Кіріспе

Ирак Республикасының мемлекет басшысы

Ирак Республикасының президенті (رئيس جمهورية العراق; ) – Ирактың мемлекет басшысы және "Конституцияға адалдықты сақтаумен және Конституцияның қағидаларына сәйкес Ирактың тәуелсіздігін, егемендігін, бірлігін, оның территориясының қауіпсіздігін қорғаумен" міндетті. Президентті Өкілдер кеңесі үштен екі көпшілік дауыспен сайлайды және ол екі төрт жылдық мерзімге шектеледі. Президент Өкілдер кеңесі бекіткен шарттар мен заңдарды ратификациялауға, Премьер-министр ұсынған жағдайда кешірім беруге және "қарулы күштердің жоғары бас қолбасшысының рәсімдік және құрметті міндеттерін" атқаруға жауапты. 2000 жылдардың ортасынан бері президенттік негізінен рәсімдік лауазым болып табылады, себебі 2005 жылғы қазан айында қабылданған Конституцияға сәйкес, ел ішінде маңызды билігі жоқ. Ресми заңдық талаптар болмаса да, дәстүр бойынша бұл лауазымды күрд өкілінің атқаруы күтіледі (барлығы да PUK партиясынан). 2022 жылғы 13 қазанда өткен Ирак президенттік сайлауында Ирак Парламенті Абдул Латиф Рашидті Барам Салихтің орнына Ирактың жаңа президенті етіп сайлады.

Президент сарайлары

1958 жылы Ирак Республикасының алғашқы күндері Егемендік Кеңесінің төрағасы Мұхаммед Наджиб әл-Рубай да, Премьер-министр Абдул Карим Касем де мемлекеттік ресми республикалық сарай ретінде ешқандай сарайды қабылдамады. Әл-Рубай 1958 жылдың 14 шілдесіне дейін жеке үйінде тұрды. Касем революция алдында да өз үйінде болды, ал Қорғаныс министрлігіндегі кеңсесі премьер-министр ретіндегі ресми кеңсесі ретінде пайдаланылды. Кейде ол сонда ұйықтады. 1963 жылы Абд әл-Салам билікке келгеннен кейін, ол патша Фейсал II билігі кезінде салынып жатқан және кейін үйленуі тиіс болған сарайға назар аударды. Абд әл-Салам сарайды күтіп, 1965 жылы аяқтады, ол Ирактың алғашқы республикалық сарайы болды. Ол 2003 жылға дейін, яғни Американың Иракты басып алуының басында республикалық сарай болып қызмет етті. Американдық әскерлер оны басты штаб ретінде пайдаланды, содан кейін 2009 жылдың 1 қаңтарына дейін американдық елшілікке айналдырды, одан кейін Ирак үкіметі оны қайта жаңартып, Үкімет сарайы деп атады. 2012 жылы осы сарайда өткен жылдан кейінге шегерілген Араб саммиті өтті. Қазіргі Ирак президенті тұратын Президенттік сарай – Саддам Хусейн дәуірінде салынған Бейбітшілік сарайы. Саддам Хусейн билігі кезінде президенттік сарай ретінде пайдаланылған тағы бір кешен – Радвания президенттік сарай кешені. Сонымен қатар, Бағдадта және басқа да провинцияларда, мысалы, Бағдадтағы Сужуд сарайы мен Әл-Фау сарайы, сондай-ақ Мосул, Басра, Тикрит және Вавилон қалаларында шашыраңқы президенттік сарайлар бар.

Ирак президенттері

1958 жылғы 14 шілдедегі төңкерістен кейін Республика Президентін сайлау үшін сайлаулар жоспарланған, бірақ олар өткізілген жоқ. Осылайша, президент лауазымы бос қалды, ал Нажиб әл-Рубай егемендік кеңесін басқаруға тағайындалды, ол республика президентінің міндетін атқарушы ретінде қарастырылды. Нәтижесінде, Абд әл-Салам Ареф Ирак Республикасының президенті атағын алған бірінші адам болды.

Төрағалық кеңес

Президенттік кеңес Конституцияның "өткінші ережелері" шеңберінде қызмет еткен орган болды. Конституцияға сәйкес, Конституция ратификацияланғаннан және үкімет құрылғаннан кейін бір толық мерзімге дейін Президенттік кеңес президенттің функцияларын атқарды. Президенттік кеңестің заң жобаларын қайта қарау үшін Өкілдер кеңесіне қайтаруға қосымша құқығы болды.