Кіріспе

Пробибилистикалық логика (оның ішінде ықтималдық логикасы және ықтималдық ойлау) ықтималдық пен логиканы белгісіз жағдайларды шешу үшін пайдалануды қамтиды. Ықтималдық логика дәстүрлі логикалық шындық кестелерін ықтималдық өрнектермен кеңейтеді. Ықтималдық логиканың қиындықтары олардың ықтималдық және логикалық компоненттерінің есептеулік күрделілігін көбейту үрдісі болып табылады. Басқа қиындықтарға қарсы интуитивті нәтижелердің мүмкіндігі кіреді, мысалы, Демпстер-Шафер теориясындағы сенімнің бірігуі жағдайында. Субъективті логикада анықталғандай, олар беретін ықтималдықтар туралы көзге сенім мен эпистемиялық белгісіздік қарастырылатын қосымша элементтер болып табылады. Көптеген түрлі жағдайларды және мәселелерді шешу қажеттілігі көптеген түрлі ұсыныстарға әкелді.

Логикалық негіз

Ықтималдық логикаға қатысты көптеген ұсыныстар бар. Олар екі түрлі сыныпқа бөлінеді: логикалық байланысқа ықтималдық кеңейту жасауға тырысатын логикалар, мысалы, Марков логикалық желілері және белгісіздік пен дәлелдің жетіспеушілігі проблемаларын шешуге тырысатын логикалар (дәлелді логика). Ықтималдық ұғымының әртүрлі мағынасы болуы мүмкін екенін, Ағарту дәуірінде ықтималдықты математикалауына қарамастан, математикалық ықтималдық теориясы осы күнге дейін қылмыстық сот залдарында, күдікті қылмыскердің кінәлілігін "ықтималдықты" бағалау кезінде мүлдем қолданылмай отырғанын атап өту арқылы түсінуге болады. Нақтырақ айтқанда, дәлелді логикада, мәлімдеменің объективті шындығын осы мәлімдеменің шындығы туралы біздің шешімімізден ажырату қажет, ол өз кезегінде оның шындығына деген сенімімізден ажыратылуы керек: сондықтан күдіктілердің нақты кінәсі судьяның кінә туралы шешімімен бірдей емес, бұл өз кезегінде қылмысты жасауына сандық ықтималдықты тағайындаумен және оның кінәлілік сандық шегінен жоғары екендігіне шешім қабылдаумен бірдей емес. Бір күдіктіге шығарылған үкімнің кінәлі немесе кінәсіз екендігі белгілі бір күмәнмен анықталуы мүмкін, дәл сол сияқты, ақшаның лақтырылуының алдын ала болжануы белгілі бір күмәнмен болуы мүмкін. Күдіктілердің үлкен жиынтығын ескере отырып, белгілі бір пайыз кінәлі болуы мүмкін, дәл "басты" айналдыру ықтималдығы жартысы. Алайда, бұл орташа заңды бір қылмыскерге қатысты қабылдау дұрыс емес: қылмыскер бір ғана монетаны "аяқпен және құйрықпен" болжаудан гөрі "біршама кінәлі" емес: біз тек қайсысы екеніне сенімді емеспіз. Физикалық шамаларды ғылыми өлшеу кезінде сандық ықтималдық ретінде белгісіздікті білдіру қолайлы болуы мүмкін, бірақ бұл біз "жалпы сезім" ойлау мен логика аясында қабылдайтын белгісіздіктің математикалық моделі ғана. Сот залында ойлау сияқты, белгісіз тұжырымдарды қолданудың мақсаты - белгілі бір ықтималдықты жүзеге асырудан гөрі, ұсыныстың сенімділігін нығайту үшін дәлелдерді жинау.

Тарихи контекст

Тарихи тұрғыдан алғанда, ықтималдық ойлауды сандық тұрғыда анықтаудың әрекеті ежелгі дәуірге барып такалады. Әсіресе 12 ғасырдан бастап, схоластиканың жұмысымен, жартылай дәлелдеудің (солай екі жартылай дәлелдеу кінәлілікті дәлелдеу үшін жеткілікті), моральдық сенімділіктің (әрекет ету үшін жеткілікті сенімділік, бірақ абсолютті сенімділіктен аз) түсініктілігі, католиктік ықтималдықтың дамуы (әлемде қалыптасқан ілім ережелерін немесе сарапшылардың пікірін ұстанған дұрыс, тіпті олар аз болса да), казуистиканың кейпіне негізделген ойлауы және лаксизм (бұл ықтималдық кез-келген мәлімдемеге қолдау көрсету үшін қолданылды, бұл кез-келген ұсынысты қолдауға сарапшы пікірді табуға болады) болды. Ұсынылған семантикалық жалпылау ықтималдық логикалық байланысты тудырады, ол барлық сөйлемдердің ықтималдықтары 0 немесе 1 болғанда, қарапайым логикалық байланысқа дейін төмендейді. Бұл жалпылау сөйлемдердің шекті жиынтығының сәйкестігін құрай алатын кез келген логикалық жүйеге қолданылады. Субъективті логика теориясының негізгі тұжырымдамасы - берілген логикалық сөйлемдерге қатысы бар кейбір пропозициялық айнымалылар туралы пікірлер. Биномиалдық пікір бір ғана ұйғарымға қатысты және ұйғарымның шындығына қатысты ықтималдық және эпистемиялық белгісіздікті білдіру үшін бір ғана ықтималдық мәнінің 3 өлшемді кеңейтімі ретінде бейнеленеді. Аргументтер пікірі құрылымына негізделген туынды пікірлерді есептеу үшін теория әртүрлі логикалық байланыстырушылар үшін тиісті операторларды ұсынады, мысалы, пікірлерді көбейту (AND), көбейту (OR), бөлу (UN AND) және бөлу (UN OR), шартты шегерім (MP) және ұрлау (MT), сондай-ақ Бейз теоремасы. Fuzzy логикасы ұсынған шамамен ойлау формализмі модельдер ықтималдық үлестірулері және теориялар төменгі конверттер болатын логиканы алу үшін пайдаланылуы мүмкін. Мұндай логикада қол жетімді ақпараттың сәйкестігі мәселесі ішінара ықтималдық тағайындаудың сәйкестігі мәселесімен және де сол себепті голландтық кітап құбылыстарымен тығыз байланысты. Марков логикалық желілері энтропияны максималдық ету үшін ықтималдықтарды тағайындауға тиіс деген идеяға негізделген белгісіз тұжырымдау түрін іске асырады. Бен Гертцельдің ықтимал логикалық желілері (PLN) сияқты жүйелер атомдар мен сөйлемдерге нақты сенімділік рейтингі мен ықтималдықты қосады. Дедукция мен индукция ережелері осы белгісіздікті қамтиды, осылайша логикаға таза Байестік тәсілдердегі (оның ішінде Марков логикасы) қиындықтарды болдырмайды, сонымен қатар Демпстер-Шафер теориясының парадокстарын болдырмайды. PLN-ді іске асыру логикалық бағдарламалаудан алгоритмдерді пайдалану мен жалпылауға тырысады, бұл кеңейтулерге байланысты. Ықтималдық аргументация саласында әр түрлі формальды құрылымдар ұсынылды. Мысалы, "әдеттегілік белгілерінің" шеңбері, мысалы, мысал кеңістігі аргументациялық графиктердің белгілерінің жиынтығы болатын ықтималдық кеңістіктерін білдіреді. "Сәбебестік аргументация жүйелері" аясында ықтималдықтар тікелей аргументтермен немесе логикалық сөйлемдермен байланысты емес. Оның орнына сөйлемдерге қатысы бар айнымалылардың белгілі бір қосалқы жиынтығы сәйкес σ алгебрасы бойынша ықтималдық кеңістігін айқындайды деп болжанады. Бұл екі түрлі ықтималдық шараларын тудырады, олар сәйкесінше қолдау дәрежесі және мүмкіндік дәрежесі деп аталады. Қолдау деңгейлерін дәлелденудің қосымша емес ықтималдығы деп қарастыруға болады, бұл қарапайым логикалық қатысы (for) және классикалық арткы ықтималдығы (for) ұғымдарын жалпылайды. Математикалық тұрғыдан бұл көзқарас Демпстер-Шафер теориясымен үйлесімді. Дәлелдік ойлау теориясы сондай-ақ логикалық қатысы (дәлелділігі) мен ықтималдығы үшін жалпы түсінік ретінде ықтималдықтың (немесе эпистемиялық ықтималдықтың) аддитивті емес ықтималдығын айқындайды. Бұл идея - стандартты пропозициялық логиканы кеңейту, эпистемиялық оператор K-ді қарастыру арқылы, ол рационалды агенттің әлем туралы білімі бар. Содан кейін ықтималдықтар барлық ппозициялық сөйлемдердің Kp эпистемиялық ғаламға қатысты анықталады, және бұл талдаушыға қол жетімді ең жақсы ақпарат деп дәлелденді. Осы тұрғыдан алғанда, Демпстер-Шафер теориясы ықтималдық ойлаудың жалпыланған түрі болып көрінеді.