Кіріспе
Ағылшын австралиялық астроном және мемлекеттік қызметкер Роберт Льюис Джон Эллери (1827 жылы 14 шілдеде 1908 жылы 14 қаңтарда) - ағылшын австралиялық астроном және мемлекеттік қызметкер, 42 жыл бойы Виктория үкіметінің астрономы болып қызмет етті.
Robert Lewis John Ellery (14 July 1827 – 14 January 1908) was an English Australian astronomer and public servant who served as Victorian government astronomer for 42 years.
Ерте өмір
Эллери Англияның Суррей штатының Кранли қаласында хирург Джон Эллери мен оның әйелі Кэролайнның ұлы болып дүниеге келді. Еллери жергілікті грамматикалық мектепте білім алып, 1851 жылға дейін Лондонда хирург болып жұмыс істеген дәрігер болып шықты. Эллир практикалық астрономия мен метеорологияға қызығушылық танытты және медицинадан демалу үшін осы ғылым салаларына кірісті. Кейде Англияның басты обсерваториясында әуесқой ретінде жұмыс істеді. Гринвич обсерваториясындағы достары оны жігерлендірді және ол жерде құралдарға қол жетімді болды.
Мансап
1851 жылы Эллир алтын тауып, астрономия мен метеорологияны меңгеру мүмкіндігіне қызығушылық танытып, "Мозель" кемесімен Викторияға аттанды. Келгеннен кейін, Эллери Викторияның Мельбурн қаласында Бурк көшесінің жоғарғы жағындағы өзінің резиденциясынан медициналық практика құрды. 1853 жылы Виктория үкіметі оны Виктория штатының Геллибрандс-Пойнт (қазіргі Уильямстаун) обсерваториясын құруға және басқаруға шақырды, оны коммерциялық астрономия мақсатындағы суперинтендант етіп тағайындады. Астрономиялық обсерватория кеме қатынасына қызмет көрсетті, оның навигаторлары географиялық ұзақтығын анықтау үшін нақты астрономиялық уақытқа сенім артты және хронометрлерін синхрондау мүмкіндігін бағалады. Элли астроном ретінде танымал болды және 1853 жылдың шілдесінде бұл нысанға жетекшілік етті. Виктория үкіметінің обсерваториясы бастапқыда өте қарапайым масштабта болды, Уильямстаундағы екі бөлмелі шағын коттеджде орналасқан, ал жалғыз аспаптар секстант, жасанды көкжиек және теңіз хронометрі болды. Алайда 1854 жылдың наурызына қарай 30 дюймдік транзит құралы, жақсы астрономиялық сағат және уақыт шары аппараты қосылды, сондай-ақ бірнеше метеорологиялық аспаптар алынды. 1854 жылы Уильямстаун мен Мельбурн телеграф желілері орнатылғанда, Уильямстаунның соңы да Эллеридің қарамағына берілді. Ол бұдан әрі Викторияның геодезиялық зерттеуінің суперинтенданты болып тағайындалды. 1858 жылдың басында үкімет флагстаф төбесінде магниттік обсерватория құрды, Батыс Мельбурн, танымал неміс ғалымы Георг фон Ноймайердің басшылығымен, ол Яра өзенінің оңтүстігіндегі доменге сайтқа өтініш берген еді. Эллири де, Ноймайер де өздеріне берілген жерлер өз жұмыстарына жарамсыз екенін тапты, бірақ 1863 жылға дейін Доменге көшу жасалмады. 1860 жылы мамыр айында Эллирдің штабына қабілетті астроном Эдвард Джон Уайт қосылды, жұлдыздардың бірнеше құнды каталогтары дайындалып, жарияланды. 1862 жылы Жерден Күнге дейінгі қашықтықты анықтауда Мелбурн обсерваториясы маңызды рөл атқарды, бұл Еллери мен Э. Дж. Гринвич тас. 1868 жылы Англиядан жаңа телескоп жіберілді, бірақ ол қанағаттандырарлық нәтиже бермеді. Элли телескоппен болған мәселелерді механикалық қабілетін қолданып шешті. Эллидің Эбенезер Фари Макджордж (1836 жылы туған) деген қабілетті көмекшісі болды, ол 1867 жылы Оңтүстік Австралия мен Жаңа Оңтүстік Уэльс арасындағы шекараны анықтаған кезде оның геодезист болды, содан кейін Альберт Ле Сьюердің орнын басып, оның бақылаушысы болды, 1870 жылдан 1872 жылға дейін қызмет етті. 1871 жылы наурыз айында ол Виктория Корольдік қоғамына Ле Суердің Үлкен Мельбурн телескобын жылтыратуынан кейін бақылаудың негізгі шектеулері аспап емес, атмосфера болды деп мәлімдеді. 1890 жылдың соңында тағы бір телескоп келді және Эллери жаңа маңызды жұмысты бастады, астрографиялық картаның Мельбурнға бөлінген үлесін дайындау. Ол 1895 жылы зейнеткерлікке шығып, оның орнын Пьетро Бараки алды. Эллир 1874 жылы құрылған Виктория геодезистер институтының құрылтайшы мүшесі болды және оның алғашқы президенті (1874-1877 жж.) болды, өйткені геодезист Александр Джон Скин қоғамдық бизнестің қысымына байланысты бұл қызметтен бас тартты. Ол 1877 жылы Викториялық геодезия институтының мүшесі болып сайланды, бұл құрметке ие болған алғашқы адам.
Кейінгі өмірі
Өзінің жеке жұмысынан басқа, Эллери білім беру және ғылыми органдармен көп жұмыс істеді. Ол Виктория Корольдік қоғамының негізін қалаушылардың бірі және 1866 жылдан 1884 жылға дейін оның президенті болды, 1882 жылы Викторияның қоғамдық кітапханасының, музейлерінің және Ұлттық галереясының сенімді адамы болды, сонымен қатар көптеген жылдар бойы Мельбурн университетінің кеңесінің мүшесі болды. Ол еріктілер қозғалысына қызығушылық танытты және 1873 жылы Викториялық торпеда корпусын, кейіннен су асты кемелерінің инженерлерін ұйымдастырды. Ол 1889 жылға дейін командалық қызметте болды, ол кезде подполковник дәрежесімен зейнеткерлікке шықты. 1900 жылы Эллери Австралияның ғылымды дамыту қауымдастығының президенті болып сайланды; ол өзінің сөзінің тақырыбы ретінде "Австралиядағы астрономияның басталуы мен өсуінің қысқаша тарихы" деген тақырыпты таңдады. Элли 1885 жылы Викториялық арашылар клубының тұңғыш президенті болды және "Австралиялық арашылар журналын" редакциялады. 1907 жылдың басында Эллериде параличтік инсульт болды, бірақ ол жақсы қалпына келді және 1908 жылдың 14 қаңтарында Мельбурнда қайтыс болғанға дейін денсаулығы жақсы болды. Эллир ғылыми журналдарға көптеген мақалалар жазды, олардың кейбіреулері памфлеттер ретінде қайта шығарылды. Ол бақылау орбитасында өз бақылауымен жасаған жұлдыздар каталогтары мен басқа да еңбектер жарияланды, бірақ ол қайтыс болған кезде олардың көп бөлігі қолжазба түрінде қалды. Ол 1873 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды және 1889 жылы C. M. G. болды. Ол екі рет тұрмысқа шыққан. Оның екі қызы доктор Джон Шилдс еді. Ол жесір әйел мен қыз қалдырды. Элли 1889 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Корольдік қоғамынан Кларк медалімен марапатталды. 1886 жылы Антарктидадағы Еллери тауының аты оның құрметіне берілді.