Кіріспе

Шахмат немесе патша ойыны (Das Schach oder Königsspiel) – шахмат туралы кітап. Ол 1616 жылы Лейпцигте Густав Селен («Густав» – «Август» және «Селен» сөздерінің анаграммасы, грек ай құдайы Селенаға сілтеме, сондай-ақ «Люнебург» атауының латын тіліндегі шығу тегімен байланысты) атты Люнебург герцогы Августтың (1579–1666) псевдонимімен жарық көрді. Жас ханзада Август Италияға сапарлары барысында бұл ойынды білген болуы мүмкін, сондай-ақ Аугсбург саудагері және өнер жинаушысы Филипп Хайнхоферден көптеген шахмат кітаптарын сатып алған. Неміс тіліндегі шахмат бойынша алғашқы оқулық саналатын бұл еңбек негізінен 1561 жылы испан дін қызметкері Руй Лопес де Сегура жазған Libro de la invencion liberal y arte del juego del axedrez кітабына негізделген, бірақ сонымен қатар кең көлемде философиялық және тарихи мәселелерді қамтиды (мысалы, Стребек «шахмат ауылы» туралы). Шахмат сабақтарынан басқа, кітапта Якоб ван дер Хайден және тағы басқалардың сол заманғы неміс шахмат фигураларының қызықты суреттері де бар. Осы кезде шахмат фигураларын жасауда жұқа пішімдер мен гүлді тәждерге басымдық берілген. Кітаптың үлкен сәттілікке ие болуына байланысты осы үлгідегі фигуралар «Селен шахмат жиынтығы» деп аталды. Уақыт өте келе фигуралардың биіктігі артты, пішімі жұқарып, әшекейлері көбейді. Олардың гүлдік сипаты кейбір адамдарды оларды «бақша шахматы» немесе «тулипан шахматы» деп атауға итермеледі. Selenus үлгісіндегі жиынтықтар 1914 жылға дейін Германияда және Орталық Еуропада кеңінен таралды, содан кейін 1849 жылы Лондондық Jaques фирмасы ұсынған, ойнауға ыңғайлы және тұрақты Staunton шахмат жиынтығының үлгісімен толығымен ығыстырылды.