Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
444 жылы қайтыс болған) кейбір тарихшылар Қытайдың Шионьну бастаған Солтүстік Лян әулетінің ханзадасы деп санайды. 439 жылы мемлекет аумағы негізінен Солтүстік Вейге басып алынғаннан кейін, оның ағасы Джуку Муцзянь (Принц Ай) Солтүстік Вейге тұтқындалғаннан кейін, Джуку Вухуй бастапқыда Солтүстік Лянның ескі аумағында, ал кейіннен, бұл әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Гаочангта Солтүстік Вейге қарсы тұруға тырысты. Ол Хеси ханзадасы атағын қолдануды жалғастырды, бұл атақты оның ағасы және бұрын әкесі Джуку Мэньцзун (Вусуань ханзадасы) қолданған. Қытай тарихшылары Джук Вюхуи мен оның мұрагері және ағасы Джук Анчжоуды Солтүстік Лянның билеушілері деп санауға бола ма, жоқ па, бұл туралы дау көтеріп, көпшілігі Джук Муцзяньды Солтүстік Лянның соңғы ханзадасы деп санайды.
Juqu Wuhui (; died 444) is viewed by some historians as a prince of the Xiongnu led Northern Liang dynasty of China, as after the state's territory was largely seized by the Northern Wei in 439, and his older brother Juqu Mujian (Prince Ai) was captured by Northern Wei, Juqu Wuhui tried to hold out against Northern Wei, initially on Northern Liang's old territory, and later, after that attempt failed, at Gaochang. He continued to use the title of Prince of Hexi, a title used by his brother and previously by his father Juqu Mengxun (Prince Wuxuan). Chinese historians dispute over whether Juqu Wuhui and his successor and brother Juqu Anzhou should be considered Northern Liang rulers or not, and most consider Juqu Mujian the final prince of Northern Liang.
Джуку Муцзянь билігі кезінде
Джуку Вухуидің қай жылы дүниеге келгені белгісіз. Оның алғашқы тарихи аталуы 437 жылы болды, ол кезде Джуку Муцзянь оны Цзюань командирлігінің (酒泉, қазіргі Цзюань, Ганьсу) губернаторы етіп тағайындады. Солтүстік Лянның астанасы Гузань (, қазіргі Уувей, Ганьсу) Солтүстік Вэй күштеріне қолға түскеннен кейін, ал Джуку Муцзяньді Солтүстік Вэй императоры Тайву басып алғаннан кейін, 439 жылы Солтүстік Вей күштері Джуку кланы ұстаған қалаларға шабуыл жасады, ал Джуку Ухуй, оған ағасы Джуку Иде (宜得) қосылғаннан кейін, Жиукуанды тастап, бастапқыда Цзиньчанға (, қазіргі Жиукуанда) және одан кейін Дунхуанға (敦, қазіргі Дунхуан, Ганьсу) қашты.
It is not known when Juqu Wuhui was born. The first historical reference to him was in 437, by which time Juqu Mujian had made him the governor of Jiuquan Commandery (酒泉, roughly modern Jiuquan, Gansu). After the Northern Liang capital Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu) was captured by Northern Wei forces, and Juqu Mujian was seized by Emperor Taiwu of Northern Wei, in 439, Northern Wei forces attacked remaining cities held by Juqu clan holdouts, and Juqu Wuhui, after he was joined in Jiuquan by his brother Juqu Yide (沮渠宜得), abandoned Jiuquan and fled initially to Jinchang (晉昌, in modern Jiuquan as well) and then to Dunhuang (敦煌, in modern Dunhuang, Gansu).
Ұстауға және мемлекетті қалпына келтіруге тырысу
440 жылы көктемде Джуку Вухуи Цзюкуанды қайтадан басып алуға тырысты. Юань Цзе (元), Цзюкуанды басқаратын Солтүстік Вэй генералы, Джуку Вухуиге жеңіл қарады және оны қаладан тыс жерде ұрысты. Жүку Вухуй оны тұтқынға алып, Жиукуанды қоршауға алып, көп ұзамай оны басып алды. Содан кейін ол Чжаньеге шабуыл жасады, бірақ оны басып ала алмады. Солтүстік Вей императоры Тайву оған берілу туралы жарлық шығарды, ал 440 жылдың күзінде, Солтүстік Вейге қарсылық көрсеткен тағы бір генерал Туфа Баочжоу (髮保周), Оңтүстік Лянның соңғы ханзадасы Туфа Рутанның ұлы, өзін-өзі өлтіргеннен кейін, Джуку Ухуй өзінің генерал Лиан Вейді (梁偉) жіберді. 441 жылдың көктемінде император Тайву Цзюкуанның ханзадасы болып Джуку Вухуйді тағайындады. 441 жылы жазда Дунхуанды қорғап отырған Джук Вюхуйдің туысы Джук Тангер (唐兒) көтеріліске шықты. Джуку Вухуи басқа бір ағайындысын, Джуку Тяньчжоуды (天周) Жиукуанда жеке шабуыл жасап, Джуку Тангерге шабуыл жасады, ал Джуку Тангер шайқаста қаза тапты. Алайда, ол мұны істеген кезде, Солтүстік Вэй оны әлі де күдікпен қарады, өзінің генерал Даси Хуанды (達眷) Жиукуанды қоршауға жіберді. 441 жылдың қысына қарай Цзюань Солтүстік Вэй күштерінің қолына түсіп, Цзюань Тианчжоу қаза тапты. Дунхуанда Джук Вюхуидің өзі азық-түліксіз болды, ол Солтүстік Вэйдің келесі шабуылдан қорқып, сондықтан ол Сиюдағы мемлекетін қайта құруды қарастырды. Ол ең алдымен ағасы Джук Анчжоуды Шаншанға қарсы жіберді, бірақ бастапқыда Джук Анчжоу кері қайтарылды. Алайда 442 жылы Джук Вюхуэй Дунхуанды тастап, Джук Анчжоуға қосылды, ал Шаншанның патшасы қорқып қашып кетті, ал Джук Вюхуэй, оның жауынгерлерінің жартысы Дунхуан мен Шаншан арасындағы жолда шөлден қайтыс болды, Шаншанды алды. Алайда сол уақытта бұрынғы Батыс Лян генерал Тан Цы (唐契) Гаочангта тағы бір бұрынғы Солтүстік Лян генерал Хеи Шуанға (爽) шабуыл жасады. Хеи Джуку Вухуиден көмек сұрады, бірақ Джуку Вухуи көмекпен келген кезде Хеи Танды шайқаста өлтіріп, Джуку Вухуиге рұқсат беруден бас тартты. 442 жылдың күзінде Жукю Вухуй Гаочанға күтпеген жерден шабуыл жасап, оны басып алды, ал Хей Роранға қашты. Джуку Вухуй штабын Гаочанға көшіріп, Лю Сонның астанасы Цзяньканға хабаршыларын жіберіп, вассал ретінде мойынсұнып, одақ құруға тырысты. Лю Сонгтың императоры Вэнь оны Хексидің ханзадасы етіп тағайындады. 444 жылы Жукю Вухуй қайтыс болды, ал оны Юкю Анчжоу алмастырды.
In spring 440, Juqu Wuhui tried to recapture Jiuquan. Yuan Jie (元絜), the Northern Wei general in charge of Jiuquan, viewed Juqu Wuhui lightly, and engaged him outside the city. Juqu Wuhui captured him and then put Jiuquan under siege, soon capturing it. He then attacked Zhangye, but could not capture it. Northern Wei's Emperor Taiwu issued an edict ordering him to surrender, and in fall 440, after another general resisting Northern Wei, Tufa Baozhou (禿髮保周), the son of Southern Liang's last prince Tufa Rutan, committed suicide, Juqu Wuhui sent his general Liang Wei (梁偉) to show submission to Northern Wei's general Tuoba Jian (拓拔健) the Prince of Yongchang and Emperor Taiwu's brother, offering to return Jiuquan to Northern Wei control and returning Yuan Jie. In response, in spring 441, Emperor Taiwu created Juqu Wuhui the Prince of Jiuquan. In summer 441, Juqu Wuhui's cousin Juqu Tang'er (沮渠唐兒), who was defending Dunhuang, rebelled. Juqu Wuhui left another cousin, Juqu Tianzhou (沮渠天周), in charge at Jiuquan, while personally attacking Juqu Tang'er, and Juqu Tang'er was killed in battle. However, as he did so, Northern Wei, still viewing him with suspicion, sent its general Daxi Juan (達奚眷) to besiege Jiuquan. With food supplies running out quickly, by winter 441, Jiuquan fell to Northern Wei forces, and Juqu Tianzhou was killed. Juqu Wuhui himself lacked food at Dunhuang, and he feared Northern Wei's next attack, and he therefore considered reestablishing his state in Xiyu. He first sent his brother Juqu Anzhou against Shanshan, but initially Juqu Anzhou was repelled. However, in 442, Juqu Wuhui abandoned Dunhuang and joined Juqu Anzhou, and the King of Shanshan, in fear, fled, and Juqu Wuhui, half of whose soldiers died of thirst on the way between Dunhuang and Shanshan, took Shanshan. Meanwhile, however, the former Western Liang general Tang Qi (唐契) was attacking another former Northern Liang general, Hei Shuang (闞爽), at Gaochang. Hei sought help from Juqu Wuhui, but as Juqu Wuhui arrived with aid, Hei had already killed Tang in battle and refused to grant Juqu Wuhui admission. In fall 442, Juqu Wuhui made a surprise attack on Gaochang, capturing it, and Hei fled to Rouran. Juqu Wuhui moved his headquarters to Gaochang, and sent messengers to Liu Song's capital Jiankang, submitting as a vassal and seeking an alliance. Emperor Wen of Liu Song created him the Prince of Hexi. In 444, Juqu Wuhui died, and Juqu Anzhou succeeded him.