүйе қолданылады. Ливанда конфессионализм ұғымы маңызды саяси мағынаға ие, өйткені саяси билік пен мемлекеттік бюрократия діни конфессияларға сәйкес ұйымдастырылған (бұған дейін Швейцария, Германия, Нидерланды және басқа да елдерде болған). Мысалы, Ұлттық келісім (жазбалы келісім) және кейіннен Тайф келісімі марониттік христиан президенті, сунниттік мұсылман премьер-министрі және шиит мұсылман парламенттің спикері болуын қамтамасыз етеді. Бұл жүйе "Парал мәзһабтық емес негіздегі жаңа сайлау заңдарын қабылдамайынша" уақытша шешім болып саналса да, 80 жылдан астам уақыт өткеннен кейін бұл үкімет жүйесі болып қала береді. Үкіметтегі барлық лауазымдар мен заң шығарушы органдарындағы орындар әртүрлі діни топтар арасында саяси келісімге сәйкес бөлінеді, өйткені бұл топтардың салыстырмалы демографиялық салмағы белгісіз. 1926 жылғы конституцияда, 1990 жылғы Тайф келісімі мен 2008 жылғы Доха келісімі бойынша, 54 христиан және 54 мұсылман депутаттар болуы керек, бірақ іс жүзінде әрқайсысында 64 депутат бар. Сонымен қатар, осы екі топтың ішінде орындар әрбір қауымның демографиялық салмағына сәйкес бөлінеді. Ливан конституциясы сондай-ақ білім беру сияқты салаларда елдегі 18 танылған қауымға сегменттік автономияны кепілдендіреді. Ливан конфессионализмнің басқа да ерекшеліктерін көрсетеді. 2005 жылдан бері Ливан саясаты екі транс-дін коалициясы арасында екіге бөлініп отыр. Алайда, конституцияның халық қолдауымен танылмаған сыртқы партиялардың дамуына қатысты тағы бір бөлімі бар.
Some countries' political system distribute power across major religions in the country. This can be required by the constitution or through unwritten tradition. In the politics of Iraq, following the invasion of Iraq in 2003, the occupying administration introduced a system where power was shared between the three main ethno religious groups: Shia Muslim Arabs, Sunni Muslim Arabs and Kurds. The constitution of Iraq encouraged such power sharing, due to the parliamentary system and the initial requirement for a super majority to elect the President. Although not explicitly required in the constitution, political tradition has continued to date for the President to be a Kurd, the Speaker of Parliament a Sunni Muslim Arab and the Prime Minister a Shi'ite Muslim Arab. The repartition of assembly seats on a confessional basis in the Middle East was invented by the Ottoman Empire (e. g. in the Ottoman Parliament) and continued in several post Ottoman countries with reserved seats for non Muslim, namely Christian, minorities (Syria, Jordan, Iraq), or for all religious communities including Muslim subgroups and Christian churches (Lebanon). A similar system prevails in Iran for the Armenian, Assyrian, Jewish and Zoroastrian minorities. In Lebanon, the concept of confessionalism holds an important political meaning, since political power and governmental bureaucracy are organized according to religious confessions (as it happened in Switzerland, Germany, the Netherlands and other countries before). For example, the National Pact (an unwritten covenant) and later the Taif Agreement provide for a Maronite Christian president, a Sunni Muslim prime minister, and a Shia Muslim speaker of parliament. Although the system was meant to be a temporary solution "until such time as the Chamber enacts new electoral laws on a non confessional basis", more than 80 years later, it remains the system of government. All posts in government and seats in the legislature are apportioned amongst different religious groups according to a political agreement, as the relative demographic weight of those groups is unknown. The constitution of 1926, amended after the Taif Agreement of 1990 and the Doha agreement of 2008 specified that there should be 54 Christian deputies and 54 Muslim deputies, even though in practice there are 64 deputies each. In addition, within those two groups, seats should be shared according to the demographic weight of each community. The Lebanese constitution also guarantees segmental autonomy to 18 recognized communities in the country in domains such as education. Lebanon also presents other characteristics of confessionalism. Since 2005 Lebanese politics has been polarized around two trans religious coalitions with the majority never able to govern alone. There is, however, another section of the constitution that addresses the development of outside parties not represented by popular support.
Саяси партиялар
Кейбір елдерде негізгі идеологиясы дінге негізделген саяси партиялар бар, мысалы, христиандық демократиялық партиялар мен исламдық саяси партиялар. Нидерланд саясатында "конфессионализм" термині дінге негізделген кез келген саяси идеологияны білдіреді. Қоғамдағы дәстүрлі норма, мәдени өмірдің көптеген қырларына таралған, пиляризациялау деп аталады. Нидерландтық партиялар, әдетте, конфессионалистік деп аталады, олар христиандық одақ және реформацияланған саяси партия, екеуі де тек протестанттар. Діни идеологиясы бар саяси партиялар кейде зорлық-зомбылық пен жеккөрушілікті насихаттау (мысалы, Vlamms Blok және Batasuna), ұлттық сипатты өзгерту немесе сыртқы қолдауды қолдау негізінде тыйым салынады". Кейбір жағдайларда тыйым салу конституцияға жазылған. Болгария Конституциясы діни саяси партияларға тыйым салады. Түркияның Конституциясында елдің зайырлы екендігі айтылған, ал Конституциялық сот исламшыл "Адалдық партиясы" конституцияға қайшы деп тапты. Португалиядағы саяси партияларға діни мағынасы бар атауды қолдануға тыйым салынады, бірақ партияларға діни идеологияны қабылдауға рұқсат етіледі, осылайша CDS Халық партиясы құрылды.
In some countries there are political parties whose main ideology is based on a religion, such as Christian democratic parties and Islamic political parties. In the politics of the Netherlands the term "confessionalism" refers to any political ideology based on religion. A traditional norm in society, extending to many facets of cultural life, termed pillarisation. Dutch parties usually labelled as confessionalist are the Christian Union and the Reformed Political Party, both exclusively Protestant. Political parties with religious ideology are sometimes banned on the grounds of promoting violence and hatred (e. g. Vlamms Blok and Batasuna), altering the national character, or having outside support.'''''' In some cases bans are written into the constitution. Bulgaria’s Constitution prohibits religious political parties. The Constitution of Turkey states the country is secular, and the constitutional court ruled that the Islamist Virtue Party was unconstitutional. The political parties in Portugal are forbidden from using a name that has religious connotation, although the parties are still allowed to adopt a religious ideology, thus allowing the formation of CDS – People's Party.