Кіріспе

Дін мен саясаттың араласқандығы де-юре болып табылатын үкімет жүйесі Конфессионализм - дін мен саясаттың араласқандығы де-юре болып табылатын үкімет жүйесі. Бұл әдетте конфессиялық қауымдастықтар арасында саяси және институционалдық билікті пропорционалды түрде бөлуді білдіреді.

Мемлекеттік құрылым

Кейбір елдердің саяси жүйесі билікті елдің негізгі діндеріне бөліп береді. Бұл конституциямен немесе жазба дәстүр арқылы талап етілуі мүмкін. 2003 жылы Иракқа шабуылдан кейін, Ирак саясатында, басқыншы әкімшіліктің өкімет билігі үш негізгі этно-діндік топтар арасында бөлінетін жүйе енгізілді: шиит мұсылман арабтары, суннит мұсылман арабтары және күрдтер. Ирактың конституциясы осындай билікті бөлісуді парламенттік жүйе мен президентті сайлау үшін басым көпшілікке деген бастапқы талапқа байланысты көтермеледі. Конституцияда нақты талап етілмесе де, саяси дәстүр бүгінгі күнге дейін президенттің күрд, парламент спикерінің сунниттік мұсылман араб, премьер-министрдің шиит мұсылман араб болуы үшін жалғасып келеді. Орта Шығыста мәжіліс орындарын конфессиялық негізде бөлуді Осман империясы ойлап тапты (мысалы, Осман парламенті) және Осман империясынан кейінгі бірнеше елде мұсылман емес, атап айтқанда, христиан, азшылықтар (Сирия, Иордания, Ирак) немесе мұсылмандық топтар мен христиан шіркеулерін қоса алғанда, барлық діни қауымдастықтар үшін (Ливан) орындықтар сақталды. Иранда армян, ассириялық, еврей және зороастрий азшылықтары үшін ұқсас жүйе қолданылады. Ливанда конфессионализм ұғымы маңызды саяси мағынаға ие, өйткені саяси билік пен мемлекеттік бюрократия діни конфессияларға сәйкес ұйымдастырылған (бұған дейін Швейцария, Германия, Нидерланды және басқа да елдерде болған). Мысалы, Ұлттық келісім (жазбалы келісім) және кейіннен Тайф келісімі марониттік христиан президенті, сунниттік мұсылман премьер-министрі және шиит мұсылман парламенттің спикері болуын қамтамасыз етеді. Бұл жүйе "Парал мәзһабтық емес негіздегі жаңа сайлау заңдарын қабылдамайынша" уақытша шешім болып саналса да, 80 жылдан астам уақыт өткеннен кейін бұл үкімет жүйесі болып қала береді. Үкіметтегі барлық лауазымдар мен заң шығарушы органдарындағы орындар әртүрлі діни топтар арасында саяси келісімге сәйкес бөлінеді, өйткені бұл топтардың салыстырмалы демографиялық салмағы белгісіз. 1926 жылғы конституцияда, 1990 жылғы Тайф келісімі мен 2008 жылғы Доха келісімі бойынша, 54 христиан және 54 мұсылман депутаттар болуы керек, бірақ іс жүзінде әрқайсысында 64 депутат бар. Сонымен қатар, осы екі топтың ішінде орындар әрбір қауымның демографиялық салмағына сәйкес бөлінеді. Ливан конституциясы сондай-ақ білім беру сияқты салаларда елдегі 18 танылған қауымға сегменттік автономияны кепілдендіреді. Ливан конфессионализмнің басқа да ерекшеліктерін көрсетеді. 2005 жылдан бері Ливан саясаты екі транс-дін коалициясы арасында екіге бөлініп отыр. Алайда, конституцияның халық қолдауымен танылмаған сыртқы партиялардың дамуына қатысты тағы бір бөлімі бар.

Саяси партиялар

Кейбір елдерде негізгі идеологиясы дінге негізделген саяси партиялар бар, мысалы, христиандық демократиялық партиялар мен исламдық саяси партиялар. Нидерланд саясатында "конфессионализм" термині дінге негізделген кез келген саяси идеологияны білдіреді. Қоғамдағы дәстүрлі норма, мәдени өмірдің көптеген қырларына таралған, пиляризациялау деп аталады. Нидерландтық партиялар, әдетте, конфессионалистік деп аталады, олар христиандық одақ және реформацияланған саяси партия, екеуі де тек протестанттар. Діни идеологиясы бар саяси партиялар кейде зорлық-зомбылық пен жеккөрушілікті насихаттау (мысалы, Vlamms Blok және Batasuna), ұлттық сипатты өзгерту немесе сыртқы қолдауды қолдау негізінде тыйым салынады". Кейбір жағдайларда тыйым салу конституцияға жазылған. Болгария Конституциясы діни саяси партияларға тыйым салады. Түркияның Конституциясында елдің зайырлы екендігі айтылған, ал Конституциялық сот исламшыл "Адалдық партиясы" конституцияға қайшы деп тапты. Португалиядағы саяси партияларға діни мағынасы бар атауды қолдануға тыйым салынады, бірақ партияларға діни идеологияны қабылдауға рұқсат етіледі, осылайша CDS Халық партиясы құрылды.