Кіріспе

Ерітілген оттегісі жоқ теңіз, тұщы су немесе жер асты сулары аймақтары Аноксикалық сулар - ерітілген оттегісі жоқ теңіз, тұщы су немесе жер асты сулары аймақтары. АҚШ Геологиялық зерттеулер ұйымы аноксикалық жер асты суын еріген оттегі концентрациясы литріне 0,5 миллиграмнан кем деп анықтайды. Аноксикалық суды еріген оттегісі аз (бірақ жоқ) гипоксикалық сумен салыстыруға болады. Бұл жағдай әдетте су алмасуы шектеулі аймақтарда кездеседі. Көп жағдайда оттегі терең деңгейлерге физикалық кедергімен, сондай-ақ тығыздықтың қатты қабатталуымен жетуге кедергі келтіреді, мысалы, бассейннің түбінде гипер тұщы сулар тұрады. Егер органикалық заттың бактериялар арқылы тотығу жылдамдығы еріген оттегімен қамтамасыз етілуден артық болса, аноксикалық жағдайлар пайда болады. Аноксикалық сулар табиғи құбылыс болып табылады және геологиялық тарих бойына орын алған. Перм-триас кезеңіндегі жойылу оқиғасы, әлем мұхиттарындағы түрлердің жаппай жойылуы, жер атмосферасына көмірқышқыл газының көп мөлшерде шығарылуымен байланысты кең таралған аноксикалық жағдайлардың мұхиттың қышқылдануымен ұштасуынан туындаған болуы мүмкін. Көптеген көлдерде тереңдікте оттегіді сарқтайтын тыныс алу және оның қайта жеткізілуіне кедергі келтіретін жылулық қабаттану арқылы құрылған тұрақты немесе уақытша оттегісіз қабаты бар. Балтық теңізінде, Қара теңізде, Кариако траншеясында, түрлі фьорд аңғарларында және басқа жерлерде аноксикалық бассейндер бар. Эутрофикация Балтық теңізі, Мексика шығанағы және Вашингтон штатындағы Худ каналы сияқты аймақтарда отсыз аймақтардың көлемін арттырған болуы мүмкін.

Адамның әсерінен пайда болған аноксикалық жағдайлар

Еутрофикация, қоректік заттардың (фосфат / нитрат) ағыны, көбінесе ауыл шаруашылығының ағынды және кәріз суларының қосалқы өнімі, алғаш гүлденуді әкелуі мүмкін. Гүлдену аяқталған соң, өлі балдырлар су түбінде тұншығып, барлық оттегі сарқылып кеткенше ыдырайды. Мұндай жағдай Мексика шығанағында орын алады, онда маусымдық өлі аймақ пайда болады, оны дауылдар мен тропикалық конвекция сияқты ауа райының өзгеруі мүмкін. Ағынды суларды, әсіресе қоректік заттарға толы "сланг" суларын шығару экожүйелердің әртүрлілігіне аса зиян тигізуі мүмкін. Аноксикалық жағдайларға бейім түрлер аздап төзімді түрлерге ауыстырылады, бұл зардап шеккен аймақтың жалпы өзгермелілігін азайтады.

Күнделікті және маусымдық циклдер

Судың температурасы оның ұстай алатын еріген оттегі мөлшеріне тікелей әсер етеді. Генри заңы бойынша, су жылыған сайын, онда оттегі аз ериді. Бұл қасиет шағын географиялық масштабта тәуліктік аноксикалық циклдерге және үлкен масштабта маусымдық аноксикалық циклдерге әкеледі. Сондықтан су айдындары күннің ең жылы кезеңінде және жаз айларында тотықсыз жағдайларға бейім болады. Бұл проблема өндірістік ағынды жерлерге жақын жерлерде одан да күшейе түседі, өйткені машиналарды салқындату үшін қолданылатын ыстық су оның шығарылған бассейнінен аз оттегін ұстап тұруға қабілетті. Күнделікті циклдерге фотосинтездік организмдердің белсенділігі де әсер етеді. Жарық жоқ түнгі уақытта фотосинтездің болмауы түнде күшейіп, күн шыққаннан кейін көп ұзамай ең көп болатын аноксикалық жағдайларға әкелуі мүмкін.

Биологиялық бейімделу

Эвтрофикацияға реакция түрлер арасында әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, кейбір организмдер, мысалы, алғашқы өндірушілер, өте тез бейімделе алады және тіпті аноксикалық жағдайларда дами алады. Алайда, организмдердің көпшілігі судағы оттегі деңгейінің сәл өзгеруіне өте сезімтал. Бір сөзбен айтқанда, егер тыныс алатын организмге аз мөлшерде оттегі берілсе, оның өмір сүру мүмкіндігі төмендейді. Сондықтан судың евтрофикациясы мен аноксикалық жағдайы биологиялық әртүрліліктің төмендеуіне әкеледі. Мысалы, жұмсақ коралл Ксения умбеллата қысқа уақытқа кейбір аноксикалық жағдайларға төтеп бере алады, бірақ шамамен 3 аптадан кейін орташа өмір сүру шамамен 81% -ға дейін төмендейді және тірі қалған түрлердің шамамен 40% -ы өлшемді азайтуды, бояудың төмендеуін және пінетті құрылымдардың бұзылуын бастан кешіреді (Simancas Giraldo және басқалар, 2021). Қиын организмнің тағы бір мысалы - Сиднейлік кокль, Anadara trapezia. Байытылған шөгінділер осы Cockle-ге өлімшіл және өлімшіл әсер етеді және [Vadillo Gonzalez және басқалар, 2021]-де айтылғандай, "Байландырылған шөгінділерде табиғи емдеумен салыстырғанда коклылардың қозғалысы азайтылды". Бұл жүздеген мыңдаған су жануарларының бірнеше мысалы ғана, бірақ бұл және басқа да мысалдар маңызды нәтижелерді көрсетеді. 850-ден астам эксперименттер жинақталған зерттеуде "қорық ортасындағы метазоялардың толық таксономиялық ауқымына жататын 206 түрдің оттегі шегі мен / немесе өлімге ұшырауы туралы хабарланды". Жеке түрлердің биологиялық құрамы мен тіршілік ортасының жағдайына байланысты аноксикалық жағдайларға әртүрлі бейімделу реакциялары болады. Кейбірлері жоғары су деңгейінен шөгіндіге оттегі соға алады, ал басқа бейімделулерге аз оттегі бар ортаға арналған белгілі бір гемоглобиндер, зат алмасу жылдамдығын азайту үшін баяу қозғалыс және анаэробты бактериялармен симбиозиялық қатынастар кіреді. Барлық жағдайларда артық қоректік заттардың таралуы биологиялық белсенділіктің төмен деңгейіне және түрлердің әртүрлілігінің төмен деңгейіне әкеледі, егер аймақ әдетте аноксикалық болмаса.