Кіріспе

Американдық дирижер Джон О'Хия Кросби (1926 жылы 12 шілдеде Бронксвилл қаласында, Нью-Йорк 2002 жылы 15 желтоқсанда, Ранчо Мирадж қаласында, Калифорния) - американдық музыкант, дирижер және өнер әкімшісі. Ол Санта-Фе операсының 43 жыл бойы бақылаған компаниясының негізін қалаушы бас директоры болды.

Ерте өмір

Астма ауруы Кросбидің Коннектикуттағы алғашқы оқуларын тоқтатты; бұл оны Нью-Мексикодағы Лос-Аламос ранчо мектебінде бір жыл оқуға мәжбүр етті. Бұл Кросбидің батысқа және әсіресе Санта-Фе аймағына алғаш рет кіруі болды. The Hotchkiss мектебін бітіргеннен кейін Кросби 1944-1946 жылдар аралығында АҚШ армиясында екі жыл қызмет етті, Еуропада және 18-ші полк тобында фортепиано, скрипка, тромбон және контрабаспен айналысты. Көп ұзамай Йель университетіне бакалавр ретінде оқуға түсті; бұл бірнеше болашақ мамандықтарды, соның ішінде заңгерлікті және авиакомпания ұшқышы болуды қарастырды. Бірақ Йельде ол Пол Хиндемитпен композиция оқыды, бұл оған болашақ Санта-Фе операсының тұжырымдамасын әзірлеуге үлкен әсер етті.

Санта-Фе операсының құрылуы 1957 жылға дейін

1957 жылы Санта-Федің алғашқы маусымынан үш жыл бұрын Кросби оның құрылуын мұқият жоспарлады, оған доктор Сакс көмектесті және оны жігерлендірді. 1991 жылғы сұхбатта ол компанияны неге құрды деген сұраққа Кросби: "Рудольф Бингтің арқасында" деп жауап берді және ол Бингтің 1950-ші жылдары Меттегі әсерлі туындылары операны "қатаң өнер түрі ретінде" қарастырғанын түсіндірді. Сол кезде Кросбидің ата-анасы Санта-Феден солтүстікке қарай 5 шақырым жерде екінші үй сатып алған болатын. Осы жерге жақын жерде қонақтарға арналған Сан-Хуан ранчосы ашылды және оның әкесі жаңадан құрылған компанияға 200 000 доллар несие берді (оның 115 000 доллары театр салуға, ал қалған бөлігі жер сатып алуға жұмсалды). Осы жерден Кросби мен Сакс (көркемдік жетекші болатыны) ашық аспан астындағы театрдың нақты орнын мұқият таңдады, ол 480 орындықты және "Америкадағы опера үшін ғана арналған жалғыз ашық ауада театр" болуды жоспарлады. Сонымен қатар, Кросби алғашқы жазғы операцияларды қолдау үшін шамамен 60 000 доллар жинауға тура келетінін есептеп шығарды; соңында тек 50 000 доллар жиналды, бірақ 12 850 адам қатысқан кассада 40 000 доллар алынды. Кросбидің Санта-Феде операны ұсынуға деген көзқарасын бірнеше нәрсе сипаттады: барлық опералар ағылшын тілінде айтылуы керек еді, оларды мүмкіндігінше қол жетімді ету үшін; сахналау, костюмдеу және жарықтандыру, актерлік өнер сияқты баса назар аударылды. 13 әншілердің көбісі жас (21 жастан 30 жасқа дейінгі) болды. 1950 жылдары Америкадағы опера әлемінде ең революциялық жаңалық - шәкірттер жүйесін құру болды, соның негізінде компания жас әншілер тобын хор мүшелері, басты рөлдер үшін субстдиттер және қосалқы рөлдерде әншілер ретінде жалдады. Әншілер мен техниктер үшін қазіргі шеберлік бағдарламасы (техниктер 1965 жылы қосылды) бүгінгі күні Санта-Фе операсында жалғасуда. Жыл сайын (2013 жылғы маусымдағыдай) 1000 әнші 43 орынға үміткер болды, ал 900 техник өтініштерінің 90-ы шәкірт ретінде таңдалды. Кейбір шәкірттер екінші маусымға шақырылады.

Бірінші маусым, 1957 жыл

Бірінші маусымның бағдарламасы Кросби кейіннен бағдарламалаған маусымдардың көпшілігіне тән болды. Бұл бес операны біріктіріп, репертуарды айналдырып отыратын оқиғалы опера болды. Екі өте танымал болды, Мадама Баттерфляй (1957 жылы 3 шілдеде ашылу кеші) және Il barbiere di Siviglia; әлемдік премьера, бұл жағдайда Марвин Дэвид Левидің Тауры (Перголезидің La Serva Padrona); Ричард Штраустың операсы, Ariadne auf Naxos (Кроссбидің сол композитордың шығармашылығына деген сүйіспеншілігіне байланысты кейінгі маусымдарда көптеген американдық премьералар) және, ақырында, Кросби мен компания үшін ірі соққы, Игорь Стравинскийдің "Рейктің прогрессі" композитормен екі апта бойы шілдеде болды. Композитордың репетицияларға қатысқан суреттері бар. Алғашқы алты спектакль сатылып бітті және Санта-Федің ең ылғалды жаздарының бірі болып шыққан кейбір жаңбырларға қарамастан, маусым ұлттық және халықаралық көңіл-күйді туғызып, сөзсіз табысты болды.

1957 жылдан 2000 жылға дейінгі жетістіктер

Кросбидің бас директор ретінде қызмет етуі АҚШ-тағы опера компаниясының директорынан ең ұзақ болды. Сонымен қатар, 1957 және 2005 жылдар аралығында компания 135 операны сахналады, оның 11-і әлемдік премьералар және 41 американдық премьералар болды. Кросбидің әлемдік премьера ретінде ұсынған тапсырыс бойынша орындалған туындылардың арасында 1958 жылы екінші маусымда Карлайл Флойдтің "Утерлинг Хайтс" және 1996 жылы Тобиас Пикердің "Эммелин" опералары бар, ал америкалық премьераларға Ричард Штраустың алты операсы (Каприччодан бастап, 1958 жылы екінші маусымның бір бөлігі) және 1965 және 2000 жылдар аралығында Ханс Вернер Хензедің алты операсы кіреді. Игорь Стравинский 1963 жылға дейін әр жазда Санта-Феге оралатын, бұл уақытта оған "өте керемет музыкалық кафене" беріліп, "Эдип рексі" (1960) мен "Ле Россиньоль" (1962 және 1963) аралығындағы алты операны орындады. Кросбидің тұсында Санта-Фе операсында бірнеше танымал әншілер өнер көрсетті. Екі әнші Кири Те Канава (1971 жылы "Контесса" ретінде, сол жылы Англияда халықаралық мансабын бастамас бұрын) және Брин Терфел (1991 жылы) АҚШ-та дебют жасады. Кейбір әншілер, мысалы, бұрынғы шәкірт болған Сэмюэл Рами 1975 жылы Карменге оралды; Джерри Хэдли, Доун Апшоу, Патрисия Расет және Сьюзан Грэм және Джеймс Моррис (басқа бір шәкірт) сияқты басқа да американдық әншілер мансабының басында пайда болды және бірнешеуі үнемі қайта оралады. Кросбидің бас директор ретінде қызмет етіп, подиумда соңғы рет 2000 жылдың 24 тамызында Strauss Elektra концертімен болды. Бұл оның Штраустың операсын 171-ші рет және опера труппасының дирижері ретінде шамамен 567-ші рет жүргізгені еді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Кросбидің орнын 1960-шы жылдардың соңынан бастап компаниямен айналысқан Ричард Гэдс басқарды.

Зейнетақы және сыйақылар

Кросби Палм-Спрингске зейнеткерлікке кетті, бірақ 2002 жылғы маусымда "La traviata" опералық компаниясымен айналысуын жалғастырды. Өзінің мансабында Кросби опера әлемінде 1976 жылдан бастап он жыл бойы Манхэттен музыка мектебінің президенті болды, ал 1976 жылдан бастап опера ұйымының төрт жылдық президенті болды. Бес құрметті докторлық дәрежесінен басқа, Кросби 1991 жылы Ұлттық өнер медалімен, ал 1992 жылы неміс музыкасына сіңірген еңбегі үшін неміс орденін алды. Кросби 2002 жылы 15 желтоқсанда Калифорнияда қайтыс болды.