Кіріспе
АҚШ-тағы ірі өзен
| source1 location = Itasca State Park, Clearwater County, MN
| source1 coordinates =
| source1 elevation = 449.58 m
| mouth = Gulf of Mexico
| mouth location = Pilottown, Plaquemines Parish, LA
| mouth coordinates =
| mouth elevation = 0.00 m
| progression =
| river system =
| basin size =
| tributaries left = St. Croix River, Wisconsin River, Rock River, Illinois River, Kaskaskia River, Ohio River, Yazoo River, Big Black River
| tributaries right = Minnesota River, Iowa River, Des Moines River, Missouri River, St. Francis River, White River, Arkansas River, Red River
| custom label =
| custom data =
The Mississippi River is the primary river, and second longest river, of the largest drainage basin in the United States. From its traditional source of Lake Itasca in northern Minnesota, it flows generally south for 2340 mile (3766 km) The main stem is entirely within the United States; the total drainage basin is , of which only about one percent is in Canada. The Mississippi ranks as the thirteenth largest river by discharge in the world. The river either borders or passes through the states of Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, and Louisiana. Native Americans have lived along the Mississippi River and its tributaries for thousands of years. Most were hunter gatherers, but some, such as the Mound Builders, formed prolific agricultural and urban civilizations. The arrival of Europeans in the 16th century changed the native way of life as first explorers, then settlers, ventured into the basin in increasing numbers. The river served sometimes as a barrier, forming borders for New Spain, New France, and the early United States, and throughout as a vital transportation artery and communications link. In the 19th century, during the height of the ideology of manifest destiny, the Mississippi and several western tributaries, most notably the Missouri, formed pathways for the western expansion of the United States. Formed from thick layers of the river's silt deposits, the Mississippi embayment is one of the most fertile regions of the United States; steamboats were widely used in the 19th and early 20th centuries to ship agricultural and industrial goods. During the American Civil War, the Mississippi's capture by Union forces marked a turning point towards victory, due to the river's strategic importance to the Confederate war effort. Because of the substantial growth of cities and the larger ships and barges that replaced steamboats, the first decades of the 20th century saw the construction of massive engineering works such as levees, locks and dams, often built in combination. A major focus of this work has been to prevent the lower Mississippi from shifting into the channel of the Atchafalaya River and bypassing New Orleans. Since the 20th century, the Mississippi River has also experienced major pollution and environmental problems — most notably elevated nutrient and chemical levels from agricultural runoff, the primary contributor to the Gulf of Mexico dead zone.
| бастау орны = Itasca State Park, Clearwater County, MN
| бастау орны координаттары =
| бастау орны биіктігі = 449.58 м
| құйып кіретін жері = Мексика шығанағы
| құйып кіретін жері орны = Pilottown, Plaquemines Parish, LA
| құйып кіретін жері координаттары =
| құйып кіретін жері биіктігі = 0.00 м
| ағысы =
| өзен жүйесі =
| бассейнінің көлемі =
| сол жақ салалары = St. Croix River, Wisconsin River, Rock River, Illinois River, Kaskaskia River, Ohio River, Yazoo River, Big Black River
| оң жақ салалары = Minnesota River, Iowa River, Des Moines River, Missouri River, St. Francis River, White River, Arkansas River, Red River
| арнайы белгі =
| арнайы дерек = Миссисипи өзені – АҚШ-тағы ең ірі су алабының негізгі және екінші ең ұзын өзені. Оның дәстүрлі бастауы Солтүстік Миннесотадағы Итаска көлінен басталып, негізінен оңтүстікке қарай 2340 миль (3766 км) ағады. Өзеннің негізгі арнасы толығымен АҚШ-та орналасқан; жалпы су алабының көлемі , оның тек шамамен бір пайызы ғана Канадада. Миссисипи өзені әлемдегі су ағыны бойынша он үшінші орында тұрады. Өзен Миннесота, Висконсин, Айова, Иллинойс, Миссури, Кентукки, Теннеси, Арканзас, Миссисипи және Луизиана штаттарымен шектеседі немесе олардың арқылы өтеді. Жергілікті американдықтар мыңдаған жылдар бойы Миссисипи өзені мен оның салаларының бойында өмір сүрген. Көпшілігі аңшы-жинақшылар болған, бірақ кейбіреулері, мысалы, үйінділер салғандар, өнімді ауыл шаруашылығы мен қалалық мәдениеттер құрған. 16 ғасырда еуропалықтардың келуі жергілікті тұрмысты өзгертті, өйткені алғашқы зерттеушілер, содан кейін қоныс аударушылар су алабына көбірек келе бастады. Өзен кейде Жаңа Испания, Жаңа Франция және алғашқы АҚШ-тың шекарасын құрайтын тосқауыл ретінде, ал тұтастай алғанда маңызды көлік артериясы және байланыс құралы ретінде қызмет етті. 19 ғасырда, тағдырдың көрінісі идеологиясының қалыптасу кезеңінде, Миссисипи және бірнеше батыс салалары, әсіресе Миссури, АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюіне жол ашты. Өзеннің қалың шөгінділерінен пайда болған Миссисипи ойпаты АҚШ-тың ең құнарлы аймақтарының бірі болып табылады; 19 және 20 ғасырлардың басында ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік тауарларды тасымалдау үшін бу кемелері кеңінен қолданылды. Америка Азамат соғысы кезінде Миссисипиді Одақ әскерлерінің басып алуы Конфедерацияның соғыс күш-жігеріне стратегиялық маңызды болғандықтан, жеңіске жетуге қадам салды. Қалалардың қарқынды өсуіне және бу кемелерін ауыстырған үлкен кемелер мен баржалардың пайда болуына байланысты 20 ғасырдың басында бөгеттер, шлюздер және бөгеттер сияқты ірі инженерлік құрылыстар салынды, көбінесе олар біріктіріліп салынды. Бұл жұмыстың басты мақсаты – төменгі Миссисипидің Атчафалая өзенінің арнасына бұрылып, Нью-Орлеаннан тысқары қалып қоймауын қамтамасыз ету болды. 20 ғасырдан бері Миссисипи өзені де ірі ластану мен экологиялық проблемаларға тап болды. Бұл, ең алдымен, Мексика шығанағының өлі аймағына басты үлес қосатын ауыл шаруашылығы ағынды суларынан туындаған қоректік заттар мен химиялық заттардың жоғары деңгейіне байланысты.
| source1 location = Itasca State Park, Clearwater County, MN
| source1 coordinates =
| source1 elevation = 449.58 m
| mouth = Gulf of Mexico
| mouth location = Pilottown, Plaquemines Parish, LA
| mouth coordinates =
| mouth elevation = 0.00 m
| progression =
| river system =
| basin size =
| tributaries left = St. Croix River, Wisconsin River, Rock River, Illinois River, Kaskaskia River, Ohio River, Yazoo River, Big Black River
| tributaries right = Minnesota River, Iowa River, Des Moines River, Missouri River, St. Francis River, White River, Arkansas River, Red River
| custom label =
| custom data =
The Mississippi River is the primary river, and second longest river, of the largest drainage basin in the United States. From its traditional source of Lake Itasca in northern Minnesota, it flows generally south for 2340 mile (3766 km) The main stem is entirely within the United States; the total drainage basin is , of which only about one percent is in Canada. The Mississippi ranks as the thirteenth largest river by discharge in the world. The river either borders or passes through the states of Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessee, Arkansas, Mississippi, and Louisiana. Native Americans have lived along the Mississippi River and its tributaries for thousands of years. Most were hunter gatherers, but some, such as the Mound Builders, formed prolific agricultural and urban civilizations. The arrival of Europeans in the 16th century changed the native way of life as first explorers, then settlers, ventured into the basin in increasing numbers. The river served sometimes as a barrier, forming borders for New Spain, New France, and the early United States, and throughout as a vital transportation artery and communications link. In the 19th century, during the height of the ideology of manifest destiny, the Mississippi and several western tributaries, most notably the Missouri, formed pathways for the western expansion of the United States. Formed from thick layers of the river's silt deposits, the Mississippi embayment is one of the most fertile regions of the United States; steamboats were widely used in the 19th and early 20th centuries to ship agricultural and industrial goods. During the American Civil War, the Mississippi's capture by Union forces marked a turning point towards victory, due to the river's strategic importance to the Confederate war effort. Because of the substantial growth of cities and the larger ships and barges that replaced steamboats, the first decades of the 20th century saw the construction of massive engineering works such as levees, locks and dams, often built in combination. A major focus of this work has been to prevent the lower Mississippi from shifting into the channel of the Atchafalaya River and bypassing New Orleans. Since the 20th century, the Mississippi River has also experienced major pollution and environmental problems — most notably elevated nutrient and chemical levels from agricultural runoff, the primary contributor to the Gulf of Mexico dead zone.
Атауы мен маңызы
Миссисипи сөзінің өзі Миси-зипиден шыққан, бұл француз тілінде Анишинайб (Оджибве немесе Алгонкин) тайпасы өзенді атаған Миси-зиби (Ұлы өзен) атауының берілісі. 18 ғасырда Париж шарты бойынша бұл өзен жаңа Америка Құрама Штаттарының батыс шекарасы ретінде белгіленді. Луизиананы сатып алу және елдің батысқа қарай кеңеюімен ол елдің батыс және шығыс бөліктері арасындағы қолайлы шекара сызығына айналды. Бұл Сент-Луистегі Gateway Arch ескерткішінен көрінеді, ол Батыстың ашылуын және «Транс-Миссисипи» аймағына назар аудару мақсатымен салынды. Аймақтық маңызды орындар көбінесе өзенге қатысты жіктеледі, мысалы «Миссисипиден шығысқа қарайғы ең биік шың» немесе «Миссисипиден батысқа қарайғы ең көне қала». FCC де оны радио хабарларын тарату белгілерін бөлу үшін пайдаланады, шығыс жағындағы белгілер W әрпімен, ал батыс жағындағы белгілер K әрпімен басталады, бірақ өзен бойындағы медиа нарықтарында бұл белгілер араласып кетуі мүмкін.
Бөлімдер
Миссисипи өзенін үш бөлікке бөлуге болады: Жоғарғы Миссисипи – бастауынан Миссури өзенімен қосылған жерге дейін; Орта Миссисипи – Миссуриден Огайо өзеніне дейін; және Төменгі Миссисипи – Огайодан Мексика шығанағына дейін ағады.
Орта Миссисипи
Миссисипи өзенінің Үстіңгі Миссисипи өзені Миссури өзенімен бірісетін жерінен, Миссури штатының Сент-Луис қаласынан бастап, 190 миль (306 км) қашықтықта Иллинойс штатының Каир қаласында Огайо өзеніне құятын жеріне дейін аралық бөлігі Орта Миссисипи деп аталады. Орта Миссисипи салыстырмалы түрде еркін ағып жатыр. Сент-Луис қаласынан Огайо өзенінің құйылысына дейін Орта Миссисипи 180 миль (290 км) қашықтықта 220 фут (67 м) төмен түседі. Огайо өзенімен бірісетін жерде Орта Миссисипи теңіз деңгейінен 315 фут (96 м) биіктікте орналасқан. Миссури штатының Миссури және Мерамек өзендерінен, сондай-ақ Иллинойс штатының Каскаскиа өзенінен басқа, Орта Миссисипи өзеніне ешқандай ірі салалар құйылмайды.
Төменгі Миссисипи
Миссисипи өзені Огайо өзенімен қосылған жерінен бастап, Мексика шығанағына құятын жеріне дейін, шамамен 1000 миль (1609 км) қашықтықта "Төменгі Миссисипи өзені" деп аталады. Огайо және Орта Миссисипи өзендерінің қосылған жерінде Огайо өзенінің Каир, Иллинойс қаласындағы ұзақ мерзімді орташа су ағыны , ал Миссисипи өзенінің Теб, Иллинойс қаласындағы (Каирден өзен жоғары орналасқан) ұзақ мерзімді орташа су ағыны . Осылайша, көлем бойынша, Каирдегі Миссисипи өзені жүйесінің негізгі тармағы Огайо өзені (және одан жоғарыдағы Аллегейни өзені) болып есептеледі, Орта Миссисипи емес. Огайо өзенінен басқа, Төменгі Миссисипи өзенінің ірі салалары – Ақ өзен, ол Арканзас штатының шығыс-орталық бөлігіндегі White River National Wildlife Refuge ұлттық қорығында құяды; Арканзас өзені, Миссисипи өзенімен Арканзас Пост қаласында қосылады; Миссисипи штатындағы Үлкен Қара өзен; және Язу өзені, Миссисипи штатының Виксбург қаласында Миссисипи өзенімен қосылады. Луизиана штатындағы Ескі өзенді бақылау құрылымында судың әдейі бұрылуы Луизианадағы Атчафалая өзенінің Миссисипи өзенінің маңызды саласы болуына мүмкіндік береді, бұл арқылы Миссисипи және Қызыл өзендердің біріктірілген ағынының 30% Мексика шығанағына ағып түседі, Миссисипи өзенінің Батон-Руж және Нью-Орлеан қалалары арқылы ұзағырақ жолмен шығанаққа ағып кетуінің орнына. Қызыл өзен бұрын қосымша сала болғанымен, қазір оның суы Атчафалая өзені арқылы жеке Мексика шығанағына құйып жатыр.
Су бөлу
Миссисипи өзенінің су жиналатын алабы ("су бөлігі" немесе "качмент") әлемдегі төртінші орында тұр. Алаптың ауданы 1 245 000 шаршы мильден (3 224 538 км²) астам, оның ішінде АҚШ-тың 32 штатының толық немесе бір бөлігі және Канаданың екі провинциясы кіреді. Су жиналатын алап Атлант мұхитының бөлігі – Мексика шығанағына құйылады. Миссисипи өзенінің жалпы су жиналатын алабы құрлықтық АҚШ-тың жер ауданының шамамен 40% құрайды. Алаптың ең биік нүктесі сонымен қатар Роки тауларының ең биік нүктесі – Эльберт тауы, 14 440 фут (4401 м). АҚШ-та Миссисипи өзені Роки тауларының және Аппалачи тауларының қырлары арасындағы аумақтың көп бөлігін сумен жабады, бірақ Солтүстік Қызыл өзен арқылы Гудзон шығанағына құйылатын аймақтарды, Ұлы көлдер мен Сент-Лоуренс өзені арқылы Атлант мұхитына, сондай-ақ Рио-Гранде, Алабама және Томбигби өзендері, Чаттахучи және Аппалачикола өзендері, Мексика шығанағының жағалау бойындағы кішкентай су жолдары арқылы Мексика шығанағына құйылатын аймақтарды қоспағанда. Миссисипи өзені Нью-Орлеаннан шамамен 161 километр (100 миль) төменде Мексика шығанағына құйылады. Миссисипидің Итаска көлінен Мексика шығанағына дейінгі ұзындығы әртүрлі есептеледі, бірақ АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметі бойынша 3766 километр (2340 миль) құрайды. Итаска көлінен шығанаққа дейін судың тоқталу уақыты әдетте 90 күнге жуық, ал өзен бойындағы жылдамдық өзгереді, бірақ орташа есеппен күніне немесе сағатына шамамен құрайды. Өзеннің жалпы градиенті 0,01% шамасында, яғни 3766 километрде 450 метрге төмендейді.
Шығыстар
Миссисипи өзенінің орташа жылдық ағыны шамамен 2000-2000 м³ құрайды. Миссисипи өзені көлемі бойынша әлемдегі он төртінші үлкен өзен болып табылады. Орташа есепте, Миссисипи өзенінің ағыны Амазонка өзені ағынының 8% құрайды, ол жауын-шашын көп болатын маусымда өте көп су тасымалдайды. 1900 жылға дейін Миссисипи өзені АҚШ-тың ішкі аймақтарынан Луизиана және Мексика шығанағына жыл сайын шамамен тұнба тасымалдаған. Соңғы 20 жылда бұл көрсеткіш жыл сайын тек шамамен құрады. Миссисипи өзенімен төмен қарай тасымалданатын тұнбалардың азаюы – Миссисипи, Миссури және Огайо өзендері мен олардың салаларындағы бөгеттер, өзен арналарын түзету, өзен бағытын өзгерту құрылыстары, жағалауларды нығайту және оларды сумен қамтамасыз ететін аймақтардағы топырақ эрозиясын бақылау бағдарламаларының нәтижесі.
which moves nearly during wet seasons. Before 1900, the Mississippi River transported an estimated of sediment per year from the interior of the United States to coastal Louisiana and the Gulf of Mexico. During the last two decades, this number was only per year. The reduction in sediment transported down the Mississippi River is the result of engineering modification of the Mississippi, Missouri, and Ohio rivers and their tributaries by dams, meander cutoffs, river training structures, and bank revetments and soil erosion control programs in the areas drained by them.
Тұзды сумен араластыру
Мексика шығанағынан келген тұзды су өзен сағасына жақын жерде өзен түбінде тұзды кене құрайды, ал тәтті су бетіне жақын ағады. Құрғақшылық жылдары, оны ығыстыруға жеткілікті тәтті су болмағанда, тұзды су көптеген шақырымға – 2022 жылы 103 км (64 шақырым) – дейін өзен жоғары қарай жылжып, ауыз су көздерін ластауы және тұзсыздандыру қажеттілігін тудыруы мүмкін. АҚШ Армиясының Инженерлік корпусы 1988, 1999, 2012 және 2022 жылдары осыны тоқтату үшін «тұз су бөгеттері» немесе «су асты бөгеттері» салды. Бұл өзеннің бетінен 55 фут (шамамен 17 метр) тереңдікте, өзен еніне созылған үлкен құм үйіндісінен тұрады, бұл тәтті су мен ірі жүк кемелерінің өтуіне мүмкіндік береді. Миссисипи өзенінен Мексика шығанағына ағып келген тәтті су бірден тұзды сумен араласпайды. NASA-ның MODIS спутнігі түсірген суреттерде айналасындағы ашық көк судың үстінде қара лента сияқты көрінетін үлкен тәтті судың толығуы байқалады. Бұл суреттер толығудың теңіз суымен бірден араласқан жоқ екенін көрсетеді. Оның орнына, ол Мексика шығанағы арқылы Флорида бұғазына ағып, Гальфстрімге енгенде, өз пішінін сақтап қалды. Миссисипи өзенінің суы Флориданың төбесін айналып, оңтүстік-шығыс жағалауымен Джорджия ендігіне дейін жетіп, соңында мұхитпен толық араласып, MODIS анықтай алмайтын болды.
Курс өзгерістері
Геологиялық уақыт ішінде Миссисипи өзені өзінің негізгі арнасында көптеген үлкен және кіші өзгерістерді, сондай-ақ көптеген салаларының қосылуын, жойылуын және басқа да өзгерістерді бастан кешірді. Төменгі Миссисипи өзені Мексика шығанағына негізгі арна ретінде әртүрлі жолдарды пайдаланды. Пангея шамамен 95 миллион жыл бұрын бөліне бастағанда, Солтүстік Америка Жер қабығындағы жанартаулық "ыстық нүкте" (атап айтқанда, Бермудтық ыстық нүкте) арқылы өтіп, қарқынды белсенділік кезеңін бастан кешірді. Магманың ыстық нүктеден атқылауы Аппалачи-Оуачита тау тізбегінің бір бөлігін шамамен 2–3 км биіктікке көтеруге әкеп соқты, бұл оңтүстікке қарайғы су ағындарын тосқан доғаны құрады. Көтерілген жер тез эрозияға ұшырады, ал Солтүстік Америка ыстық нүктеден алыстағанда және ыстық нүкте белсенділігі төмендегенде, суға батып қалған аймақтың астындағы қабық суынып, жиырылып, 2,6 км тереңдікке дейін шөкті. Шамамен 80 миллион жыл бұрын Реелфут жарылысы Мексика шығанағының суларымен толған ойысқа айналды. Теңіз деңгейі төмендеген кезде Миссисипи және басқа да өзендер өздерінің арналарын кеңейтіп, осы ойысты толтыра бастады, Миссисипи өзені оның ортасында орналасқан. Табиғи процесс – авульсия немесе дельталық ауысу арқылы төменгі Миссисипи өзені өзінің соңғы арнасын Мексика шығанағына қарай шамамен мың жыл сайын өзгертіп отырады. Бұл өзен арнасын лай мен шөгінділердің бітелуіне байланысты болады, бұл өзен деңгейінің көтерілуіне және оның тік, тікелей жолмен Мексика шығанағына қарай бұрылуына әкеледі. Тасталып қалған салалар көлемі азайып, байу деп аталады. Бұл процесс соңғы 5000 жыл ішінде Оңтүстік Луизиананың жағалауының шығанаққа қарай жылжуына себеп болды. Қазіргі уақытта белсенді дельта доласы пішініне байланысты Birdfoot Delta (Құс аяғы дельтасы) немесе Ла Бализе, Луизианадағы Миссисипи сағасындағы алғашқы француз қонысының атымен Бализе дельтасы деп аталады.
Тарихи бағыттың өзгеруі
1876 жылы наурыз айында Миссисипи өзені Теннесси штатындағы Ревери елді мекенінің жанында күрт бағытын өзгертіп, Теннесси штатының Типтон округінің шағын бөлігін Арканзас штатына қосып, Теннессидің қалған бөлігін жаңа өзен арнасымен бөліп тастады. Бұл оқиға эрозия мен шөгінділердің нәтижесі емес, өзен арнасының кенеттен өзгеруі (авольсия) болғандықтан, штат шекарасы әлі де ескі арна бойынша жүреді. Каскаскиа қаласы (Иллинойс штаты) бір кезде Миссисипи және Каскаскиа (Окау) өзендерінің қосылған жеріндегі жартыарал бойында орналасқан. Француз отаршылдық қауымдастығы ретінде негіделген, ол кейіннен Иллинойс территориясының астанасы болды және 1819 жылға дейін Иллинойс штатының алғашқы астанасы саналды. 1844 жылдан бастап, бір-бірінен кейін келген су тасқындары Миссисипи өзенінің шығысқа қарай бірте-бірте кеңейіп ағуына себеп болды. 1881 жылы болған ірі су тасқыны Каскаскиа өзенінің төменгі ағысын басып, жаңа Миссисипи арнасын жасады және қаланы штаттың қалған бөлігінен оқшаулады. Келесі су тасқындары қаланың қалған көп бөлігін, соның ішінде бастапқы Штат үйін жойды. Бүгінде қалған арал және 14 тұрғыны бар қауымдастық Иллинойс штатының анклавы ретінде танымал және оған тек Миссури штатынан ғана қол жеткізуге болады.
Жаңа Мадрид сейсмикалық аймағы
Нью-Мадрид сейсмикалық аймағы, Мемфис пен Сент-Луис арасындағы Миссисипи өзенінің бойында, Миссури штатындағы Нью-Мадрид қаласының жанында, Мексика шығанағымен бір уақытта пайда болған аулакогенмен (сәтсіз жарылыс аймағы) байланысты. Бұл аймақ әлі де сейсмикалық жағынан өте белсенді. 1811 және 1812 жылдары Рихтер шкаласы бойынша 8 балға бағаланған төрт күшті жер сілкінісі сол кездегі сирек қоныстанған аймақта зор жергілікті салдарларға алып келді және АҚШ-тың орталық және шығыс бөліктерінде көптеген жерлерде сезілді. Осы жер сілкіністері Теннесси штатындағы Реелфут көлін өзен жанындағы өзгерген ландшафттың нәтижесінде құрады.
Ұзындығы
Міссисипи өзенінің ұзындығы, дәстүрлі бастауына, Итаска көлінен өлшенгенде 2340 миль (3766 км) құрайды. Егер Миссури өзенінің бастауы, Монтанадағы Брауерс-Спринг бұлағынан (теңізден ең алыс нүкте) өлшенсе, оның ұзындығы 3710 миль (5971 км) болады, бұл оны Нил, Амазонка және Янцзыдан кейін әлемдегі төртінші ең ұзын өзен етеді. Су көлемі бойынша ең үлкен бастауын Огайо өзенінен, одан әрі Аллегейни өзенінен санағанда, Миссисипи Пенсильвания штатында басталады.
Тереңдігі
Миссисипи өзенінің бастауы Итаска көлінде шамамен терең. Сент-Пол мен Сент-Луис арасындағы Миссисипи өзенінің орташа тереңдігі тереңдіктің аралығында, ал ең терең бөлігі – Пепин көлі, оның орташа тереңдігі 60 фут (18 метр) және максималды тереңдігі 60 фут (18 метр) құрайды. Миссури өзені Миссисипиге Сент-Луис (Миссури штаты) және Каир (Иллинойс штаты) қалаларында қосылған жерде тереңдік орташа есеппен 30 фут (9 метр) құрайды. Каирден төмен, Огайо өзенінің құйылған жерінде тереңдік орташа есеппен терең. Өзеннің ең терең бөлігі Нью-Орлеанда, онда ол 200 фут (61 метр) тереңдікке жетеді.
Мемлекеттік шекаралар
Миссисипи өзені 10 штаттың аумағынан өтеді немесе олардың бойымен ағып өтеді, Миннесотадан Луизианаға дейін, және осы штаттардың шекараларының бір бөлігін белгілеуге қолданылады. Висконсин, Иллинойс, Кентукки, Теннесси және Миссисипи өзеннің шығыс жағында, ал Айова, Миссури және Арканзас – батыс жағында орналасқан. Миннесота мен Луизиананың үлкен бөлігі өзеннің екі жағында да жатыр, бірақ Миссисипи өзені осы штаттардың әрқайсысының шекарасының бір бөлігін анықтайды. Барлық жағдайда да, шекаралар белгіленген кездегі өзен төсегінің ортасы, көршілес штаттар арасындағы шекараны анықтау үшін сызық ретінде пайдаланылды. Өзен әр түрлі аймақтарда өз бағытын өзгертіп, жылжыған, бірақ штаттардың шекаралары өзгерген жоқ. Олар әлі де құрылған кездегі Миссисипи өзенінің бұрынғы төсегін негізге алады, нәтижесінде жаңа өзен арнасының ар жағында бірнеше шағын, оқшауланған аудандар қалды, олар көршілес штатпен байланысты. Сонымен қатар, өзеннің иілуі салдарынан Кентуккидің батыс бөлігінің шағын бөлігі Теннессимен шектеседі, бірақ штатының қалған бөлігінен оқшауланған.
Навигация және су тасқынын бақылау
Миссисипидің негізгі арнасын әлемдегі ең ірі сауда су жолдарының біріне айналдыратын баржалар мен басқа да кемелерге қанаулы арна қажет. Навигациялық арнаны қолдау міндеті 1802 жылы құрылған Америка Құрама Штаттарының Армиялық инженерлік корпусына жүктелген. Алғашқы жобалар 1829 жылға дейін тосқауылдарды жою, қосалқы арналарды жабу және тас, құмдарды қазу мақсатымен басталған. Миссисипидің жоғарғы ағысы әдетте желтоқсан айына дейін қатып, ал негізгі арна тек суық жылдары ғана қатып, тарихи деректер бойынша Оңтүстікке қарай Сент-Луиске дейін жетеді. Жоғарғы Миссисипидегі 29 құлып және бөгет, олардың көпшілігі 1930 жылдары салынған, негізінен коммерциялық баржалар үшін 9 фут (3 метр) тереңдіктегі арнаны сақтауға арналған. Осыдан пайда болған көлдер демалыс үшін қайықпен жүзуге және балық аулауға қолданылады. Бөгеттер өзенді тереңдетеді және кеңейтеді, бірақ оның ағысын тоқтатпайды. Су тасқынын бақылауға ешқандай шара қарастырылмаған. Су ағыны жоғары болған кезде, ішіне су толатын бөгеттердің кейбіреулері толығымен ашылады және бөгеттердің функциясы тоқтатылады. Сент-Луистен төменгі Миссисипи салыстырмалы түрде еркін ағып жатыр, бірақ оның бағытын көптеген бөгеттер шектейді және қанатты бөгеттер бағыттайды. Өзеннің екі жағына салынған бөгеттердің ауқымы мен масштабы, оның бағытын сақтап тұру үшін, көбінесе Қытайдың Ұлы қабырғасымен салыстырылады. Жаңа Панамакс кемелерінің тереңдігіне мүмкіндік беру үшін өзеннің осы бөлігін 50 футқа (15 метрге) дейін тереңдетудің мүмкіндігі зерттеліп жатыр.
19 ғасыр
1829 жылы жоғарғы Миссисипидегі екі негізгі кедергі – Де-Мойн және Рок-Айленд шағын сулары зерттелді, онда өзеннің тереңдігі аз болған және өзен төсегі тасты болған. Де-Мойн шағын суы шамамен 18 шақырымға созылып, Айова штатының Киок қаласындағы Де-Мойн өзенінің сағасынан жоғары орналасқан. Рок-Айленд шағын суы Рок-Айленд пен Молин, Иллинойс аралығында болған. Екі шағын су да дерлік өтпейтін деп есептелді. 1848 жылы Иллинойс және Мичиган каналы Миссисипи өзенін Иллинойс өзені арқылы Мичиган көліне, Перу, Иллинойс маңында қосу үшін салынды. Бұл канал осы маңызды су жолдары арасында кеме қатынасын қамтамасыз етті. 1900 жылы каналдың орнына Чикаго санитарлық және кемелік каналы салынды. Екінші канал кеме қатынасынан өзге, Чикагоға белгілі бір денсаулық мәселелерін (тиф, холера және басқа да су арқылы жұғатын аурулар) шешуге көмектесті, өйткені қаланың қалдықтарын Мичиган көлінің суын ластаудың орнына Иллинойс және Миссисипи өзендері жүйесіне жіберді. Инженерлер корпусы Де-Мойн шағын суында 2 метр тереңдікте канал қазуды ұсынды, бірақ жұмыс 1837 жылы лейтенант Роберт Ли жобаны бекіткеннен кейін ғана басталды. Кейін корпус Рок-Айленд шағын суын да қазып бастады. 1866 жылға қарай қазба жұмыстарының тиімсіздігі анық болды, сондықтан Де-Мойн шағын суының айналасына канал салу туралы шешім қабылданды. Канал 1877 жылы ашылды, бірақ Рок-Айленд шағын суы кедергі болып қала берді. 1878 жылы Конгресс корпусқа өзенді тар арнаға бағыттайтын қанатты бөгеттер салу, қосымша арналарды жабу және арнаны тереңдету арқылы 4,5 фут (1 метр) тереңдікте канал құруға рұқсат берді. Канал жобасы 1907 жылы Рок-Айленд шағын суын айналып өтетін Молин шлюзі ашылғанда аяқталды. Сент-Пол, Миннесота және Прайри-дю-Шиен, Висконсин арасындағы кеме қатынасын жақсарту үшін корпус көлдерде, оның ішінде Виннибигошиш және Покегама көлдерінде бірнеше бөгеттер салды. 1880 жылдардың басынан бастап салынған бөгеттер көктемгі су тасқынын жинап, су деңгейі төмендеген кезде каналдың тереңдігін сақтау үшін пайдаланылды.
20 ғасыр
1907 жылы Конгресс Миссисипи өзенінде 1,8 метрлік (6 фут) канал жобасын бекітті, ол 1920 жылдардың соңында 2,7 метрлік (9 фут) канал жобасына басымдық берілгенде аяқталмай қалды. 1913 жылы Кеокук, Айовадағы №1 құлып және бөгет құрылысы аяқталды, бұл Сент-Энтони шарлауының төменгі жағындағы алғашқы бөгет болды. Сент-Луис қаласының Union Electric Company жеке электр компаниясымен электр энергиясын өндіру үшін (бастапқыда Сент-Луис трамвайлары үшін) салынған Кеокук бөгеті сол кезде әлемдегі ең ірі гидроэлектр станцияларының бірі болды. Бөгет сонымен қатар Де-Мойн тасқындарын да жойды. 1917 жылы Миннеаполис, Миннесота штатында №1 құлып және бөгет аяқталды. 1930 жылы Гастингс, Миннесота штатының жанында №2 құлып және бөгет аяқталды. 1927 жылғы Ұлы Миссисипи тасқынына дейін Корпустың басты стратегиясы – негізгі өзендегі ағынды арттыру үшін қосалқы арналарды мүмкіндігінше жабу болды. Өзеннің жылдамдығы өзен төменіндегі шөгінділерді шайып, өзенді тереңдетіп, тасқындау қаупін азайтады деп есептелді. Бірақ 1927 жылғы тасқын бұл пікірдің қате екенін көрсетті, сондықтан тасқынға ұшыраған қауымдар өзеннің күшін жеңілдету үшін өздері бөгеттерді бұзуға кірісті. 1930 жылғы Өзендер мен портерлер заңы 2,7 метрлік (9 фут) канал жобасын бекітті, ол бірнеше баржаларды қабылдай алатын 2,7 метр (9 фут) тереңдіктегі және 122 метр (400 фут) ендіктегі кеме жүру арнасын қарастырды. Бұл бірқатар құлыптар мен бөгеттерді салу және арнаны қазу арқылы іске асырылды. 1930 жылдары Жоғарғы Миссисипиде бұрыннан бар үш құлыпқа қосымша жиырма үш жаңа құлып және бөгет салынды. 1950 жылға дейін Иллинойс штатының Алтон қаласында 26-шы құлыптың төменгі жағында бөгет болған жоқ. 1953 жылы Миссури өзенінің құйылысынан төменгі жағында, негізінен Сент-Луистегі тасқажайлардың айналысын жеңілдету үшін, сондай-ақ судың деңгейі төмен болған кезде Сент-Луис қаласының су тарту станцияларын қорғау үшін төменгі су бөгеті мен 14 километрлік (8,4 миль) каналдан тұратын Chain of Rocks құлып (№27 құлып және бөгет) салынды. 1950 жылдары АҚШ ғылымдары Миссисипи өзенінің Мексика шығанағына қарай тік жолының салдарынан Атчафалая өзенінің арнасына ауыса бастағанын анықтады. Соңында Атчафалая өзені Миссисипи өзенін басып алып, Мексика шығанағына бағытталған негізгі арнаға айналады, ал Нью-Орлеан қосалқы арнада қалады. Осыған байланысты АҚШ Конгресі «Ескі өзенді басқару құрылымы» жобасын бекітті, ол Миссисипи өзенінің Нью-Орлеан арқылы шығанаққа құйылатын қазіргі арнасынан ауыспауына кепілдік берді. Судың көп көлемі құрылысқа нұқсан келтіруі мүмкін болғандықтан, тұрақты басқару станциясына жанында қосымша басқару станциясы салынды. Инженерлер корпусы 1986 жылы 300 миллион долларлық жобаны аяқтады. 1970 жылдардан бастап Корпус Миссисипи өзенінің тасқыны мен су сапасын талдау үшін гидрологиялық көлік үлгілерін қолданды. 1990 жылы Иллинойс штатының Алтон қаласындағы 26-шы құлыптың құрылымдық мәселелеріне байланысты Мел Прайс құлып және бөгетімен ауыстырылды. Алғашқы 26-шы құлып бұзылды.
21 ғасыр
Корпус қазір белсенді түрде су тасқыны мен су ағынының салдарын азайту үшін құйылыс жолдары мен су тасқынынан сақтау арналарын жасайды және күтіп ұстайды, сондай-ақ Миссисипи өзенінің бір бөлігін Ачфалая бассейніне, ал одан Мексика шығанағына бағыттайды, Батон-Руж және Нью-Орлеан қалаларын айналып өтеді. Басты құрылымдар – Миссури штатындағы Birds Point New Madrid су тасқынынан сақтау жолы; Луизиана штатындағы Old River Control Structure және Morganza құйылыс жолы, олар артық суды Атчафалая өзенінің батыс және шығыс жақтарына (сәйкесінше) бағыттайды; сондай-ақ Луизианадағы Bonnet Carré құйылыс жолы, ол су тасқынын Пончартрейн көліне бағыттайды (диаграмманы қараңыз). Кейбір сарапшылар Миссисипи өзенінде су тасқынының қаупі мен жиілігінің артуына қалалық кеңістіктің ұлғаюын кінәлейді. 1927 жылға дейінгі стратегияның кейбір элементтері бүгінге дейін қолданылуда, Корпус өзеннің иісті бөліктерінің тарылған жерлерін кесіп, судың жылдам ағып өтуіне және су тасқынының биіктігін төмендетуге мүмкіндік береді.
Тарих
Шамамен 50 000 жыл бұрын Орталық АҚШ-тың үстін ішкі теңіз жапқан, ол Миссисипи және оның салалары арқылы Мексика шығанағына тартылған. Осының нәтижесінде үлкен жайылмалар пайда болып, континент оңтүстікке қарай кеңейді. Содан кейін Луизиана сияқты аймақтардың топырағы өте құнарлы екені анықталды.
Америка тумасы
Миссисипи өзені бассейнінің аумағы алғаш рет аң аулау және жинау арқылы қоныстанған. Бұл жердегі жергілікті американдықтар адамзат тарихындағы өсімдіктерді өсірудің бірнеше тәуелсіз орталықтарының бірі болып саналады. Күнбағыс, қазтабан, батпақ шөп және жергілікті қабақтың ерте өсірілуінің дәлелдері б.з.д. 4 мың жылдыққа дейін жетеді. Шамамен б.з.д. 1000 жылдан кейін өмір салты біртіндеп тұрақтана бастады, қазірде Орманы кезеңі деп аталады, тұрғын үйлер салу, керамика жасау, тоқу және басқа да амалдар туралы мәліметтер көбейді. 200 және 500 жылдары аралығында Мексика шығанағы мен Ұлы көлдер арасындағы барлық аймаққа ортақ мәдени үрдістерді таратып, Хопвелл өзара әрекеттесу аймағы деп аталатын сауда жолдарының желісі су жолдары бойымен белсенді болды. Одан кейін оқшауланған қоғамдар кезеңі басталды, ал Мезоамерикадан әкелінген Үш қарындасқа (жүгері, бұршақ және қабақ) негізделген егіншілік біртіндеп басымдыққа ие болды. Шамамен 800 жылдан кейін қазіргі Миссисип мәдениеті деп аталатын дамыған егіншілік қоғам пайда болды, оның дәлелдері жоғары деңгейде ұйымдасқан күрделі басшылықтар мен ірі халық орталықтарында көрінеді. Олардың ең танымал өкілі, қазір Кахокия деп аталатын қала, шамамен 600 және 1400 жылдары аралығында қоныстанған және өркендеген кезеңінде 8000 мен 40000 тұрғыны болған, сол кездегі Англияның Лондон қаласынан гөрі үлкен. Еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде Кахокия және көптеген басқа Миссисип қалалары тарап кеткен, ал археологиялық жағдайлар әлеуметтік шиеленістің күшеюін көрсетеді. Қазіргі Миссисипи бассейнінде тұратын американдық үндістерге шайендер, сиукстар, ожибвелер, потаватомилер, хо-чунк, фокс, кикапу, тамароа, моингвена, квапау және чикасаулар жатады. Миссисипи сөзінің өзі француз тіліндегі "Мессипи" сөзінен келген, ол Анишинаабе (Оджибве немесе Алгонкин) тайпасының өзенге берген аты – Миси зииби (Ұлы өзен) дегенді білдіреді. Оджибвелер Итаска көлін Омашкуозо заага'иган (Бұғы көлі) деп, ал одан ағатын өзенді Омашкуозо зииби (Бұғы өзені) деп атады. Бемиджи көліне құйғаннан кейін Оджибвелер өзенді Бемиджигамааг зииби (Көлден өтетін өзен) деп атады. Кас көліне құйғаннан кейін өзеннің аты Гаа мискваваакокааг зииби (Қызыл шырша өзені) болып өзгереді, содан кейін Виннибигошиш көлінен Wiinibiigoonzhish ziibi (Жаман, лас су өзені) ағып шығады, Лич көлі өзенімен қосылғаннан кейін Gichi ziibi (Үлкен өзен) деп аталады, содан кейін Қара қанат өзенімен қосылғаннан кейін Миси зииби (Ұлы өзен) болады. Джакомо Белтрами және Генри Скулкрафттың экспедицияларынан кейін, Қара қанат өзені мен Gichi ziibi қосылған жерден бастап ең ұзын арна "Миссисипи өзені" деп аталды. Миссисипи өзенінің Чиппева тайпасы, Gichi ziibiwininiwag деп танылады, Миссисипи өзенінің Gichi ziibi деп белгілі бөлігінің құрметіне аталған. Миссисипи өзенінің жоғарғы ағысындағы ең ерте тұрғындарының бірі шайендер оны өз тілінде Máʼxe éʼometaaʼe (Үлкен майлы өзен) деп атады. Арапахо тайпасы өзенді Beesniicíe деп атайды. Пауни тайпасы оны Kickaátit деп атайды. Миссисипи француз Луизианасы кезінде Rivière Saint Louis деп те жазылған.
Еуропалық барлау
1519 жылы испан зерттеушісі Алонсо Альварес де Пинеда Миссисипи өзеніне жеткен алғашқы еуропалық болды, содан кейін 1541 жылдың 8 мамырында өзенге жеткен Эрнандо де Сото оны қазіргі Миссисипи аймағында Рио-дель-Эспириту-Санто ("Киелі Рух өзені") деп атады. Испан тілінде өзен Río Mississippi деп аталады. Француз зерттеушілері Луи Жолье мен Жак Маркетт 17 ғасырда Миссисипи өзенін зерттеуді бастады. Маркетт 1673 жылы оны Сиук тілінде Не Тонго ("Үлкен өзен") деп атаған Сиук үндісімен бірге саяхаттады. Маркетт оны "Таза тұжырым Өзені" деп атауды ұсынды. Луи Жолиет 17 ғасырда Миссисипи алқабын зерттегенде, жергілікті тұрғындар оны Иллинойс өзені арқылы француз Канадасына оралудың жылдам жолына бағыттады. Ол Чикаго портын тапқанда, "жарты лига" (3 км-ден аз) канал Миссисипи мен Ұлы көлдерді қосатынын айтты. 1848 жылы Чикаго өзені арқылы Иллинойс және Мичиган каналы Ұлы көлдер мен Миссисипи алқабы суларын бөліп тұратын континенттік бөлікті бұзды. Бұл дамуды жеделдетті және Миссисипи алқабы мен Ұлы көлдердің экологиясын түгелдей өзгертті. 1682 жылы Рене Роберт Кавельер, Сиер де Ла Сал және Анри де Тонти бүкіл Миссисипи өзені аңғарын Франция үшін иеленді, өзенді Жан Батист Колбертің құрметіне Колберт өзені деп, ал аймақты король Людовик XIV құрметіне Ла Луизиана деп атады. 1699 жылдың 2 наурызында Пьер Ле Мойн д'Ибервилль Ла Салль қайтыс болғаннан кейін Миссисипи өзенінің сағасын қайта тапты. Француздар мұнда өткелді бақылау үшін шағын Ла Бализ бекінісін салды. 1718 жылы, өзен бойымен 161 км жоғарыда, Жан Батист Ле Мойн, Сиер де Бьенвилл өзеннің жарты ай тәрізді иілісі бойында Жаңа Орлеанды құрды, құрылыс сол кездегі француз Луизианасының астанасы болған Мобильдің 1711 жылы Мобиль шығанағына қоныс аудару үлгісімен салынды. 1727 жылы Этьен Периер Миссисипи өзеніндегі алғашқы бөгеттерді салу жұмыстарын құл африкалық жұмысшыларды пайдалана отырып бастады.
Колонизация
Ұлыбритания Жеті жылдық соғыста жеңіске жеткеннен кейін Миссисипи өзені Ұлыбритания мен Испания империяларының шекарасына айналды. Париж шарты (1763) Миссисипидің шығысындағы барлық жерлерге Ұлыбританияға, ал Миссисипидің батысындағы жерлерге Испанияға құқық берді. Испания сондай-ақ Флориданы Ұлыбританияға берді, осы арқылы Кубаны қайтарып алды, оны Ұлыбритания соғыс кезінде басып алған болатын. Содан кейін Ұлыбритания бұл аумақты Шығыс және Батыс Флоридаға бөлді. Париж шартының 8-бабында (1783) былай делінген: «Миссисипи өзенінің бастауынан мұхитқа дейінгі тегіс жүзуі Ұлыбританияның поддандылары мен АҚШ азаматтары үшін мәңгілікке еркін және ашық болады». Америка Тәуелсіздік соғысын аяқтаған бұл шарт бойынша Ұлыбритания Батыс Флориданы Испанияға қайтарды, осы арқылы Испания соғыс кезінде басып алған Багам аралдарын қайтарып алды. АҚШ пен Испания арасындағы алғашқы талас-тартыстар 1795 жылы Испанияны Пинкни шартына қол қоюға мәжбүрлеу арқылы шешілді. Алайда, 1800 жылы Францияның Наполеонының қысымымен Испания Батыс Флориданың белгісіз бөлігін Францияға берді. АҚШ 1803 жылы Луизиананы сатып алу арқылы Франциядан Луизиана аумағын сатып алып, өзенді тиімді бақылауға алды. Бұл Испания мен АҚШ арасында Испания Францияға Батыс Флориданың қай бөлігін бергені туралы дау тудырды, бұл Луизиананы сатып алу кезінде АҚШ Франциядан Батыс Флориданың қай бөлігін сатып алғанын және қалған бөлігі Испанияның меншігінде болғанын анықтауға мүмкіндік берді. АҚШ-тың отарлауы және әскери әрекеттері нәтижесінде Испания 1819 жылғы Адамс-Онис шарты бойынша Батыс және Шығыс Флориданы толығымен АҚШ-қа берді. Еуропалықтардың АҚШ-тың өзенді бақылауына қарсы соңғы әрекеті 1812 жылғы соғыс аяқталғаннан кейін 15 күн өткен соң, британдық әскерлердің Нью-Орлеанға шабуыл жасауы болды. Бұл шабуылды генерал Эндрю Джексон басқарған американдық әскерлер тойтарды. 1818 жылғы шартта АҚШ және Ұлыбритания 49-шы солтүстік ендік бойымен Орман көлінен Роки тауларына дейінгі шекараны белгілеуге келісті. Нәтижесінде АҚШ Миссисипи бассейнінің солтүстік-батыс бөлігін Ред-Ривер бассейнінің оңтүстік бөлігіне алмастыру үшін британдықтарға берді. Миссисипи өзені алабы арқылы батысқа қарай көптеген қоныс аударушылар сапар шеккендіктен және онда қоныстанғандықтан, Задок Крамер аймақтың ерекшеліктері, қауіп-қатерлері және жүзуге болатын су жолдары туралы егжей-тегжейлі ақпаратты қамтитын «Навигатор» атты нұсқаулық жазды. Ол өте танымал болғандықтан, 25 жыл ішінде 12 рет жаңартылып, кеңейтілді. 1811 және 1812 жылдары Миссури штатының Нью-Мадрид қаласының жанында болған, Рихтер шкаласы бойынша 8 балға жететін үш жер сілкінісі аймақты отарлау процесін айтарлықтай баяулатпады.
Бу кемелері дәуірі
Марк Твеннің «Миссисипидегі өмір» атты кітабы 1830 жылдан 1870 жылға дейін, бу кемелері заманауи кемелермен алмастырылмас бұрын, Миссисипи өзеніндегі бу кемелері арқылы жүзеге асырылған сауда туралы баяндайды. «Харперс Уикли» журналы кітапты алғаш рет 1875 жылы жеті бөлімнен тұратын серия ретінде жариялады. Джеймс Р. Осгуд & Компания 1885 жылы кітаптың толық нұсқасын, сол кезде аяқталмаған «Хаклберри Финннің баяулы» атты шығармадан алынған үзінділермен және басқа авторлардың еңбектерімен бірге жариялады. 1811 жылдың желтоқсанында «Нью-Орлеанс» атты бу кемесі Огайо өзенінен Нью-Орлеанға дейін Миссисипинің төменгі ағысының барлық ұзындығын басып өтетін алғашқы кеме болды. Оның тұңғыш сапары 1811-1812 жылдардағы Нью-Мадрид жер сілкінісі кезінде өтті. Жоғарғы Миссисипи өте қауіпті, болжаусыз болды және жағдайды нашарлату үшін, аймақ тиісті түрде картаға түсірілмеген немесе зерттелмеген еді. 1840 жылдарға дейін бу кемелерімен жылына екі рет қана Жұп қалаларға (Twin Cities) сапар жасалатын, бұл оның аса тиімді емес екенін көрсетеді. Бу кемелері тасымалы жолаушылар мен жүк тасымалы тұрғысынан 20-ғасырдың бірінші онжылдығының соңына дейін өміршең өнеркәсіп болып қала берді. Миссисипи өзені жүйесіндегі көптеген бу кемелері компанияларының арасында 1859 жылдан 1898 жылға дейін Сент-Луис пен Нью-Орлеанс арасында сәнді бу кемелері паркін пайдаланған «Анкор Лайн» компаниясы ерекше көзге түсті. Итальяндық саяхатшы Джакомо Белтрами «Вирджиния» кемесімен жасаған сапары туралы жазды, ол Миннесота штатындағы Форт Сент-Энтониға жеткен алғашқы бу кемесі болды. Ол өзінің саяхатын бұрын Миссисипидегі саяхат болған демалыс десе де болады деп сипаттады. Бу кемелері дәуірі Миссисипидің экономикалық және саяси өмірін, сондай-ақ саяхаттың өзін өзгертіп жіберді. Бу кемелері дәуірі Миссисипиді толығымен өзгертіп, оны дамыған туристік сауда орталығына айналдырды.
Азаматтық соғыс
Өзенді бақылау Америка Азамат соғысында екі тараптың да стратегиялық мақсаты болды және АҚШ-тың Анаконда жоспарының бір бөлігін құрады. 1862 жылы өзен бойымен төмен қарай келген Одақ әскерлері Теннесси штатындағы Мемфис және 10-шы аралдағы Конфедерация қорғанысын сәтті талқандады, ал Мексика шығанағынан өзенге қарсы келген Әскери-теңіз күштері Луизиана штатындағы Жаңа Орлеанды жаулап алды. Конфедерацияның соңғы маңызды бекіністерінің бірі Миссисипи штатындағы Виксбург қаласының өзенге көрінетін биіктіктерінде орналасқан еді; Одақтың Виксбург науқаны (1862 жылдың желтоқсаны – 1863 жылдың шілдесі) және Порт-Гадсонның түсуі Миссисипи өзенінің төменгі ағысының толық бақылауын қамтамасыз етті. Одақтың жеңісі 1863 жылдың 4 шілдесінде Виксбургтің қоршауын аяқтады және Азамат соғысындағы Одақтың түпкілікті жеңісіне шешуші үлес қосты.
20 және 21 ғасырлар
1918–19 жылғы "Ұлы суық" Мемфистің солтүстігіндегі өзен жолының қозғалысын тоқтатты, Теннесси штаты, және Оңтүстік Иллинойс штатынан көмір тасымалдауға кедергі келтірді. Бұл қаңтар және ақпан айларында кең ауқымды тапшылыққа, бағаның өсуіне және көмірдің рациондалуына әкелді. 1927 жылдың көктемінде өзен 145 жерде жағалауынан шығып, 1927 жылғы Ұлы Миссисипи су тасқыны кезінде 9 метрге дейін суға батты. 1930 жылы Фред Ньютон Миннеаполистен Нью-Орлеанға дейін өзеннің бойымен жүзіп өткен алғашқы адам болды. Саяхат 176 күнге созылды және 1836 мильді құрады. 1962 және 1963 жылдары өнеркәсіптік апаттар нәтижесінде соя майы Миссисипи және Миннесота өзендеріне құйылды. Май Миссисипи өзенін Сент-Полдан Пепин көліне дейін жауып, экологиялық апатқа және судың ластануын бақылау қажеттігіне алып келді. 1976 жылдың 20 қазанында "MV Джордж Принс" автомобиль паром кемесі, Луизиана штатының Дестрехан қаласынан Лулинг қаласына қарай бағытталғанда, жоғары ағыспен келе жатқан кемемен соқтығысты. 78 жолаушы мен экипаж мерт болды, апаттан тек 18 адам ғана құтқарылды. 1988 жылы Мемфис өлшегішінде Миссисипи суының деңгейі нөлден 3 метр төменге түсті. Арканзас штатының Батыс Мемфис қаласының Миссисипи өзенінің түбінде ағаштан жасалған су кемелерінің қалдықтары табылған. Олар 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басына жатсады. Арканзас штаты, Арканзас археологиялық зерттеу және Арканзас археологиялық қоғамы екі айлық деректерді қалпына келтіру жұмыстарын жүргізді. Құрғақшылық ортасындағы жақсы жаңалық ретінде бұл жұмыс ұлттық БАҚ назарына ілікті. 1993 жылғы Ұлы су тасқыны да маңызды оқиға болды, ол негізінен Миссисипи өзенінің Иллинойс штатының Каир қаласында Огайо өзенімен қосылған жерінен жоғары орналасқан аймақтарға әсер етті. 1997 жылы Миссисипи өзенінің екі бөлігі Америка мұрасы өзендері деп жарияланды: Луизиана және Теннесси штаттары маңындағы төменгі бөлігі және Айова, Иллинойс, Миннесота, Миссури және Висконсин штаттары маңындағы жоғарғы бөлігі. Табиғатты қорғау қорының "Америка өзен алабы бастамасы" жобасы 2015 жылдың қазан айында бүкіл алап бойынша "бағалау картасын" жариялады және D+ бағасын берді. Бағалауда кеме қатынасы және су тасқынын бақылау инфрақұрылымының ескіруі, сондай-ақ көптеген экологиялық проблемалар ескерілді. 2002 жылы словениялық қашықтықтан жүзуші Мартин Стрель 68 күн бойы Миннесотадан Луизианаға дейін өзеннің барлық ұзындығын жүзіп өтті. 2005 жылы "Көзден теңізге" экспедициясы Миссисипи және Атчафалая өзендерін Audubon қоғамының Жоғарғы Миссисипи өзені науқанына көмектесу үшін жүзіп өтті.
Болашақ
Геологтар Миссисипи өзенінің төменгі ағысы Мексика шығанағына жаңа бағыт алатынын болжайды. Су тасқыны кезінде су тасқынын бақылау құрылыстары бұзылып немесе ауыр зақымданса, екі мүмкін жаңа бағыт – Атчафалая бассейні немесе Пончартрейн көлі арқылы – Миссисипидің негізгі арнасына айналуы мүмкін. Ескі өзенді басқару құрылымының, Морганза ағызу жолының немесе жақын орналасқан бөгеттердің істен шығуы Миссисипидің негізгі арнасын Луизиананың Атчафалая алабы арқылы және Атчафалая өзенімен төмен қарай, Луизиананың оңтүстігіндегі Морган қаласының оңтүстігінде Мексика шығанағына бұруы мүмкін. Бұл бағыт Батон-Руж және Нью-Орлеан арқылы өтетін қазіргі Миссисипи өзені арнасынан гөрі Мексика шығанағына тікелей жол ұсынады. Су тасқынының ең биік нүктесінде бұзылған жағдайда да, Миссисипи өзені осы жерде арнасын өзгерту үшін су деңгейінің қалыпты деңгейге дейін төмендеуін күтуі керек. 2011 жылғы су тасқыны кезінде Инженерлер корпусы Морганза ағызу жолын оның сыйымдылығының 1/4 бөлігіне ашып, Морганза және Атчафалая су тасқынына су жіберіп, Батон-Руж және Нью-Орлеанды айналып өтіп, тікелей Мексика шығанағына баруға мүмкіндік берді. Бұл бұрылыс Миссисипи өзенінің төменгі ағысындағы су деңгейін төмендетумен қатар, басқару жүйесінің басқа элементтеріне түсетін күшті азайту арқылы арнаның өзгеру ықтималдығын да азайтты. Кейбір геологтардың пікірінше, Атчафалаяға қарай арнаны өзгерту мүмкіндігі Ескі өзенді басқару құрылымының солтүстігіндегі аймақта да бар. Армия инженерлері корпусының геологы Фред Смит бір кезде былай деген: «Миссисипи батысқа қарай өтуге ұмтылады. 1973 жылғы су тасқыны қырық жылдық болды. Алдағы үлкен су тасқыны құрылыстардың барлық суды шығара алмай, бөгеттің құлауына әкелуі мүмкін. Міне, сол кезде өзен жағалауынан шығып, бұзылуға тырысады». Миссисипи өзені үшін тағы бір мүмкін арна өзгерісі – Нью-Орлеанның жанындағы Пончартрейн көліне бұрылу. Бұл бағыт Нью-Орлеандағы су тасқынын азайту үшін салынған Бон Карре ағызу жолымен бақыланады. Бұл ағызу жолы және шамамен биіктігі бар толық емес табиғи бөгет Миссисипидің Пончартрейн көлі арқылы Мексика шығанағына жаңа, қысқа бағыт алуына кедергі келтіреді. Миссисипидің негізгі арнасын Пончартрейн көлі арқылы бұру Атчафалаяға бұрылудың ұқсас салдарларын тудырады, бірақ одан аз дәрежеде, өйткені қазіргі өзен арнасы Батон-Руж арқылы және Нью-Орлеан аймағына дейін қолданыла береді.
Демалыс
Су шаңғысы спорты Миннесота мен Висконсин арасындағы, Пепин көлі деп аталатын кең аймақтағы өзенде пайда болды. Миннесота штатының Лейк-Сити қаласының тұрғыны Ральф Самуэльсон 1922 жылдың маусым айының соңы мен шілде айының басында шаңғымен сырғанау техникасын жасап, жетілдірді. Ол кейін 1925 жылы су шаңғысымен алғашқы секірісін жасады және сол жылдың соңында Curtiss ұшақ қайығымен сүйреліп саяхаттады.
Балық
Миссисипи бассейнінде шамамен 375 балық түрі белгілі, бұл солтүстік жарты шардағы басқа да өзен бассейндерінен, тек қана орташа және субтропиктік аймақтардағылардан әлдеқайда көп. Миссисипи бассейнінде Аппалачи және Озарк жоталарында бастау алатын өзендерде ерекше көп түрлер кездеседі. Бассейндегі балық түрлерінің арасында көптеген эндемиктер, сондай-ақ қашалы балық, бекіре, шоқыр балық және боуфин сияқты реликтік түрлер бар.
Басқа жануарлар дүниесі
Көптеген бауырымен жорғалаушылар өзен арналары мен алабында табиғи түрде қоныстанды, олардың ішінде американдық аллигаторлар, бірнеше түрлі тасбақалар, су қосмекенділері және камбарид рактары Миссисипи алабына тән. Сонымен қатар, АҚШ-тағы көшіп баратын құстардың шамамен 40%-ы көктем және күз мезгілдерінде Миссисипи өзені бойымен көшіп өтеді; Солтүстік Америкадағы барлық көшіп баратын құстардың 60%-ы (326 түрі) бұл өзен алабын көш жолы ретінде пайдаланады.
Кірісілген түрлер
Миссисипиде көптеген енгізілген түрлер кездеседі, олардың кейбіреулері инвазивті. Осы енгізілгендердің арасында азиялық карп сияқты балықтар бар, соның ішінде күміс карп – жергілікті балықтарды оқшаулау және олардың қауіпті секіру әрекеттерімен кеңінен танымал болған. Олар бассейннің көп бөлігіне таралып кеткен, тіпті Ұлы көлдерге жақындады (бірақ әлі басып енген жоқ). Миннесота штатының Табиғи ресурстар департаменті штаттағы Миссисипи өзенінің көп бөлігін зебра мидиясы және еуразиялық су өсімдігі сияқты жат түрлермен қамтылған сулар деп белгіледі.