Кіріспе

Ирак конституциялық монархиясы (ИКМ) – Ирактағы монархиялық саяси партия, бұрын оны марқұм Шариф Әли бин әл-Хусейн басқарған. Әл-Хусейн 1958 жылға дейін Иракты билеген Хашимит әулетімен туыс болған. Ол халықаралық баспасөзде және (Ирак саясатында) өзін мұрагер ретінде танытуға жетістікке қол жеткізді. Принц Шариф Әли бин әл-Хусейн конституциялық монархия негізінде монархияны қайта орнату үшін Иракта үгіт жүргізген жалғыз ирактық патша болды. Кейбір сыншылар оның бұрынғы ирак монархиясының конституциясына сәйкес тіпті таққа талапкер еместігін айтты (Ирак конституциясы 1943 жылдың қараша айында өзгертілген). Осы конституцияға сәйкес, монархияның мұрагері – Иорданияның Лорд-камеральян принц Раад (1936 жылы туған) және оның мұрагері – Біріккен Ұлттар Ұйымында қызмет атқарған бұрынғы иордандық дипломат принц Зейд бин Раад болар еді.

Ирак конституциялық монархиясының мақсаттары

Бірінші: Ирак халқының бірлігін нығайту және оның егемендік тәуелсіздігін сақтау. Екінші: барлық діндер мен сенімдерге құрмет көрсетіп, олардың құқықтарын қорғаумен бірге, Ирактың ислами сәйкестігін растау. Үшінші: Үкімет түрі мен мемлекет басшысын анықтау үшін еркін және тікелей ұлттық референдум өткізу. Төртінші: Ирак халқының еркін дауыс беру арқылы бекітетін тұрақты Конституцияны әзірлеу. Бесінші: Монархияның мұрагерлік және конституциялық болып, халықтың еркінен туындайтынын және монархтың халықтың бірлігінің, ұлттың мақтанышы мен ар-намысының символы болатынын белгілеу. Алтыншы: Билік сайлау жолымен жүзеге асырылатын, плюралистік демократиялық мемлекет құру және атқарушы, заң шығарушы және сот биліктерінің толық ажырауы негізінде сау демократиялық институттарды орнату. Жетінші: Сот жүйесінің қасиеттілігін және мемлекеттегі кез келген тұлға немесе топтан тәуелсіздігін растау. Сегізінші: Дін, Біріккен Ұлттар Ұйымы және халықаралық институттар белгілеген негізгі адам құқықтары қағидаларын толыққанды сақтау. Тоғызыншы: Қарулы күштер халыққа тиесілі екенін және олардың қасиетті міндеті – елді сыртқы шабуылдан қорғау екенін, сондай-ақ олардың кез келген саяси қызметке қатысуына тыйым салынатынын жариялау. Он: Еркін экономиканы құру және өнеркәсіптік, ауыл шаруашылығы және сауда секторларын дамыту, меншік құқығы мен еркін нарық пен халықтың әлеуметтік әділеттілікке, тең мүмкіндіктерге және негізгі тұрмыстық жағдайларға қол жеткізуі арасындағы тепе-теңдікті сақтау. Он бірінші: Кешірім мен кешіруге негізделген, кек алу мен жазалауға ұмтылмастан, құқық үстемдігі мен әділдікті ескере отырып, жан-жақты ұлттық келісімді жүзеге асыру. Он екінші: Этностық және секулярлық мәселелерді, азаматтық заңды, ерікті және мәжбүрлі эмиграцияны ескере отырып, тұрақты Конституцияда көрсетілгендей, барлық азаматтардың тең құқықтары мен міндеттеріне негізделген қараңғы дәуірден қалған мұраны түзету.