Кіріспе
Онлайн энциклопедиясы Википедияның айналасындағы даулар Wikipedia тегін онлайн энциклопедиясы 2001 жылы құрылғаннан бері сынға ұшырайды. Көптеген сын-пікірлер оның мазмұнына, қалыптасқан ерікті пайдаланушылар қауымдастығына, процесіне және ережелеріне бағытталған. Сыншылар оның фактілік сенімділігін, мақалаларының оқымдылығы мен ұйымдастырылуын, фактілерді әдістемелік тексерудің жоқтығын және оның саяси бейімділігін күмәнмен қарады. Сонымен қатар, гендерлік, нәсілдік, саяси, корпоративтік, институционалдық және ұлттық желілер бойынша жүйелі бейімділік туралы да алаңдаушылықтар туындады. Сондай-ақ, корпоративтік кампаниялардың мазмұнына әсер етуден туындайтын мүдделер қақтығысы да назарға алынды. Қосымша алаңдаушылықтарға анонимді редакциялау арқылы жеңілдетілген вандализм мен партизандық, кликалық мінез-құлық (қолымшылар мен әкімшілер мен басқа да жоғары санаттағы адамдар), қорғаушы сынып пен жаңа пайдаланушылар арасындағы әлеуметтік қабатталу, шамадан тыс ереже шығару, редакциялау соғысы және саясаттың тең емес қолданылуы жатады.
The free online encyclopedia Wikipedia has been criticized since its creation in 2001. Most of the criticism has been directed toward its content, community of established volunteer users, process, and rules. Critics have questioned its factual reliability, the readability and organization of its articles, the lack of methodical fact checking, and its political bias. Concerns have also been raised about systemic bias along gender, racial, political, corporate, institutional, and national lines. Conflicts of interest arising from corporate campaigns to influence content have also been highlighted. Further concerns include the vandalism and partisanship facilitated by anonymous editing, clique behavior (from contributors as well as administrators and other top figures), social stratification between a guardian class and newer users, excessive rule making, edit warring, and uneven policy application.
Мазмұнның сын-пікірлері
Уикипедияның сенімділігі жиі күмән тудырады. Wikipedia: The Dumbing Down of World Knowledge (2010) журналында журналист Эдвин Блэк мақалалардың мазмұнын "ақиқат, жартылай шындық және кейбір жалғандықтар" қоспасы ретінде сипаттады. Оливер Камм, "Даналық" мақаласында? : "Көпшілік ақымағы" (2007) сияқты мақалаларда әдетте ең қатты және ең табанды редакциялық дауыстар немесе идеологиялық "жаңбыр" бар қызығушылық тобы басым болады. You Just Type in What You Are Looking for: Undergraduates' Use of Library Resources vs. Wikipedia (2012) атты академиялық кітапханалық журналдағы мақаласында авторлар басқа автордың мақаладағы оқшаулаулар оқырманға Википедияның толық емес мазмұнына негізделген тақырып туралы жалған идеялар беруі мүмкін деген пікірін атап өтті. Кейде Уикипедияның редакциялау ортасы қасқырлықпен сипатталады. Жалпыға мәлім бе? : An Ethnography of Wikipedia (2014), Wikimedia Foundation жобаларының басқарушысы Дариуш Джемиелняк редакциялық мазмұнды және редакторлардың мінез-құлқын реттейтін ережелер мен заңдардың күрделілігі жаңа редакторлар үшін ауыртпалық және бұзылушы редакторлардың "офис саясатына" лицензия болып табылады деп мәлімдеді. Келесі мақалада Джемильняк мақсатты анық және қолданудың қарапайымдылығын қамтамасыз ету үшін Википедияның редакциялық ережелері мен заңдарын қысқарту және қайта жазу көптеген ережелердің бюрократиялық бөтелкелерін шешетінін айтты. Массачусетс технология институтының ресми оқушылар қолжазбасының 2014 жылғы басылымы, MIT-дегі академиялық адалдық, студенттерге Уикипедия сенімді академиялық дереккөз емес екенін хабарлайды, "Википедия кіруінің соңында жарияланған библиография сізді әлеуетті көздерге бағыттауы мүмкін. Алайда, бұл дереккөздер сенімді деп ойламаңыз, оларды басқа дереккөздермен салыстырғанда бірдей критерийлерді қолданыңыз. Википедияның әдебиеттер тізімін өз зерттеулеріңіздің орнына қарастырмаңыз".
Құқықтық емес
Уикипедия энциклопедияны ғылыми-зерттеудің негізгі көзі ретінде, академиялық немесе ақпараттық ретінде пайдалану керектігін мойындайды. Британдық кітапханашы Филип Брэдли "негізгі мәселе - биліктің жоқтығы. Баспа басылымдары кезінде баспагерлер деректерінің сенімділігін қамтамасыз етулері керек, өйткені олардың тіршілігі соған байланысты. Бірақ, осындай жағдайға тап болғанда, бәрі де жоққа шығады". Сол сияқты, 1992-1997 жылдар аралығында Британ энциклопедиясының бас редакторы болған Роберт МакГенри Уикипедия мақалаларын оқыған адамдар олар оқып жатқан мақаланы кім жазғанын біле алмайды - оны тақырыпта сарапшы немесе әуесқой шығар жазған. 2015 жылдың қарашасында Википедияның негізін қалаушы Ларри Сангер Зак Шварцқа Vice журналында: "Менің ойымша, Википедия өзін-өзі қалай ұйымдастыру мәселесін ешқашан бұқаралық билікке әкелмейтін жолмен шешпеген" және ол жобадан кеткеннен кейін "Мен тролльдер деп айтатын адамдар билікті өз қолына алды. Тұтқындар аурухананы басқара бастады".
Ғылыми мақалаларды салыстырмалы зерттеу
2005 жылы Nature ғылыми журналында жарияланған "Интернет энциклопедиялары бір-біріне қарама-қарсы" атты мақалада Wikipedia және Encyclopædia Britannica энциклопедияларындағы мәліметтердің нақтылығы мен ақпараттық дәлдігін салыстырған соқыр эксперимент (бір соқыр зерттеу) нәтижелері туралы баяндалды. 42 жазба үлгісіне ғылыми мақалалар мен ғалымдардың өмірбаяндары кірді, оларды анонимді академиялық сарапшылар дәлдік үшін салыстырды; олар Википедияның орташа жазбасында төрт қате мен ысырап бар екенін, ал Британ энциклопедиясының орташа жазбасында үш қате мен ысырап бар екенін тапты. Зерттеу нәтижесінде Уикипедия мен Британиканың ғылыми мақалаларының дәлдігі жағынан салыстырмалы екендігі анықталды. Дегенмен, сарапшылар Уикипедиядағы ғылымға қатысты екі негізгі сын айтты: (i) тақырыптық жағынан шатастырған мазмұн, түсінікті құрылымсыз (ретімі, ұсынымы, түсіндірілуі); және (ii) тақырып туралы даулы, шеткі теорияларға орынсыз мән берілді. Британ энциклопедиясының редакторларының қанағаттанусыздығы "Nature" журналына салыстырмалы зерттеудің нәтижелерін растайтын қосымша зерттеу құжаттамасын жариялауға әкелді. Қосымша құжаттарға сүйене отырып, Британ энциклопедиясы зерттеудің дұрыстығын жоққа шығарып, оның қате екенін айтты, өйткені Британника үзінділері кейде энциклопедияның жастар нұсқасына жазылған мақалаларды қамтитын жинақтар болды. Өз кезегінде, Nature Britannica-ның кейбір мақалалары жинақтар екенін мойындады, бірақ мұндай редакциялық егжей-тегжейлер ғылыми мақалалардың салыстырмалы зерттеу қорытындыларын жарамсыз деп таныды. Британниканың редакторлары сонымен қатар Nature зерттеуінің екі энциклопедия арасындағы қателік деңгейінің ұқсас екенін көрсеткенін, ал Уикипедия мақаласындағы қателіктер әдетте фактілік қателіктер, ал Британника мақаласындағы қателіктер қателіктер екенін айтты. Британниканың редакторларының пікірінше, бұл жағынан Британника Уикипедиядан да дәл болды.
Фактілерді әдістемелік тексерудің болмауы
Жалған емес, анық емес ақпараттар Википедияда көп уақыт бойы сақталуы мүмкін. Басты бұқаралық ақпарат құралдарында ең көп тараған оқиғалар тірі адамдардың өмірбаянына қатысты болды. Wikipedia сайтындағы Сейгенталер өмірбаянының оқиғасы өмірбаяндық мақаланың тақырыбы кейде өз өмірі туралы ашық өтірікті түзетуге тиіс екенін көрсетті. 2005 жылдың мамыр айында анонимді пайдаланушы американдық журналист және жазушы Джон Зайгенталер туралы биографиялық мақаланы бірнеше жалған және жамандау мәлімдемелерін қамтитын етіп өңдеді. Дұрыс емес мәлімдемелер 2005 жылдың мамыр айынан бастап қыркүйек айына дейін байқалмай қалды, сосын оларды Сейгенталер досы Виктор С. Джонсон кенже тапты. Уикипедия мазмұны жиі жауаптар сияқты сайттарда бейнеленеді. Бұл дегеніміз дұрыс емес ақпараттар дұрыс ақпаратпен қатар бірнеше веб-ресурстар арқылы қайталана алады. Осылайша, мұндай ақпарат осындай сайттарда болуынан жалған беделділікті дамыта алады. 2007 жылдың 2 наурызында MSNBC телеарнасы тағы бір мысалды келтірді. com сайты Нью-Йорк сенаторы Хиллари Клинтонның Уикипедиядағы өмірбаянында 20 ай бойы ол Велсли колледжінде 1969 жылы сыныптың үздік оқушысы ретінде дұрыс емес деп саналғандығын хабарлады. Мақалада Википедия редакциясының сілтемесі бар, онда 2005 жылдың 9 шілдесінде дұрыс емес ақпарат қосылған. Дұрыс емес ақпарат MSNBC-ден кейін 24 сағат ішінде жойылған. Бұл туралы "Азаттық" газеті жазды. Жалған мақалалар жасау әрекеті Википедияның қолданыстағы мақалаларын өңдеумен шектелмеуі мүмкін, сонымен қатар жаңа мақалалар құруды да қамти алады. 2005 жылдың қазан айында Шотландиялық колл-орталық қызметкері Алан Макилврайт Википедияда өзінің жоғары марапатталған соғыс батыры екенін жазған мақаласын жариялады. Мақаланы басқа пайдаланушылар тез арада жалған деп танып, өшіріп тастады. Сонымен қатар, пайдаланушылар жүйеге сынақ жүргізу және оның сенімді емес екенін көрсету үшін Википедияға қасақана жалған ақпаратты енгізген жағдайлар болды. Джин Вайнгартен, журналист, 2007 жылы осындай сынақ жүргізді, онда ол өзінің Википедия мақаласына жалған ақпаратты енгізді; оны 27 сағаттан кейін Википедия редакторы алып тастады. Википедияда жалған және адастыратын ақпаратты атаулы енгізу вандализм деп саналады.
Бейтарап көзқарас және мүдделер қақтығысы
Уикипедия бейтарап көзқарас тұжырымдамасын өзінің келісілмейтін қағидаларының бірі ретінде қарастырады; дегенмен, мұндай тұжырымдаманың өзінің шектеулері бар екенін мойындайды. Оның NPOV саясаты мақалалар "мүмкіндігінше" "редакциялық бейтарапсыз" жазылуы керек деп мәлімдейді. Журналист Марк Глейзер де редакторлардың бейімділігінен бұл мүмкін емес идеал болуы мүмкін деп жазды. Зерттеулер көрсеткендей, мақалалар сөздерді таңдау, пікірлерді және даулы мәлімдемелер фактілер ретінде ұсыну және бейтарап көзқарас саясатына қарамастан бейтараптылықты сақтай алады. 2007 жылдың тамызында Нью-Мексикодағы Санта-Фе институтының қонақ зерттеушісі Виргиль Гриффит әзірлеген WikiScanner деп аталатын құрал тіркелмеген пайдаланушылардың энциклопедияға жасаған түзетулерін IP-адрестердің кең деректер қорымен сәйкестендіру үшін шығарылды. Жаңалықтарда Орталық барлау агенттігі, Ұлттық республикалық конгресс комитеті, Демократиялық конгресс кампаниясы комитеті, Diebold, Inc. және Австралия үкіметі сияқты түрлі ұйымдардың IP-адрестері Уикипедия мақалаларына түзетулер енгізу үшін пайдаланылатыны туралы ақпараттар пайда болды, кейде бұл пікірлер немесе күмәнді сипатта. Тағы бір мақалада Джордж Буш туралы мақаланы бұзып-жамандау үшін BBC-дің IP-дауысы қолданылғаны айтылған. BBC Уикипедияның өкілі құралдың мақтанышын келтірді: "Біз шынымен де ашықтықты бағалаймыз және сканер мұны басқа деңгейге көтереді. Wikipedia Scanner ұйымға немесе жеке тұлғаға мақалаларды редакциялауға кедергі келтіреді". WikiScanner-ді Википедияның жетістігі деп бәрі де мақтаған жоқ. Оливер Камм The Times журналында жазған мақаласында былай деп дәлелдеді: WikiScanner - бұл біздің интеллектуалды өмірімізге зиянды әсер етудің маңызды дамуы. Интернетті сынға алғандар оны әуесқойлардың табыны деп атайды. Уикипедия одан да жаман, ол жасырын лоббидің аймағы. Ең тиімдісі - шетте тұрып, оның асқақ асқақ сөздерін мазақтау. WikiScanner тек редактордың Wikipedia тіркелгісі жоқ және оның орнына IP-адресі пайдаланылған кезде ғана мүдделер қақтығысын ашады. Пайдаланушы тіркелгілері бар редакторлар жасаған мүдделер қақтығысы туралы мәлімет анықталмайды, өйткені бұл түзетулер кейбір Википедия әкімшілерін қоспағанда, барлық адамдар үшін жасырын.
The WikiScanner is thus an important development in bringing down a pernicious influence on our intellectual life. Critics of the web decry the medium as the cult of the amateur. Wikipedia is worse than that; it is the province of the covert lobby. The most constructive course is to stand on the sidelines and jeer at its pretensions. WikiScanner reveals conflicts of interest only when the editor does not have a Wikipedia account and their IP address is used instead. Conflict of interest editing done by editors with accounts is not detected, since those edits are anonymous to everyone except some Wikipedia administrators.
Ғылыми даулар
2005 жылғы Nature зерттеуінде Уикипедияда ғылым жазушылары көтерілген қиындықтардың екі қысқаша мысалы келтірілген. Біріншісі шизофрения мақаласына зорлық-зомбылық туралы бөлімді қосуға қатысты, бұл мақаланың тұрақты редакторларының бірі, нейропсихолог Воган Беллдің пікірінше, адамдарды құлыптауға қажеттілік туралы "қақақ" болды. Ол бұл кітапты редакциялаудың өзін осы тақырыпқа арналған әдебиеттерді іздеуге талпындырғандығын айтты. Төрелік шешім бойынша Конолли мақалалардағы түзетулерді күніне бір рет қайтарумен шектелді. Бір сұхбатында Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс өзгерістердің "жақсы емес" екенін айтты. Ларри Делай мен Пабло Бачелет өздерінің көзқарастары бойынша Латын Америкасының тарихы мен топтарымен айналысатын кейбір мақалалар (мысалы, Сандинистер мен Куба) саяси бейтараптықты жоғалтады және социалистік диктатураларға оң көзқараспен қараған, баламалы ұстанымдар есебінен симпатикалық марксистік көзқараспен жазылған. 2008 жылы Израильге қолдау білдіретін Америкадағы Таяу Шығыстағы ақпараттың дұрыстығын қамтамасыз ету комитеті (CAMERA) оқырмандарды Израильге қатысты бейімділіктерді және Википедиядағы сәйкессіздіктерді түзетуге шақыру үшін электрондық пошта арқылы науқан ұйымдастырды. CAMERA және оның қарсыласы Electronic Intifada тобының қорғаушылары аралық қатынасқа түсті. Израильдік дипломат Дэвид Саранга Википедия Израильге қатысты әділ екенін айтты. Израиль туралы жазбада "окупация" сөзі тоғыз рет айтылса, палестиналықтар туралы жазбада "террор" сөзі бір рет айтылғанына назар аударғанда, ол: "Бұл тек бір нәрсені білдіреді: Израильдіктер Википедияда белсендірек болуы керек. Оларды кінәлаудың орнына сайтқа көбірек кіріп, оны өзгертуге тырысулары керек". Израильдік саяси сарапшы Хавив Реттиг Гур, Израильде Уикипедия мақалаларында жүйелі бейімділік туралы кең таралған түсініктерді қарап, бұл бейімділікті тудыратын терең құрылымдық проблемалар бар екенін дәлелдеді: анонимді редакциялау бейтарап нәтижелерге оң әсер етеді, әсіресе редакторлар араб-израиль мәселелерін қарастыратын мақалаларда жасалғандай, атақ-даңқ тарату науқанын ұйымдастырса және қазіргі Уикипедия саясаты жақсы ниетпен жасалса да, мұны басқаруда тиімсіз болып шықты. 2008 жылдың 31 тамызында "Нью-Йорк Таймс" газетінде Аляска губернаторы Сара Пэйлиннің биографиясына енгізілген түзетулер туралы мақала жарық көрді. Маккейннің сайлау науқаны туралы жариялануына дейін 24 сағат ішінде "Young Trigg" пайдаланушысы мақалада 30 түзетулер енгізді, олардың көбіне мақтаныштай егжей-тегжейлі мәліметтер қосылды. Кейіннен ол Маккейннің сайлау науқанында жұмыс істегенін және басқа да бірнеше пайдаланушы тіркелгісі бар екенін мойындады. 2007 жылдың қарашасында Францияның оңтүстік-батысындағы екі саясаткер Жан-Пьер Гранд пен Хелен Мандрукс Коласқа қатысты Википедиядағы өмірбаяндары бойынша жала жабылды. Гранд француз Ұлттық Ассамблеясының президенті мен премьер-министрден зиян келтіру үшін жалған ақпарат тарататын интернет сайттар мен авторлардың қылмыстық жауапкершілігі туралы заңнаманы күшейтуді сұрады. Сенатор Жан Луи Массон содан кейін Әділет министрінен хостинг провайдерлерін, сайт операторларын және жамандау мазмұны авторларын қылмыстық жауапкершілікті көтеру мүмкін екенін сұраған; министр LCEN заңына сәйкес қолданыстағы ережелерді еске түсіріп, бұдан бас тартты (Францияда интернет-цензураны қараңыз). 2010 жылдың 25 тамызында "Торонто Стар" газетінде Канада "үкіметі федералдық қызметкерлердің федералдық саясат пен саяси пікірталастар туралы өз пікірлерін білдіру үшін Википедияға жүгінгендігіне қатысты екі тергеу жүргізуде" деп жазылған. 2010 жылы Al Jazeera-ның Теймор Набили Кир цилиндр мақаласы "Википедия индустриясын құрайтын қатты дискілер мен "тәуелсіз" редакторлардың көлеңкелі әлеміндегі көзқарастардың айқын тартысы" арқылы саяси мақсаттар үшін өңделгенін айтты. Ол 2009 жылғы Иран президенттік сайлауынан кейін және содан кейінгі "Иранға қарсы іс-әрекеттерден" кейін "цилиндрді агрессивті басқыншының үгіт-насихат құралы ретінде көрсетудің күшті әрекеті" көрініс тапқанын айтты. 2009 және 2010 жылдардағы редакцияларды талдаудан кейін жасалған түзетулер "цилиндр немесе Кирдің әрекеттері адам құқықтарына немесе кез-келген ағартушылық ниетке деген алаңдаушылықты білдіреді деген ұсынысты толықтай жоққа шығаруды білдірді", бұл Кирдің Ескі Келісімде және Бабыл халқының құжаттамасында жазылған беделімен қар�...
Қамқорлық немесе дезинфекциялау бұйымдары
Бір редактордың немесе редакторлар тобының ерекше қызығушылығын туғызатын мақалалар кейде редакторлардың көзқарастарына байланысты өзгертіледі. Кейбір компаниялар мен ұйымдар - Sony, Diebold, Nintendo, Dell, CIA және Scientology шіркеуі, сондай-ақ АҚШ Конгресінің қызметкерлері сияқты жеке тұлғалар өздері туралы Уикипедия беттерін оң сипаттау үшін өзгерткенін көрсетті; бұл ұйымдардың редакторлары бар болуы мүмкін, олар осы өзгерістерді тапсырғаннан кейін теріс өзгерістерді қайтарады. Қытайлық Уикипедиядағы Тяньаньмэнь алаңындағы қырғын туралы мақала "контрреволюциялық толқындарды басу" үшін қажет деп қайта жазылды және Тайвань "Қытай Халық Республикасының провинциясы" деп сипатталды. BBC хабарлауынша, "бұл өңделулердің бәрі табиғи немесе кездейсоқ емес екеніне дәлел бар" және оларды Қытай үкіметі де қолдаған.
Жазу сапасы
2006 жылы Жимми Уэйлс туралы сөз қозғаған "Тайм" журналы кез келген адамға редакциялауды рұқсат ету саясаты Уикипедияны "әлемдегі ең үлкен (әлде ең жақсы) энциклопедия" етті деп мәлімдеді. 2008 жылы Карнеги Меллон университетінің зерттеушілері мақаланың нақты немесе жасырын үйлестірілмейтінін анықтаған кезде, Wikipedia мақаласының сапасы одан да көп жазушыларды қосудан пайда емес, керісінше, зардап шегеді. Мысалы, егер үлескерлер толық көлемде түзетулер жасамай, кірменің кішкене бөліктерін қайта жазса, кірменің ішінде жоғары және төмен сапалы мазмұн араласып кетуі мүмкін. Тарих профессоры Рой Розенцвейг Америка ұлттық өмірбаянының онлайн-жолында "ашық және тартымды проза" тұрғысынан Уикипедиядан артық екенін айтты, ол жақсы тарихи жазудың маңызды аспектісі екенін айтты. Уикипедияның Авраам Линкольн туралы пікірімен, Азамат соғысы тарихшысы Джеймс Макферсонның Америка Ұлттық Биографиясы онлайн-тарындағы пікірімен салыстыра отырып, ол екеуінің де негізінен дәл екенін және Линкольн өміріндегі негізгі эпизодтарды қамтығанын айтты, бірақ "Макферсонның бай контекстуализациясын, Линкольннің дауысын түсіру үшін цитаталарды шебер қолдануын және оның бірнеше сөзбен терең хабарды жеткізу қабілетін" мақтады. Керісінше, ол "көп сөйлеуші және жай" деп тапқан Уикипедияның прозасының мысалын келтіреді. Розенцвейг сонымен қатар "NPOV саясаты көтермелеген вафлингті" сынға алды, бұл Википедия тарихындағы қандай да бір жалпы түсіндіру ұстанымын анықтау қиын дегенді білдіреді ". Уильям Кларк Квантрил туралы мақаланы мақтағанмен, ол оның қорытындысын осындай "қателіктердің" мысалы ретінде келтірді, онда былай делінген: "Байқа тарихшылар оны мүмкіндікті пайдаланған, қанқұмар заңсыз адам ретінде еске алады, ал басқалары оны батыл сарбаз және жергілікті халық батыры ретінде қарастыруды жалғастырады". Адам Джатут пен Кацуми Танаканың 2012 жылы Уикипедия, Британика және Қарапайым Уикипедияны салыстырмалы зерттеуі, Британикадан 90 мың мақаланың кіші жиынтығында және Уикипедия мен Қарапайым Уикипедиядан 25 мың мақаланың оқымдылық өлшемдерін пайдалана отырып, Британикада Уикипедияға қарағанда 21% -ға оңай оқылатын мақалалар бар екендігін, ал Қарапайым Уикипедияда орташа есеппен 26% -ға оңай екенін көрсетті. Авторлар бұл айырмашылықтарды Уикипедия мақалаларында бірнеше авторлар бар екендігіне байланысты түсіндірді, олар Британникадан айырмашылығы, оқылатын және үйлесімді мәтінге қарай сирек ынтымақтаса алады. 2010 жылы Уикипедиядағы қатерлі ісік туралы мақалаларды зерттеуді Томас Джефферсон университетінің Киммель қатерлі ісік орталығының Яаков Лоуренс жүргізді. Зерттеу дәрігерлік деректер сұранысынан табылған мақалалармен шектелген және "бастау" немесе "бастау" сынып деңгейінде жазылғандарды қоспағанда. Лоуренс мақалаларды дәл, бірақ өте оқырмансыз деп тапты және "Википедияның оқырмансыздығы (колледж оқырмандары үшін) оның әртүрлі шығу тегі мен кездейсоқ редакциялауын көрсетеді" деп ойлады. The Economist журналы жақсы жазылған мақалалар көбірек сенімді болатынын дәлелдеді: "қадірсіз немесе жағымсыз проза әдетте бүктелген ойларды және толық емес ақпаратты көрсетеді".
Уолл-стрит журналының талқылауы
2006 жылдың 12 қыркүйегіндегі "Уолл-стрит-журнал" газетінде Джимми Уэйлс Британ энциклопедиясының бас редакторы Дейл Хойбергпен пікірлескен. Хойберг энциклопедияда сараптама мен бақылау қажеттілігіне назар аударды және Льюис Мамфордтың мәліметтердің көптігі "көпшілік білімсіздіктен айырмасы жоқ ақыл-ойдың әлсіреуі мен сарқылуы жағдайын туғызуы мүмкін" деп келтірді. Уэльс Википедияның айырмашылықтарын атап өтті және ашықтық пен ашықтық сапаға әкеледі деп мәлімдеді. Хойберг "сараптамаларға жауап беруге уақыты да, кеңістігі де жоқ" және "Википедиядағы қателерді мәлімдейтін мақалаларға кез келген сілтемелерді жинап алуға болады" деді, оған Уэльс: "Ешқандай проблема жоқ! Wikipedia жақсы мақаламен құтқаруға", және Википедияның Википедияны сынға алу туралы мақаласына сілтеме енгізді. Коэннің қорытындысында "адамдар пайдаланатын анықтамалық көздерді бақылау - адамдардың әлемді түсіну жолын бақылау. Википедияның бет-бейнесі қарапайым, тіпті қарапайым болуы мүмкін, бірақ оның астында ой еркіндігіне қауіп төндіретін қауіпті және жасырын қауіп болуы мүмкін". Сонымен қатар, сыншылар тақырыптарды олардың маңыздылығына сәйкес келмейтін егжей-тегжейлі қамту үрдісіне назар аударады. Мысалы, Стивен Колберт бірде "Википедияда" "жарық қылыштар" туралы жазба "баспаханаға" қарағанда ұзын екендігі үшін мақтаған. Британ энциклопедиясының бас редакторы Дейл Хойберг былай дейді: "Адамдар өздеріне қызығушылық танытқан тақырыптар туралы жазады, ал көптеген тақырыптар жарияланбайды, ал жаңалықтар өте егжей-тегжейлі жарияланады. Бұрын "Франсис" даулымы туралы мақала Қытай өнерінен бес есе ұзын, ал "Коронация" көшесі туралы мақала Тони Блэр туралы мақаладан екі есе ұзын болған". Енциклопедияның эстрада мәдениеті туралы ұзақ қамтылуы "қадірлі" немесе маңызды тақырыптарды орыннан айырмайды. 2023 жылғы зерттеулер көрсеткендей, Уикипедия кедей елдерге қарсы жүйелі түрде бейімділік туғызады.
Мақала тақырыптарының ерекшелігі
Уикипедияның редакторлар өз мақаласын беруге лайық екендігін анықтауға арналған ерекшелік нұсқаулары және олардың қолданылуы көп сынға ұшырайды. 2018 жылдың мамыр айында Википедия редакторы Донна Стрикленд туралы мақаланың жобасын сол жылдың қарашасында физика бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алудан бұрын қабылдамады, өйткені Стрикленд Википедияның стандарттары бойынша жеткілікті түрде елеулі екенін көрсететін тәуелсіз көздер берілмеген. Журналистер мұны әйелдердің ғылымда еркектерге қарағанда аз көрініс табатынын көрсетеді деп атап өтті. Wikipedia-дағы гендерлік бейімділік жақсы құжатталған және қызыл WikiProject әйелдер арқылы Wikipedia-да белгілі әйелдердің санын көбейту үшін қозғалысқа түрткі болды. "Біртұтас түсінікті іздеу" атты мақаласында Аннализа Мерелли 2018 жылғы Нью-Йорк штатының Куинс қаласында сайлауға үміткер Каталина Крузбен сұхбат жасады. Мерелли сондай-ақ кандидаттың тағдырына байланысты мақаласын жазған (сайлауда жеңіске жеткеннен кейін жойылып, кейін қалпына келтірілген) Википедия редакторымен сұхбат жасады. Ол өшіру туралы мақалалар процесін сипаттап, басқа кандидаттарды көрсетті, олардың ағылшын тіліндегі Уикипедияда беттері бар, бірақ олар ешқашан қызмет атқарған емес. Жоюшылықты сынға алған жазушы Николсон Бейкер: "Википедияда қайсысы маңызды екені туралы сұрақтар, сұрақтар, даулар бар: ешкім оны ешқашан шеше алмайды". Журналист Тимоти Ноа өзінің ұстанымы туралы былай деп жазды: "Википедияның ерекшелік саясаты АҚШ-тың иммиграциялық саясатына 9/11-ден бұрын ұқсайды: қатаң ережелер, әртүрлі орындалу". Сол мақалада Ноа Пулитцер сыйлығын жеңіп алған жазушы Стейси Шиффтің Википедиядағы Эссжей туралы "Барлығын біліп ал" мақаласын жазғанға дейін Википедияға кіру үшін жеткілікті деп саналмағандығын айтады. Жалпы алғанда, 2014 жылғы зерттеуде академик туралы берілген Уикипедия бетінің сипаттамалары мен цитаталар санымен анықталатын академиктің танымалдылығы арасында ешқандай байланыс байқалған жоқ. Әр Википедия бетінің өлшеміне ұзындығы, басқа мақалалардан бетке сілтемелердің саны және бетке енгізілген түзетулер саны кірді. Бұл зерттеуде сондай-ақ Википедияда ISI жоғары бағаланған зерттеушілерді қамтымайтыны анықталды. 2020 жылы Уикипедияда Айова штатындағы 2020 жылғы АҚШ Сенаты сайлауына үміткер Тереза Гринфилд туралы мақаланың Уикипедияның жаратылыс процесіндегі мақалалардан шығып, жариялануына қанша уақыт кеткені сынға түсті. Әсіресе, танымалдық критерийлері сынға алынды, The Washington Post хабарлағандай: "Гринфилд - Уикипедия үшін ерекше қиын жағдай, өйткені оның негізгі саяси лауазымға үміткерлердің көбісі әдеттегідей (әдеттегі үкіметтік тәжірибе немесе бизнестегі бедел) білімі жоқ. Егер Уикипедия редакторлары оның танымал екенін мойындаса да, ол ресми критерийлерге сай келу үшін қиындықтар көреді ". Джимми Уэйлс өзінің талқылау бетіне ұзақ процесті сынға алды.
Партиялық көзқарас
Haaretz-тің пікірінше, "Википедияны тым либералды және тым консервативті деп айыптауға мүмкіндік алды және барлық спектрден сыншылар бар", сонымен қатар, "Википедияны әдетте тым либералды деп айыптауға болады" деп атап өтті. CNN-тің айтуынша, Уикипедияның идеологиялық бейімділігі "хабар экожүйесінің идеологиялық бейімділігіне сәйкес келуі мүмкін". АҚШ-тың саясатта консервативті пікірлері ағылшынша Википедияда саяси либералды көзқарас басым екенін айтады. Эндрю Шлафлай Уикипедияда либералды бейімділік бар деген пікірінен кейін Консерваторияны құрды. Conservapedia редакторлары Википедиядағы либералды бейімділіктің мысалдарын жинады. National Review журналының Лоренс Соломон Уикипедиядағы ғаламдық жылыну, ақылды дизайн және Роу Вейдке қарсы сияқты тақырыптардағы мақалалардың барлығы либералды көзқарастарға жақтап бағытталғанын айтты. 2010 жылдың қыркүйек айында консервативті апталық "Адам оқиғалары" журналында Роуэн Скарборо Уикипедияның АҚШ-тағы сайлауға қатысқан америкалық саясаткерлерді жария етуін сынға алды. Скарборо Аляскадағы республикалық алғашқы және Делавэр және Невада штаттарының жалпы сайлауындағы сенаттық жарыстарда либералды және консервативті қарсыластардың өмірбаянының мақалаларын салыстырады, бұл шай партиясы қозғалысының қолдаған кандидаттарының жағымсыз қамтылуының мөлшерін атап көрсетеді. Ол сондай-ақ Лоренс Соломонның сын-пікірлерін келтіреді және Википедияның Консерватория мақаласының басты бөлімін түпкілікті бейтараптылықтың дәлелі ретінде келтіреді. 2006 жылы Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс: "Википедия қауымдастығы өте әртүрлі, либералдыдан консервативтіге дейін либертариандыққа дейін және одан да асып түседі. Егер орташа есеп маңызды болса, ал вики бағдарламалық жасақтаманың табиғаты бойынша (добустар жоқ) олар мүлдем маңызды емес, мен Уикипедия қауымдастығы АҚШ халқынан сәл либералды деп айтар едім, өйткені біз жаһандық және ағылшын тілін сөйлейтін халықаралық қауымдастық АҚШ халқынан сәл либералды. Бұл пікірді растайтын деректер мен зерттеулер жоқ". 2007 жылы Уэльс Уикипедиядағы либералды бейімділік туралы мәлімдемелер "фактілермен расталмайды" деп мәлімдеді. Шейн Гринштейн мен Фэн Чжу 2012 жылғы АҚШ саясаты туралы Уикипедия мақалаларын он жыл бұрын талдап, мақалаға неғұрлым көп адам қатысқан сайын, мақаланың бұрыштығы солғұрлым аз болатынын және жиі орналасулар зерттеуіне сүйене отырып, Уикипедияның алғашқы жылдарындағы жағдайға қарағанда "демократты жарақаттандырған" мақалалардың саны аз болатынын дәлелдейтін зерттеу жазды. Пердью университетінің профессоры Сорин Адам Матей "кейбір саяси тақырыптар бойынша сол жаққа бейімделудің негізгі бағыты бар. Сонымен қатар, саяси тақырыптарға келгенде, мәдениетке қарсы бейімділік бар. Ол барлық жерде емес, барлық нәрсеге де арналған емес". 2021 жылдың ақпан айында Fox News Википедияны коммунизм мен социализмді ақтауда айыптапты. 2021 жылдың қарашасында ағылшынша Уикипедияның "Коммунистік режимдердегі жаппай қаза" деген кіруі жойылуға ұсынылды, кейбір редакторлар оның "бұзушылықты "коммунистікке қарсы" көзқарасқа ие екенін", "оның оқиғаларды белгілі бір идеологиямен басқаратын" қарапайым болжамдарға жүгінбеу керектігін" және "зерттеудің әртүрлі элементтерін "синтез" жасау үшін біріктіру арқылы бұл түпнұсқалық зерттеуді құрайды және сондықтан Уикипедия ережелерін бұзады" деп дәлелдеді. Бұл тарихшы Роберт Томбс тарапынан сынға алынып, оны "адамгершілік жағынан қорғауға болмайтын, кем дегенде Холокостты жоққа шығару сияқты жаман, өйткені "идеология мен өлтіруді байланыстыру" - бұл нәрселердің маңыздылығының негізі. Мен Уикипедиядағы бетті оқыдым, мұқият және теңгерімді. Сондықтан оны жоюға тырысу идеологиялық тұрғыдан ғана қозғаушы болуы мүмкін - коммунизмді ақтауға". Мақаланың өшіру ұсынысы консервативті БАҚ-тың айтарлықтай назарына ие болды. Американың консервативті ой-сараптама ұйымы Heritage Foundation, өшіруді қолдаған дәлелдерді "абсурдты және тарихи емес" деп атады. Мақаланың өшірілуіне қатысты пікірталас Уикипедия тарихындағы ең үлкен пікірталас болды.
Ұлттық немесе корпоративтік бейімділік
2008 жылы Сидней университетінің саяси экономика бойынша аға оқытушысы Тим Андерсон Уикипедия әкімшілері редакторлармен қарым-қатынаста американдыққа бағытталған бейімділік танытатынын және сайтта қай көздерді қолдану керектігін анықтайтынын айтты. Андерсон Hugo Chávez мақаласына жасаған редакцияларында қолданған бірнеше дереккөздер, соның ішінде Venezuela Analysis және Z Magazine "пайдаланылмайтын" деп танылмай, бұғатталғаннан кейін ашуланды. Андерсон сондай-ақ Википедияның ZDNet Australia-ға бейтарап көзқарас саясатын "фасад" деп сипаттады және Википедия "корпоративтік медиа редакцияларына арқа сүйеудің артында жасырынады".
Растық бейімділік
Уикипедияда түрлі түсті адамдардың редакторлар ретінде аз қамтылуынан туындайтын нәсілдік алалаушылық бар деп айыпталады. Уикимедияның президенті Джеймс Хейр Уикипедияда "қаралар тарихының көп бөлігі" жоқ екенін атап өтті, себебі мақалаларды көбінесе ақ нәсілді редакторлар жазады. Кейбір сыншылардың пікірінше, Африка тақырыбына арналған мақалалар негізінен Еуропа мен Солтүстік Америка редакторларымен өңделеді, сондықтан олар Африка туралы "жағымсыз имиджді ұзартуға бейім" ақпарат құралдарының білімдері мен тұтынуын көрсетеді. Шомбургтің қара мәдениет зерттеу орталығының маира Лирианосы Википедиядағы қара тарихқа қатысты ақпараттың жоқтығы "оның маңызды емес екенін көрсетеді" деп дәлелдеді. Сан-Францисконың ақыны Алехандро Мургиа латын тіліндегілердің Википедияға қатысуы қаншалықты маңызды екенін атап өтті, " өйткені бұл адамдардың ақпарат алуының басты көзі". 2010 жылы Википедиядағы түзетулерді талдау Азияның ең көп халықты құрайтын құрлық ретінде тек 16.67% түзетулерде ғана көрініс тапқанын көрсетті. Африка (6,35%) және Оңтүстік Америка (2,58%) да тең деңгейде қамтылмаған. 2018 жылы Оңтүстік кедейлік заң орталығы Википедияны "неонацистердің, ақ ұлтшылдардың және экстремистік көзқарастар үшін кең аудиторияны іздейтін расистік академиктердің манипуляциялауына ұшырайды" деп сынға алды. SPLC-тің айтуынша, "азаматтық POV-ді таратушылар басқа пайдаланушыларды шаршататын және көңілді дебаттарға тарту арқылы немесе әкімшілерді шексіз медиация раундына байлау арқылы редакциялау процесін бұза алады. Бұл санатқа кіретін пайдаланушылар арасында нәсілшіл академиктер мен адам биологиялық әртүрлілігінің немесе HBD блогерлік қауымдастығының мүшелері бар. Соңғы жылдары ақ ұлтшыл форумдар, оңшыл форумдар және HBD блогтары сияқты экстремалды оңшыл онлайн кеңістіктердің көбеюі Википедияда жаппай редакциялау үшін жалдауға болатын пайдаланушылардың дайын тобын жасады. Ақ ұлтты және басқа да оңшыл экстремистердің Википедияда болуы - бұл жақын болашақта жойылып кетпейтін проблема, себебі сайттың пайдаланушыларының көпшілігі тұратын елдерде оңшыл саяси ауысулар орын алуда".
Гендерлік бейімділік пен сексизм
Уикипедияда гендерлік бейімділік пен сексизм туралы көптен бері айтыс жүріп келеді. Wikipedia-да гендерлік бейімділік Википедия редакторларының 84-91 пайызы ерлер екендігіне байланысты, бұл жүйелі бейімділікке әкеледі. 2011 жылы Викимедиа қоры әйелдердің үлесін 2015 жылға қарай 25 пайызға дейін арттыруды мақсат етті. 2014 жылдың тамызында Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс BBC-ге берген сұхбатында Уикипедияның гендерлік алшақтықты түземегенін мойындады және Уикимедия Қорының бұл мәселені "екі есе көбейту" туралы жоспарларын жариялады. Уэльс бұл істі кеңейту және бағдарламалық жасақтаманы өзгерту үшін ашықтығын айтты. Американдық математикалық қоғамның хабарламасында Мари Витулли "математиктердің әйел математиктердің өмірбаянын жазуы қиынға соқты" деп жазды және ол редакторлар мен әкімшілердің осындай мақалаларды жоюдағы агрессивтілігін сипаттады. Бұл тақырыпқа қатысты сын The Signpost (WP:THREATENING2MEN) басылымында айтылды.
In 2011, the Wikimedia Foundation set a goal of increasing the proportion of female contributors to 25 percent by 2015. In August 2014, Wikipedia co founder Jimmy Wales acknowledged in a BBC interview the failure of Wikipedia to fix the gender gap and announced the Wikimedia Foundation's plans for "doubling down" on the issue. Wales said the Foundation would be open to more outreach and more software changes. Writing in the Notices of the American Mathematical Society, Marie Vitulli states that "mathematicians have had a difficult time when writing biographies of women mathematicians," and she describes the aggressiveness of editors and administrators in deleting such articles. Criticism was presented on this topic in The Signpost (WP:THREATENING2MEN).
Институционалдық бейімділік
Уикипедия өздерінің үстемдігіне байланысты сенімді деп саналатын БАҚ-тың бейімділігі мен ықпалын көрсететіндігі және нығайған немесе арнайы институционалдық мүдделер арасындағы қақтығыстың орны болғандығы үшін сынға ұшырады. Қоғаммен байланыс фирмалары мен корпоративтік, саяси және басқа да мүдделік лоббилер өз мүдделері үшін Уикипедия мақалаларын бұрмалау үшін жүйелі түрде жұмыс істеді деп айыпталды.
Атыс қаруына байланысты бұйымдар
Википедия атыс қаруына қатысты мақалаларда бейтараптыққа қатысты мәселелер үшін сынға ұшырады. Сыншылардың пікірінше, жүйелі бейімділік атыс қаруына қатысты мақалаларды ұстап тұруда белсенді редакторлардың қару-жарақ әуесқойлары болуына байланысты пайда болады. Байланысты "WikiProject Firearms" деп аталатын "WikiProject" ортақ мүддесі бар редакторлар тобы қамтамасыз етті. Қаруды қолдауға бейімделу 2018 жылдың ақпан айында Флорида штатының Паркленд қаласында Стоунмен Дуглас орта мектебінде болған атыс оқиғасынан кейін көп көңіл бөлінді. Уикимедия қоры қару-жараққа қарсы топтардың үгіт-насихаттарына ықпал ету үшін өздерін қорғады, мазмұны үнемі жаңартылып, жақсарып отырады.
Скептикалық бейімділік
2014 жылы холистикалық емдеу мен энергия психологиясының жақтастары "Өзгерісті" бастады. "Википедияда емделудің тұтас тәсілдері туралы ақпараттың көп бөлігі бейтарап, адастыратын, ескірген немесе жай ғана қате" деп шағымданып, "нағыз ғылыми баяндама" сұрап, Wikipedia.org петициясын жариялады. Және бұл сұраққа жауап ретінде Джимми Уэльс Уикипедия тек абыройлы ғылыми журналдарда жарияланған еңбектерді қамтиды деп жауап берді. Уикипедияда скептикалық қозғалыстың әсерінен ғылыми ағымнан тыс көзқарастарға қарсы бейтараптық танытуда деп айыпталады. Википедиядағы Virgin Killer мақаласында - неміс ауыр металл тобы Scorpions-тың 1976 жылғы альбомында альбомның бастапқы мұқабасының суреті бар, онда жасөспірімге дейінгі жалаңаш қыз суреттелген. 2008 жылдың желтоқсан айында Интернет-күзет қоры, коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым, мақаланы өзінің қара тізіміне қосты, суреттің кіруін "жаман" деп сынға алды. Нәтижесінде, мақаланы ағылшын интернет-провайдерлері төрт күн бойы жарияламады. The Guardian журналына жазған Сет Финкельштейн альбомның мұқабасы туралы пікірталастың Википедияда, әсіресе жыныстық мазмұнға қатысты, жауапкершіліктің құрылымдық жетіспеушілігін жасыратынын айтады. Мысалы, Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлстің Wikipe tan кейіпкерінің Lolicon нұсқаларының суреттерін өшіруі тақырыпта кішігірім дау тудырды. Бұл өшіру Уикипе Танның лоликон емес суреттерін мақұлдау ретінде қабылданды, оны Уэльс кейіннен ашық түрде жоққа шығаруға мәжбүр болды: "Мен Уикипе Танды ұнатпаймын және ешқашан ұнатпаймын". Финкельштейн Уикипедияны феодалдық құрылымдардан тұрады деп санайды, бұл Уикипедия қауымдастығының мұндай мәселелерді шешуін қиындатады және кейде жоғарыдан төменге араласуды қажет етеді.
Вандалдарға ұшырау
Онлайн энциклопедия ретінде, оны кез келген адам өңдей алады, Уикипедияда мақалаларды бұзып-жазып, масқаралау, жалған сөздер мен ақымақтықтарды енгізу сияқты проблемалар бар. Википедияда вандализмге қарсы күресу үшін пайдаланушылар мен әкімшілерге қол жетімді құралдар бар, соның ішінде вандализмді байқайтын және жөндеуді автоматтандырылған боттар бар. Жобаны қолдаушылар Википедиядағы вандализмнің басым көпшілігі қысқа мерзім ішінде қалпына келтіріледі деп айтады. МТИ Media Lab-тің Фернанда Виэгас пен IBM Research-тің Мартин Уоттенберг пен Кушал Дейвтің зерттеулері вандалдық түзетулердің көпшілігі шамамен бес минут ішінде қалпына келтірілгенін анықтады. Алайда, олар "вандализмнің нақты анықтамасын табу мүмкін емес" деп мәлімдейді. Бетті бос қалдыру немесе қорлаушы материалды қосудың көпшілігі көп ұзамай кері қайтарылса, аз көрінген вандализм немесе аз қаралған мақалаға вандализм ұзақ уақыт бойы сақталып келді. 2007 жылғы конференцияның бір мақаласында 271 мақаланың 1-інде "қате" мазмұн бар екені айтылған. Залалдың көпшілігі бос сөзге байланысты, ал 20% - дұрыс емес ақпаратқа байланысты. Ол 42 пайыз зақымды оқырман мақаланы басқанға дейін, ал 80 пайыз 30 адам басқанға дейін қалпына келтіретінін хабарлады.
Құпиялылық мәселесі
Құпиялылық мәселелерінің көпшілігі үкімет немесе жұмыс беруші деректерін жинау, компьютерлік немесе электрондық бақылау немесе ұйымдар арасындағы деректерді саудалау жағдайларына қатысты. Джеймс Доннели мен Дженифер Хеккелдің айтуынша, "Интернет жеке өмірдің құпиялылығын, коммерциялық мүдделерді және жалпы қоғамның мүдделерін қарама-қайшылыққа ұшыратты". Технологияның әлеуметтік ландшафтты өзгертіп жатқанына байланысты барлық мүдделі тараптардың құқықтарын теңестіру оңайға соқпайды. Бұл мәселеге қатысты "әлі күнге дейін жалпы заңның немесе үкіметтік реттеудің жолын болжау мүмкін емес". Бұл - киберкеңістіктегі және нақты өмірдегі ("етті кеңістік") анонимділік құқығы арасындағы шайқас. Өзге бір мәселе салыстырмалы түрде маңызды емес және олардың қалауына қарсы Википедия бетінде бар жеке тұлғада кездеседі. 2005 жылы Agence France Presse Уикипедияның иесі Дэниел Брандттің "негізгі мәселе - Уикимедия Қорының басқарушылары да, Уикипедиямен байланысы бар еріктілер де ешкім өзін мазмұн үшін жауапты деп санамайды" деген сөздерін келтірді. 2006 жылдың қаңтар айында неміс соты неміс Википедиясын Германияда жабуға бұйырды, өйткені ол бұрынырақ Chaos Computer Club-пен бірге болған қайтыс болған хакер Борис Флоричичтің толық есімін, яғни "Тронды" жариялады. Нақтырақ айтқанда, сот неміс доменіндегі URL енді Флоридадағы энциклопедия серверлеріне бағытталмайтынын бұйырды. Неміс оқырмандары АҚШ-тағы URL-ді тікелей пайдалана алады, ал олардың тарапынан қолжетімділікті жоғалтпады. Сот шешімі Флоричичтің ата-анасының өз ұлының тегін Википедиядан алып тастауды талап еткен сот ісі нәтижесінде шықты. Келесі айда, 2006 жылдың 9 ақпанында, Уикимедия Германиясына қарсы тыйым салу туралы шешім қабылданды, сот Тронның немесе оның ата-анасының жеке өмірін сақтауға құқығы бұзылған деген пікірді қабылдамады.
Джимми Уэйлс рөлі
Уикипедия редакторлары қауымдастығы Джимми Уэйлске адам ретінде ұтымды емес мән бергені үшін сынға ұшырады. Кейбір мақалалардың мазмұнын жеке өзі анықтаудағы Уэльстің рөлі де Википедияның тәуелсіз рухына қайшы келетіндігі үшін сынға алынды. 2007 жылдың басында Уэльс Википедия моделінің сын-пікірін жоққа шығарды: "Мен сайттағы сөз сапасына қатысты ешқандай проблемалар туралы білмеймін. Мен бұдан да сапалы баяндаманы білмеймін".
Әйелдерге әділетсіз қарау
2015 жылы The Atlantic журналы Эмма Пэлингтің сайттан тыс қысымға байланысты Төрелік комитетінен ешқандай көмек ала алмаған жарнамашы туралы әңгімесін жариялады. Паланг сол кездегі төреші төрелік комитеттегі әйелдерге қатысты бейтараптық туралы айтқан сөздерін келтіреді. Онлайн-журнал Slate-те Дэвид Ауербах Арбитраж комитетінің 2014 жылғы желтоқсанда Гендерлік алшақтық жөніндегі жұмыс тобының ісінде әйелді "бас қарсыластарын" бір мезгілде блоктамай-ақ, оны белгісіз уақытқа блоктау туралы шешімін сынға алды. Ол өзінің "блоктауға болмайтын" деп атаған редакторлармен болған тәжірибесі туралы айтады, өйткені олар жеткілікті қолдаушылар болғандықтан, оларға қарсы шағымдарды ала алады және ол ағылшын Википедиясында "сыртқы пікірге жалпы бей-жайлық немесе тіпті жаушылықты" байқады. Ауербах инсайдерлердің лас тілдің қолданылуын жүйелі түрде қорғауын өзі сипаттаған уыттылықтың белгісі деп санайды. 2015 жылдың қаңтар айында The Guardian газеті Арбитраж комитеті бес феминист редакторға Gamergate даусына байланысты гендерлік мақалалардан тыйым салғандығын, сонымен қатар Википедия редакторының әділетсіз қарым-қатынас жасағанын мәлімдеген цитаталарын енгізгенін хабарлады. Басқа пікірлер, соның ішінде Gawker және ThinkProgress, The Guardians оқиғасынан деректерді алу кезінде қосымша талдау жасады. The Washington Post, Slate және Social Text газеттеріндегі мақалалар бұл мақалаларды "қателі" немесе фактілік тұрғыдан дұрыс емес деп сипаттап, Арбитраж ісі жарияланған кезде аяқталмағандығын, ешқандай редакторға тыйым салынбағанын атап өтті. Нәтиже жарияланғаннан кейін Gawker "ArbCom" "Gamergate-ге қарсы" деп саналатын алты редакторды және "Gamergate-ге жақтас" деп саналатын бес редакторды жазалауға шешім қабылдады" деп жазды. Олардың барлығы жазаланған редакторлар қатарында болды, олардың біреуі осы іске байланысты тыйым салынған жалғыз редактор болды. Бұл жағдайға қатысты "Арбитражгейт" деп аталатын мақала Википедияда құрылды (содан кейін тез жойылды), ал кейіннен The Guardian өз мақаласына түзету енгізді. Майкл Мандиберг Social Text журналында жазған пікірінде бұл жайында ешбір тұжырым жоқ. "Индекс" газетіне берген сұхбатында. hr, Пуланың Юрай Добрила университетінің тарих профессоры Роберт Курелич "Хорват Википедиясы - бұл оның әкімшілері өздерінің саяси күн тәртібін насихаттау үшін қолданатын құрал, ол жалған және бұрмаланған деректерді береді" деп түсіндірді. Екі ерекше көрнекті мысал ретінде ол хорват Википедиясының Истриандықты (Истриядағы аймақтық қозғалысты, негізінен Хорватияда орналасқан аймақ) қамтуын атап өтті, ол "хорваттардың санын азайту үшін жасалып жасалған қозғалыс" және антифашизм (фашизмге қарсы), ол оның пікірінше, шын мәнінде не білдіретінінің қарама-қарсысы ретінде анықталады. Кейін 2007 жылы Бутройдтың Сэм Блэкетер аккаунты ағылшынша Уикипедияның Төрелік комитетінің құрамына кірді. Сэм Блэкетердің есебі бойынша Бутройд Ұлыбритания саясатына қатысты көптеген мақалаларды, соның ішінде бәсекелес Консервативтік партияның жетекшісі Дэвид Кэмеронның мақалаларын редакциялады. Содан кейін Бутройд әкімші және төреші лауазымынан кетті.
Анонимділік
Уикипедия редакторларға анонимді түрде (тіркелген тіркелгісіз және автоматты түрде құрылған IP-мен белгіленген тіркелгілерді пайдалана отырып) немесе псевдонимді түрде (тіркелген тіркелгілерді пайдалана отырып) үлес қосуға мүмкіндік бергені үшін сынға ұшырады. Бұл кейде википедистер арасындағы пікірталастарда бейбітсіз мінез-құлыққа әкеледі.
Қалыптылықты шектен тыс арттыру
Уикимедия қорымен байланысты әртүрлі тұлғалар Уикипедияның күрделеніп келе жатқан ережелері мен нұсқаулары сайтқа жаңадан қосылған қатысушыларды аластатып отыр деп мәлімдеді. Бұрынғы төраға Кэт Уолш 2009 жылы мақалада жобаны сынға алып, "Мен 2004 жылы қосылған кезде бәрі оңай болды, бәрі аздап күрделі болды. Жаңа адамдар үшін бейімделу қиынға соғады" деп жазды. Уикипедияның әкімшісі Оливер Моран "саясаттың ығысуын" басты кедергі деп санайды, ол "бүгінгі таңда сайтты басқаратын еркек ұжымның 90 пайызы еркек, олар жиі агрессивті атмосферамен жұмыс істейді, бұл Уикипедияға қатысуды арттырып, оның қашықтығын кеңейте алатын жаңа келушілерді тежейді". Джемиелняктің айтуынша, мазмұн мен редактордың мінез-құлқын реттейтін ережелер мен заңдардың күрделілігі тым көп болып, жаңа редакторларға оқу жүктемесін тудырады. 2014 жылы Джемиелняк ережелерді және заңдарды күрделілігі мен көлемін азайту үшін белсенді түрде қайта жазуды және қысқартуды ұсынды. Олар әкімшілер, бюрократтар, стюардтар, бақылаушылар, араласшылар, төрешілер және бақылаушылар.