Кіріспе
Ирак Республикасының үкімет басшысы – Ирак Премьер-Министрі. Ирак Премьер-Министрі Ирак үкіметінің басшысы болып табылады. 2022 жылдың 27 қазанында Мохаммед Шия әл-Судани қазіргі Премьер-Министр қызметіне тағайындалды.
The Prime Minister of Iraq is the head of government of Iraq. On 27 October 2022, Mohammed Shia' Al Sudani became the incumbent prime minister.
Тарих
Бастапқыда премьер-министр мемлекет басшысына бағынышты, тағайындалатын лауазым болды және Ирак парламентінің номиналды жетекшісі еді. 2005 жылғы Конституцияға сәйкес премьер-министр елдің атқарушы билігін жүзеге асыратын тұлға болып табылады. Нури әл-Малики (бұрынғы Жавад әл-Малики) 2006 жылдың 21 сәуірінде премьер-министр болып тағайындалды. 2014 жылдың 14 тамызында әл-Малики Ирак премьер-министрі лауазымынан кетуге келісіп, Хайдер әл-Абадиге оның орнын басуға мүмкіндік берді. 2018 жылдың 25 қазанында Әділ Абдул Махди 2018 жылғы сайлаудан кейін бес ай өткен соң қызметке кірісті және 2019 жылы отставкаға кетті. Ол саяси дауларға байланысты қайтадан, бұл жолы уақытша премьер-министр болып тағайындалды. Абдул Махдиді парламент 2020 жылдың 7 мамырында бекіткен Мустафа Әл Кадхими алмастырды. 2021 жылғы Ирак парламент сайлауынан кейін Әл-Кадхимидің орнына Әл-Судани тағайындалды.
Тағайындау
Сайлаудан кейін Өкілдер кеңесі Республика Президентін және оның орынбасарларын, соның ішінде Министрлер кеңесінің төрағасын сайлайды. Президенттік кеңес одан кейін екі апта ішінде премьер-министрді бірауыздан тағайындауы тиіс. Егер олай болмаса, премьер-министрді тағайындау құқығы Ұлттық жиналысқа қайта жүктеледі. Ондай жағдайда Өкілдер кеңесі ұсынылған кандидатураны абсолютті көпшілік дауыспен бекітуге міндетті. Егер премьер-министр бір ай ішінде Министрлер кабинетін құрамаса, Президенттік кеңес басқа премьер-министрді тағайындайды. Бұл лауазымға ресми түрде тағайындалғанмен, соңғы кезде Ирак саясатына АҚШ пен Иранның күшті ықпалына байланысты, екі елдің де келісімі болуы қажеттілікке айналды.
Тікелей бағынысты агенттіктер
Терроризмге қарсы бюро, Ұлттық барлау қызметі және "Қыран" барлау тобы тікелей премьер-министрге есеп береді. Ирактың терроризмге қарсы бюросы Ирактың терроризмге қарсы күрес басқармасын бақылайды, ол Ирактың барлық арнайы операциялар күштерін қамтитын құрама. 2009 жылдың 30 маусымына дейін Ирактың терроризмге қарсы бюросын жеке министрлікке айналдыру үшін бір жылдан бері заң жобасы қаралып жатыр.
Орындық
Премьер-министрдің кеңсесі Бағдадтағы Әл-Закура ғимаратында орналасқан.