Кіріспе

Чайандур (, "су үйі" деген мағынаны білдіреді) - Ұлыбританияның Корнуоллдың батысындағы Пензанс қаласындағы шағын елді мекен. Ол қаланың солтүстік-шығыс шетінде, A30 магистраліне жақын орналасқан. Чайандур өзені Карфуридің жанында басталып, Чайандурдағы Маунт шығанағына құяды. 1934 жылға дейін Чяндур Мадрон еншісінде болды және үлкен қалайы қорыту зауытының орны болды.

Өнеркәсіп

1660 жылы Джон Тременхир Пензанс штандар қаласына айналады деп күтіп, Пензанс ауданының шекарасынан тыс жерде, Чайандурда балқыту цехын құрды. 1760 жылы Томас Болито Пензанске Пенриннен келген кезде, Чайандурдағы балқыту зауытын Прайдтар отбасы басқаратын. Қалай болғанда да, қалай өндірісі ең жоғары болған кезде бизнесті Кумбе үйінде тұратын Болито отбасы басқарып, 1867 жылы Мадронның Тренгаинтондағы қожалығын сатып алды. Болитоның мұражай кеңсесі 1860 жылы салынған, ол кезде бірінші қабатта банк болды, ал күмбез үйдің төменгі қабатында орналасқан. Вагон жүргізушілері ақшаларын алу үшін банкке тоқтап, одан кейін Чхандур Кумбеге қарай металлургиялық цехқа баратын. 1883 жылы қорыту жұмыстары Корнуоллдағы тоғыздың ішіндегі ең үлкені болды. Ол бірнеше түтін мен отты шығаратын бірнеше түтіндіктері бар бірнеше ұзын, бір қабатты, слайдты ғимараттардан тұратын. Олар қалың кірпіштен төрт пеш тұрғызылған, оларды темірмен бекітіп қойған. Әрқайсысы 5-6 аптаға созылады, сонда оны қайтадан салу қажет. Он бес адам он екі сағаттық ауысымда жұмыс істеді, әр апта сайын түнде, аптасына 19 шиллингке. Қалай болғанда да, қаз-қалпақ кендері үлкен ағаш бөгеттер арасында сақталған. Кен тікелей кен орындарынан немесе "бағалы" Австралия ағысы кенінен (оның құрамында 75% қалайы бар) немесе "Қызыл өзеннен" сапасы төмен кеннен алынған. Кен қыздырылып, қалайы құйылған темірден жасалған тигульдерге құйылды, онда ол ластануларды жою үшін қайта қыздырылды. Содан кейін оны бір килограммнан жүз килограммға дейін немесе одан да көп салмақты тақташаларға, блоктарға, металл сынықтарға және т.б. Болито мырзалардың сауда белгісі бар кішкентай темір плитасы балқытылған қалайыға таңба қалдыру үшін қойылды және қалайы осы ел ішінде немесе Ресейге, Америкаға және т.б. экспортталды. Антрацит теңіз арқылы әкелінді, кемелер Пензанс шекарасынан тыс орналасқан Чхандур бұрқағының сағасына жақын жағажайға қоныс аударды, сондықтан оларға порт алымдарын төлеудің қажеті жоқ. Жүк темір жолдың астындағы үш туннель арқылы тасылып, теміржолдың төбелімен теміржолды еріту цехтарына дейін апарылады. Жұмыс 1912 жылы жабылды және 1930 жылы қиратылды; кейбір қабырғалар мен тигульдерді әлі де көруге болады.

Аңыздар

Маразион мен Чяндур арасындағы аймақ көбінесе батпақ болатын және Шығыс жасыл жерді батпақтан көтеріліп, саяхатшының жылқысына секіріп, қызыл өзенге дейін (Чяндур Брук) темір балқыту цехтерінің астында жүретін ақ ханым қорқытатын.