Кіріспе

Суффолк, Англиядағы Гиппинг өзені – Англияның Шығыс Англиядағы Суффолк графтығындағы Оруэлл өзенінің бастауы. Оның аты Гиппинг ауылынан алынған және бұрынғы Гиппинг ауылдық округінің атын берген. Өзен Мендлшем Грин маңынан басталып, Stowmarket қаласына жету үшін оңтүстік-батыс бағытта ағады. Одан кейін оңтүстік немесе оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Нидхэм-Маркеттен өтіп, содан соң Бейлхэмге жетеді. Өзен Ұлы Блейкенхэм мен Клейдон аралығында оңтүстікке қарай ағып, Брамфорд пен Спроутон арқылы Ипсуич қаласына құяды, онда ол Стоук көпірінде Оруэлл өзені болады. Бұл өзен бойында бірнеше су диірмендері орналасқан, олардың кейбіреулері бүгінге дейін сақталған. Бірақ олардың ешқайсысы жұмыс істемейді, алайда Бейлхэмдегі диірмен өзінің көптеген механизмдерін сақтап, өзендегі жалғыз толыққанды диірмен болып табылады. Өзеннің 13- және 17-ғасырларда кеме қатынасы үшін пайдаланылғанына куәліктер бар. 1790 жылы Ипсвич және Стоумаркет кеме қатынасы туралы заң (30 Geo. 3. c. 57) қабылданып, осы заң арқасында өзен Ипсвичтен Стоумаркетке дейін жақсартылды. Бұл 15 шлюз салу арқылы іске асырылды, содан кейін өзен Стоумаркет навигациясы деп аталды. Кеме қатынасы 1793 жылы ашылды, кіріс-шығыс туралы көп жазбалар сақталмаса да, бұл жоба табысты болған сияқты. 1819 жылы кеңейту туралы әңгімелер болды, бірақ ешқандай жоспар іске аспады. 1840 жылдары аймаққа теміржол келген кезде, сенімділер Шығыс Одақ теміржолымен келіссөздер жүргізіп, 42 жылға навигацияны оларға жалға берді. Жалға мерзімі аяқталғанда, теміржол оны күтіп ұстауға заңдық міндетті болғанына қарамастан, өзен нашар күйде болды. Стоумаркетке тасымалдау ешқашан қалпына келмеді, бірақ төменгі төрт шлюз арқылы қозғалыс болды, Брамфордтағы Фисон мен Паккардтың тыңайтқыш зауыттарына баржалар қызмет көрсетті. 1917 жылы оны ашық ұстау экономикалық тұрғыдан тиімді болмады, ол 1922 жылы жабылды, бірақ ресми жабылу бұйрығы 1930 жылдардың басына дейін алынбады. Біраз уақыт бойы тоза тозудан кейін, Ішкі су жолдары қауымдастығының жергілікті бөлімшесі оны қайта жаңарту идеясын көтерді. Қазір "Гиппинг" қоры осы жұмысты жүзеге асырып жатыр, бірнеше шлюздер қалпына келтірілді, ал "Гиппинг" өзені бойындағы жол (Gipping Valley River Path) орнатылды. Өзен бойында көптеген ескерткіштер бар, олардың ішінде кейбір шлюздер мен көпірлер (Критинг шлюзы мен көпірі және Бейлхэм шлюзы мен көпірі), бірнеше диірмен ғимараттары және Брамфордтағы Фисонның тыңайтқыш қоймасы бар, ол өрт салдарынан қирап, тек қаңқасы ғана қалған.

Гиппинг өзенінің алғашқы қолданылуы

Өзеннің алғашқы тіркелген пайдаланылуы Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығын қайта жарақтандыруда қолданылған тасты тасымалдауды қамтиды. Тас, Рэтлзденге жаппай қайықтармен жеткізілді. Кейбір дереккөздерде бұл тас Нормандиядан әкелінген Каен тасы деп көрсетілгенімен, шындығында ол Нортгемптонширдегі Барнак карьерлерінен алынған, ал карьерлер Питерборо аббатының меншігінде болған. Бұл іс-шараның қандай мерзімде болғаны және ол 1070-1095 жылдар аралығында аббаттықтың алғашқы құрылысына, әлде 13 ғасырдағы қайта құрылысына қатысты ма дегенде де, әлдеқандай шатасушылықтар бар. Әлдеқайда анығырақ мәлімет – Стоумаркет шіркеуінің қоңыраулары 17 ғасырда өзен арқылы тасымалданғаннан кейін қайта құйылды. Алғашқы кеме жүргізу жобасы 1719 жылы ұсынылған, бірақ Ипсвич саудагерлері сауданың жоғалуынан қорқып, қарсылық білдірді. Тек 1789 жылы алты жергілікті азамат (олардың екеуі викарийлер болған) болашақты көріп, нашар көлік инфрақұрылымы мен нашар күтілген жолдардың салдарынан Stowmarket аймағында халық пен өнеркәсіп азайып бара жатқанын түсінді. Олар Уильям Джессопты жұмысқа алды, ол Исаак Ленниді геодезист ретінде тартты, ал 17 ақпан 1790 жылы кеме жүргізу құрылысы үшін Парламенттік заң жобасы енгізілді. 1790 жылғы Ипсвич және Стоумаркет кеме жүргізу актісі (30 Geo. 3 c. 57) 1790 жылдың 1 сәуірінде Парламент актісі ретінде қабылданды және алты адамнан тұратын сенімділер кеңесін құрды. Олар жұмысты қаржыландыру үшін 14 300 фунт стерлинг қарыз алуға, қажет болған жағдайда тағы 6 000 фунт стерлинг алуға құқылы болды. Сондай-ақ, олар Stowupland көпірінен Bury St Edmunds қаласына баратын жолға дейін кеме жүргізуді кеңейтуге өкілеттік алды. Актідің ерекше бабында кеме жүргізуге балық аулау құралдарын тасымалдауға тыйым салынды, мұндай құқық бұзу үшін 5 фунт айыппұл салынды.

Навигацияның құрылысы

Жаңа компанияның алғашқы отырысы 1790 жылдың 19 сәуірінде өтті, және Джессоптан тендерлердің негізін құрайтын суреттерді дайындау сұралды. Директорлар сондай-ақ геодезист іздеуге жарнама беруге шешім қабылдады, ал 7 маусымда Джеймс Смит Редингтен тағайындалды. Олар кеме жолын 1791 жылдың қазанына дейін аяқтауды күтті, сондықтан Смитпен жасалған келісімшарт тек сол мерзімге дейін қолданылды. Сол отырыста Baynes мырза Stowmarket қаласынан заңдық мәселелерді шешу үшін, ал Dyson және Pinkerton мердігерлер ретінде тағайындалды. Ренни келесі есебін 23 сәуірде 1792 жылы Трастилерге ұсынды. Оның бағалауынша, жұмысты аяқтау үшін 12 762 фунт стерлинг қажет, оның ішінде қалған 12 шлюз үшін 6 600 фунт стерлинг керек болатын, олардың әрқайсысын 550 фунттан салуға болады. Содан кейін ол төменгі өзенді тексерді және Джессоптың кеме жолы мен Оруэлл өзені арасындағы қосылыс орнының бастапқы нұсқасы ең қолайлы екеніне келісті. Кеме жолы пайда әкеле бастағанда ағаш шлюздерді қайта жаңартуды ұсынды және қосымша қаражат жинау үшін Парламенттен тағы бір заң қабылдауды ұсынды. 1793 жылғы Ипсвич және Стоумаркет кеме жолы заңы (33 Geo. 3. c. 20) 1793 жылдың 28 наурызында қабылданды, ол сенімділерге бастапқы капитал толығымен жұмсалғандықтан қосымша 15 000 фунт стерлинг қарыз алуға рұқсат берді. 2007 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығы кеме жолын қалпына келтіруді басқару үшін жеке ұйым құрудың тиімдірек боларын шешті, және сол жылдың мамыр айында «Гиппинг» қоры құрылды. Бұл кепілдікпен шектелген жеке компания болып табылады және Компаниялар тізілімінде 06145692 нөмірімен тіркелген. Сондай-ақ, ол қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелді. 2021 жылы The River Gipping Trust Байлхамдағы 1793 жылғы кірпіштен жасалған көпірдің бастапқы тіректерін қалпына келтірді және 1942 жылы өзеннің түбінде табылған соңғы жаяу жүргіншілер көпірін алмастырып, өзен арқылы жаңа ағаш платформа орнатты. 2022 жылға дейін жаяу жүргіншілерге арналған және дөңгелек креслода отырушыларға қолайлы пандустарды орнату жұмыстары жалғасты. 2023 жылдың мамыр айында жергілікті депутат Дэн Полтердің қатысуымен салтанатты түрде ашылды, бұл арқылы бастапқы кеме жолының бойымен шамамен 100 жылдан бері жабық болған 1 км қашықтықтағы жаяу жол ашылды. 2023 жылы Траст Pipps Ford Lock шлюзін қалпына келтіру жұмыстарын аяқтады, бұл шлюз қақпаларын орнату деңгейіне дейін толыққанды қалпына келтірілген төртінші шлюз болды. Бейлхам, Критинг және Босмир – қалған үш шлюз. Гиппингті қалпына келтіру.

Бағыт

Гиппинг өзенінің бастауы Мендлшем Грин ауылында. Ол ауылдың солтүстігінде, 49 метрден жоғары орналасқан және егістіктерден ағызылған сумен толығады. Өзен оңтүстік-батысқа қарай ағып, Мендлшем Гриннің бас көшесінен Грин Фермасының астынан өтеді. Бұл XVI және XVII ғасырларда салынған, II санаттағы ағаштан жасалған және сыланған үй. Одан әрі солтүстік жағалаудағы Ұлы Гиппинг Вуд және Ескі Ньютон Холлдан өтеді. Стоунбридж Фордта өзенге Колумбайн Холлдан солтүстікке қарай ағатын арна қосылады, ал тағы бір арна Олд-Ньютоннан оңтүстікке қарай құяды. Bridge Farm маңында, кезекті ағаштан жасалған және сыланған ферма үйі тұр. Ньютон көпірі B1113 тас жолын өзеннен өткізеді, содан кейін өзен теміржол көпірінің астынан өтеді, 30 метрлік контурдан өтеді және Haughley Watercourse арнасымен қосылады. Бұл арна Haughley және Dagworth ауылдары арқылы оңтүстікке қарай ағады. Гиппинг өзенінің жағалау жолы өзеннің шығыс жағалауымен созылады, оның бойында өнеркәсіптік ғимараттар орналасқан. Оған батыстан Рэтлзден өзені қосылады. Стоупленд шлюзі тораптан төмен орналасқан, ал одан кейін өзен A1120 көпірінің астынан өтеді. Келесі көпір өзеннен теміржолды өткізеді, ал Бадли шлюзінің орны Бадли Милл фермасына жақын. Шлюз қазір бөгет ретінде жұмыс істейді. Өзенге шығыс жағынан Иордан өзені, ал батыс жағынан Уоттишам су арнасы қосылады. Нидхэм нарығының шығысында Хокс Милл және Нидхэм шлюзі орналасқан. Шлюз диірменді айналып өтетін арнаның жоғары жағында орналасқан. Жанында 1880 жылы қазіргі орнына көшірілген және көгершін үйі ретінде пайдаланылған, бастапқыда солтүстікке қарай салынған посты диірменінің қалдықтары бар. Бұл елдегі соңғы осындай диірмен болуы мүмкін. Нидхэм нарығының сарнайтылған су тазарту станциясы өзеннің шығыс жағалауында, ал батысында бұрынғы қиыршық тас карьерлері орналасқан, олар Нидхэм көлі паркінің бөлігіне айналдырылған. Парк өзенді кесіп өтеді, оның бір бөлігі жергілікті табиғат қорығы болып жарияланған. B1078 көпірінің солтүстігінде өзен екіге бөлінеді: шығысында Гиппинг өзені, батысында Ескі өзен. Босмир шлюзі көпірден төмен орналасқан. Гиппинг өзенінің жағалау жолы көпірдің батыс жағалауына бұрылады. Келесі шлюз - Критингс шлюзі, оның шығыс жағалауында Риверсайд фермасы тұр. Ашбокингтен Coddenham арқылы батысқа қарай ағып келетін Coddenham су арнасы диірмен арнасына қосылады, ал Ескі өзен одан төменгі негізгі арнаға қайта қосылады. Теміржол өзенге жақын келеді, ал Гиппинг өзенінің жағалау жолы өзеннен қысқа уақытқа бұрылып, теміржолмен қатар жүреді, бірақ Бейлхам диірменіндегі сүйрегіш жолға қайта қосылады. Жаңа жаяу жүргіншілер көпірі орнатылды және өзен бойымен жүретін балама жол, теміржолға шамамен 0,5 км қашықтықта орналасқан. Диірмен, XVI ғасырға жататын диірмен үйінің жанында, XIX ғасырда салынған, үш қабаты және қоймасы бар шатыры бар. Құйма темірден жасалған дөңгелек үш жұп тасты ағаштан жасалған білік арқылы айдаған. Тағы екі жұп сумен немесе мұнай қозғалтқышымен жұмыс істей алатын. Көптеген механизмдер әлі де өз орнында, бұл өзендегі жалғыз толыққанды су диірмені. Жанындағы шлюздің құйрығы үстінде, XIX ғасырда гаультті кірпішпен жөнделген, қызыл кірпіштен жасалған сүйекті көпір бар. Өзеннің шығысында, шлюздің үстінде де, астында да екі римдік бекініс болған Комбретовиум орналасқан. Табылған заттардың арасында Неронның қола мүсіні және ат құрғанынан жасалған салмақ бар, бұл бұл жерде ат әскерінің орналасқанын көрсетеді. Шэмфорд шлюзінен кейін өзенді теміржол арқылы өтеді, Блейкенхам шлюзі Ұлы Блейкенхамның солтүстігінде орналасқан. Гиппинг жолы шлюзде шығыс жағалауға қайта оралады, ал жақын маңда Гиппинг Вейр деп аталатын XIX ғасырға жататын үй тұр. Өзен мен теміржол қайтадан қиылысады, ал өзеннің шығысында су басқан шағылдан жасалған кең көлемді жұмыс орындары бар. Жұмыс орындарының оңтүстік шетінде Клейдон шлюзінің орны қазір A14 қос жолының астында жатыр. Оңтүстікке қарай жалғасқанда, келесі шлюз - қағаз фабрикасының жанындағы Қағаз диірмені шлюзі. Батысқа қарай, бірақ теміржолмен өзеннен бөлінген Суффолк су паркі, су басқан шағылдан жасалған жұмыс орындарын алып жатыр. Сомершем су арнасы Суффолк су паркінің батыс шетінен ағып, батыс жағалауға қосылады. Теміржолдың астынан тағы бір өткелі болғаннан кейін өзен Брамфордтың шығыс шетін айналып өтеді және төбемен айналады, оның үстінде Спроугтон Манор, архитектор Уильям Иден Несфилд 1863 жылы полковник Генри Филлипс үшін салған II санаттағы үй орналасқан. Спроутон шлюзі мен диірмен төбенің түбінде орналасқан. Диірмен қызыл кірпіштен салынған және XVIII ғасырдың соңына жатады. Диірмен арнасы диірменнің астынан өтеді, ол 1947 жылға дейін жұмыс істеген, бірақ барлық механизмдер алынып тасталған. Жанындағы диірмен үйінің бір бөлігі шамамен 1600 жылға дейін салынған. A14 тас жолының астынан өткеннен кейін өзен қысқа уақытқа солтүстік-шығысқа қарай Чентри Кат арқылы бағытталды, онда Чентри шлюзі орналасқан, теміржолдың астынан өту үшін. Өзеннің оңтүстік жағында теміржол екіге бөлінетін болғандықтан екі көпір бар. Бірінші көпірдің астында су тасқынынан сақтану үшін бөгет орнатылған. Қазір Ипсуич қаласынан өтіп жатқан өзен екіге бөлінеді: шығыс тармағы - Гиппинг өзені, ал батыс тармағы Орвелл өзенінің бастамасы. Орвеллдегі жаңа шлюз екі арнаның қосылған жерінен төмен орналасқан. Соңғы бөгет Хэндфорд теңіз шлюзінің орнын көрсетеді, одан кейін екі арна қайтадан бірігеді. Арнаның қосылған жерінен төменге құятын су шығару орнатылған, одан кейін өзен тасыды. 2016 жылы Гиппинг өзені жүйесінің су сапасы төмендегідей болды:

Бөлім Экологиялық жағдай Химиялық жағдай Ұзындығы Су алабы Арна

4,6 миль (7 км) 10,18 шаршы миль (26 км2)
2,5 миль (4 км) 11,88 шаршы миль (31 км2)
1,7 миль (3 км) 1,54 шаршы миль (4 км2)
3,0 миль (5 км) 5,05 шаршы миль (13 км2)
5,0 миль (8 км) 9,96 шаршы миль (26 км2)
5,0 миль (8 км) 6,74 шаршы миль (17 км2)
5,5 миль (9 км) 11,28 шаршы миль (29 км2)
6,4 миль (10 км) 9,76 шаршы миль (25 км2) ауқымды өзгертілген
16,1 миль (26 км) 37,52 шаршы миль (97 км2) ауқымды өзгертілген

Су сапасының жақсы болмауына себептер өзеннің көп бөлігіне канализациялық ағындылардың әсері, арналардың физикалық өзгертілуі, жер асты суларын алу және өзен жүйесіне жақын ауыл шаруашылығы және ауылдық жерлерді нашар басқару болып табылады. Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, химиялық жағдай 2019 жылы полибромирленген дифенил эфирлері (PBDE), перфтороктан сульфонаты (PFOS) және сынап қосылыстарының болуына байланысты жақсыдан нашарға өзгерді, бұл заттар бұрын бағалауға қосылмаған.