Кіріспе
Қателік
Релятивистік қателік, сондай-ақ субъективистік қателік деп те аталады, бір нәрсенің бір адам үшін шын екенін, ал екінші адам үшін шын емес деп айту, бірақ шындығында бұл нәрсе объективті факті болып табылады. Бұл қателік қарама-қайшылық заңына негізделген. Бұл қателік жеке пікірлер немесе субъективті тәжірибе туралы емес, бірдей мағынада және бір уақытта қарастырылатын объективті фактілерге ғана қатысты.
Түсіндірме
Релятивистік қателікке келетін болсақ, оны түсіндірудің кем дегенде екі жолы бар: релятивизммен толықтай бірдей деп қарау (жалпы алғанда) немесе даулы мәселені қорғау үшін релятивистік көзқарасты қабылдау. Бір жағынан, релятивистік қателік туралы пікірталас оны релятивизммен (мысалы, тілдік релятивизм немесе мәдени релятивизм) бірдей деп есептесе, өзі ақылға қонымсыз логиканың кең таралған қателігін жасайды – атап айтқанда, шыншыл, зиялы, логикалық білімі бар релятивистіге қарсы сұраққа жауап беруді талап етеді. Өзінің жаңсақ пікірді «жаңсақ» деп атауы да – кем дегенде, оны жаңсақ екенін дәлелдемейінше – қателік болып табылады. Қалай болғанда да, мынадай пікірді білдірудің қажеті жоқ: Релятивизмді, тіпті күрделі релятивизмді жақтау – релятивистік қателік жасау. Егер адам қателік жасаса, онда ол жалған немесе маңызды емес нәрсені айтады. Сондықтан, релятивизмді, тіпті күрделі релятивизмді жақтау – жалған немесе маңызды емес нәрсені айтумен тең. Бұл – дөңгелек пікір. Екінші қадам – қателікке сүйену арқылы дәлелдеу. Екінші жағынан, егер біреу қарапайым релятивистік көзқарасты даулы немесе күмәнді ұстанымды қорғау үшін қабылдаса – «сен үшін шындық мен үшін міндетті түрде дұрыс емес» деп айтып, осылайша ұстанымды одан әрі қорғаудан қашып тырысса, онда қателік жасады деуге болады. Қателік жасады деген айыптау екі негізге сүйене алады: 1) жалған қорғаныстың негізіндегі релятивизм тым қарапайым және мағынасыз болғандықтан, ол қарама-қайшылық заңын тікелей бұзады; немесе 2) қорғаныс (және осымен қателіктің өзі) арнайы ойлаудың мысалы болып табылады. Бұл шындық немесе логикалық тұрақтылық стандарттары белгілі бір ойшылға немесе топқа қатысты екенін және басқа стандарттар бойынша, позиция логикаға қарсы келмесе де дұрыс екенін білдіруге немесе ұсынуға әкеледі. Біреудің релятивистік қателік жасаған-жасалмағанын анықтау үшін белгілі бір адам үшін шындықты және сол адам туралы шындықты ажырату қажет. Мысалы, Алистің: «Америкалықтардың салмағы бұрынғыдан да көп» деген сөзін қарастырайық. Бұл пікірге қарсы және жақтап, статистикалық талдау стандарттары, «артық салмақтың» анықтамасы және т.б. сияқты факторларға негізделген аргументтер келтірілуі мүмкін. Бұл ұстаным объективті логикалық пікірталасқа жауап береді. Егер Боб Алистің сөзіне: «Бұл сен үшін дұрыс болуы мүмкін, бірақ мен үшін дұрыс емес» деп жауап берсе, ол Алистің бастапқы мәлімдемесінің контексінде қате және мағынасыз жауап берген болады. Керісінше, Алистің 2 метр бойы бар екенін ескере отырып, «өте семіз» деген жаңа мәлімдемесін қарастырайық. 2 метр бойы бар және салмағы дәл 2 килограмм Боб: «Бұл сен үшін дұрыс шығар, бірақ мен үшін дұрыс емес» деп жауап береді. Осы жағдайда Бобтың жауабы мағыналы және дұрыс болуы мүмкін. Өзі туралы шындықты талқылағандықтан, ол субъективті фактілерді ескеретін аргументтер келтіруге құқылы, сондықтан ол қателік жасамайды.
To advocate relativism, even some sophisticated relativism, is to commit the relativist fallacy. If one commits a fallacy, one says something false or not worth serious consideration. Therefore, to advocate relativism, even some sophisticated relativism, is to say something false or not worth serious consideration. This is an example of circular reasoning. The second step includes an argument from fallacy. On the other hand, if someone adopts a simple relativist stance as an ad hoc defense of a controversial or otherwise compromised position—saying, in effect, that "what is true for you is not necessarily true for me," and thereby attempting to avoid having to mount any further defense of the position—one might be said to have committed a fallacy. The accusation of having committed a fallacy might rest on either of two grounds: (1) the relativism on which the bogus defense rests is so simple and meritless that it straightforwardly contradicts the law of noncontradiction; or (2) the defense (and thus the fallacy itself) is an example of ad hoc reasoning. It puts one in the position of asserting or implying that truth or standards of logical consistency are relative to a particular thinker or group and that under some other standard, the position is correct despite its failure to stand up to logic. Determining whether someone has committed a relativist fallacy—by any interpretation—requires distinguishing between things that are true for a particular person, and things that are true about that person. Take, for example, the statement proffered by Alice: "More Americans than ever are overweight." One may introduce arguments for and against this proposition, based upon such things as standards of statistical analysis, the definition of "overweight," etc. The position answers to objective logical debate. If Bob answers Alice, saying "That may be true for you, but it is not true for me," he has given an answer that is fallacious as well as somewhat meaningless in the context of Alice's original statement. Conversely, take the new statement by Alice, who is 5 feet (2 m) tall, " is grossly overweight." Bob, who is 6 feet (2 m), and weighs an exact, well conditioned , replies, "That may be true for you, but it is not true for me." In this context, Bob's reply is both meaningful and arguably accurate. As he is discussing something that is true about himself, he is not barred from making an argument that considers subjective facts, and so he does not commit the fallacy.