Кіріспе

Польша суретшісі (1853-1926) Станислав Масловский (полякша: Stanisław Masłowski; туған аты Станислав Стефан Зигмунт Людгард Масловский; 3 желтоқсан 1853 - 31 мамыр 1926) - реалистік стильдегі поляк суретшісі, акварельдік пейзаждардың авторы.

Өмір және мансап

Масловский 1853 жылы 3 желтоқсанда Влодавада (қазіргі Польша) дүниеге келді және 1854 жылы 8 мамырда шомылдыру рәсімінен өтті. Оның шомылдыру рәсімінен өткені туралы куәлігі Влодавадағы Паулин әулетінің Сент-Луи шіркеуінің мұрағатында сақталған. Ол кедей дворяндық отбасынан шыққан (Самсон гербі), Wieluń (Польша) "Masłowski" отбасы "Руданың Ваттасы" (Польша: "z Rudy") деген лақап ат қолданған. Зигмунд Глогер өзінің Geografia historczna ziem dawnej Polski (Ежелгі поляк жерлерінің тарихи географиясы) еңбегінде Ян Длугоцтан кейін қайталайды, Wieluń округінің алғашқы астанасы Wieluń-ден бұрын Руда болды, ол ыңғайлы орналасқан. Масловский Раджмунд Масловскийдің (1825-1897) және Валерия Йозефа Катарзинаның (1827-1881) ұлы. Оның төрт ағасының бірі Болеслав Масловский, химик (1851-1928). Масловскийдің әжесінің анасынан, Винсент Данилевич vel Данилевич, (Остоя гербі, 1787 жылы Миньск лит. бұрынғы Польша Литва одақтастығының аумағы), Наполеон науқанына жеңіл ат әскері ретінде қатысты, ол үшін француздың Құрмет легионы орденімен марапатталды. Масловскийдің әкесі заңгер болған. Ол бірнеше рет жоғарылатылды, отбасымен бірге тұратын жері де өзгерді. Болашақ суретшінің туған жері Влодова - оның әкесі жұмыс істеген көптеген қалалардың бірі. Масловскийлер отбасы 1856 жылы Влодавадан Гарволинге көшіп келді, онда Раджмунд сот залында жазушы болып қызмет етті. 1858-1865 жылдары Масловский Чеченкиде өмір сүрді. Айта кетерлігі, Rajmund Masłowski қаңтар көтерілісі кезінде Четсинь ауданының басшысы болды. Сондықтан 1864 жылдың ортасында ол тұтқындалып, кейін алты айдай Кильце түрмесінде болды. 1865 жылдан бастап Масловски Калисцте тұрды, онда оның жергілікті орта мектептегі алғашқы сурет мұғалімі Варшава көркемсурет мектебін бітірген суретші Станислав Барчиковский болды. Осы кезеңде Масловский табиғаттан көп нәрсе тартты, оның ішінде 1865 және 1871 жылдар аралығында Броновта Поддебице маңында әкесі Мария мен Ярослав Конопницкидің достарында (Копницканың әңгімесін қараңыз: "Броновтағы балалар Розалиямен қалай көңіл көтереді", онда оны "Стасикошчок" деп атады) және кейіннен оның ата-бабасы Винсент Данилевич тұратын Жендрежовта. Сондай-ақ, ол Юлиус Косактың суретті журналдардан суреттерін көшіріп алған.

Өнертану

1871 жылдан бастап Станислав Масловский Варшавада өмір сүрді, онда оның әкесі сот әкімшілігімен ауыстырылды. Оның Варшава сурет мектебіндегі оқулары (яғни Войцех Герсонның сурет мектебінде) 1871-1875 жылдары тұрақты жалғасты. "Мен осы мектепте суретшінің өмірбаянындағы жазбасында Герсон мен Александр Каминский мырзалардың кеңестерін алдым". 1875 жылы Масловский Санкт-Петербургтегі Көркемсурет академиясының күміс медалін мектеп суреттері үшін алды. Осы кезеңде ол Варшавадағы "Европейский қонақ үйінде" суретшілер тобы: Я. Чельмонский, С. Виткевич, А. Пиотровский және басқалар жалға алған әйгілі ателье өмірінде белсенді түрде қатысты. Өзінің "Еуропа" (оған өзі "Еуропа" деп атаған) әріптестеріне деген шынайы сүйіспеншілігі өмірінің соңына дейін сақталып қалды. Алайда Украина жас Масловскийге көптеген суретшілік эмоцияларды берді. Алғаш рет ол жазушы Эдвард Члопицкиймен бірге (1875 ж.) барды. Екінші сапар 1876 жылы болды (бұл украиналық сапарда Масловскийдің суретші-суретші Владислав Лесчинскиге жазған бірқатар хаттары бар). Келесі сапарлар кем дегенде 1878 және 1886 жылдары болды. 1884-1887 жылдары Станислав Масловский шығармашылығының жаңа кезеңіне және жаңа ортаға кірді. Сол кезде ол "Wędrowiec" апталық журналымен байланысты достық суретшілер мен жазушылар тобымен, оның ішінде Александр Гиремский мен Антони Сигиетинскиймен және жас суретшілермен: Йозеф Панкевич пен Владслав Подковинскиймен тығыз қарым-қатынас орнатқан. 1886 жылы Масловский жарты жыл Мюнхенде болды, онда ол "үйде жұмыс істеді". Масловский шығармашылығында 1890-1907 жылдар "қақтығыстар мен ашынулар" кезеңі деп аталды. Оның бастапқы кезеңі импрессионизм арқылы өтумен сипатталады және одан өз нысанын табу үшін алыстайды. 1897 жылы Станислав Масловский Ян Станиславский бастамасымен құрылған Краковтағы "Стука" поляк суретшілері қоғамының мүшесі болды. Варшавадан бірқатар суретшілер келді, мысалы: Йозеф Панкевич және Константи Лащака. 1899 жылы Масловский Александр Крювольт салонында бірнеше акварель суреттерін шығарды; осы жылы және 1902 жылы ол Вена сецессиясының көрмелеріне қатысты. 1900 жылы Италия мен Парижге сапар шегеді. 1900 жылы Парижде өткен дүниежүзілік көрмеде "Казимеждегі базар" суреті үшін медальмен марапатталды. 1901 жылы "Химера" айлық редакциясында шағын акварель суреттерін көрсетті. 1902 жылы Zachęta-да өткен ұжымдық көрме Масловскийдің шығармашылық зерттеулерінің екінші кезеңін аяқтады. 1902-1907 жылдардағы тыныштықсыз кезең 1903 жылы суретшінің Польша пейзажының синтезін тапқан Миньск Мазовецки мен Сидльце арасындағы Вола Рафаловскаға алғашқы сапарын көрсетеді. Келесі жылы ол Италияға бірнеше сапарды бастады. 1904 жылы Римге, Флоренцияға, Фиезолеге, сонымен қатар Вильноға жақын Трокиге. "Zachęta" (1904) атты арнайы көрмеде Масловскийдің 58 акварельдері көрсетілді. 1905-1907 жылдары Масловский Варшавадағы өз ательесінде (Мокотовская көшесінде) жұмыс істеді және тәжірибе жүргізді. 1907-1926 жылдар аралығы Масловский шығармашылығының өркендеуі мен құлдырау кезеңін білді. 1908 жылы Волыньдегі Новосиолкадағы ашық ауада 18 акварель түсірілді, ол содан кейін Көркем өнерді қолдау қоғамында (Польша аббревиатурасы) көрсетілді. : ТЖСП). 1909 және 1910 жылдары Масловскийдің жеке көрмесі болды, содан кейін 1914 жылға дейін Италия, Тунис және поляк ауылы Вола Рафаловскадан келген пейзаждарды жыл сайын көрмеге шығарады. 1913 жылы Масловский Париждегі Леон Марсель галереясында акварель суреттерінің шағын көрмесін ұйымдастырды. 1914 жылдың маусым айында Масловский Варшава көркемсурет мектебінде профессорлық лауазымға шақырылды. Алайда ол ұсынысты қабылдамады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол елге оралды. 1916 жылы сәуірде Көркем өнерді насихаттау қоғамы Масловскийдің үлкен коллективтік көрмесін ұйымдастырды. Сол жылдың желтоқсан айында ол көркем өнерді қолдау қоғамының мерейтойлық сыйлығын алды. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін адамзаттың моральдық жағдайы жақсарды. Содан кейін Масловский "Белиния" суретін (поляк патриоттық әскери бөлімдерінің бірінің атына байланысты) сурет салған.

Соғыс аралық кезең

1921 жылы Масловский Париждегі Société Nationale des Beaux Arts мүшесі болып сайланды. 1922 жылы ол тағы да Италияға сапар шекті. 1925 жылы Масловскийдің туындыларының мерейтойлық көрмесі Көркем өнерді қолдау қоғамында өткізілді. Келесі жылы Көркем өнерді қолдау қоғамы оның "Жарэманың думасы" (1879 ж.) картинасының жоғары сапалы репродукциясын шығарды. 1925 жылы Масловскийге Польша Реститутының офицерлік кресті берілді. Өмірінің соңғы жылында жүрек ауруынан аз жұмыс істеді. 1926 жылы 31 мамырда Варшавада қайтыс болды және Варшавадағы Повузки зиратында анасының отбасының қабірінде жерленді (1117/8 бөлім, қараңыз. "Санкт-Онората" қақпасының артындағы "Plastycy" категориясындағы ақпараттық тақталар, яғни "Сәнділер"). Бос уақытын Масловский өзінің сүйікті кітаптарын оқып өткізді: ол ескі поляк әдебиетін оқыды, сонымен қатар шетелдік әдебиеттерді оқыды, көбінесе француз немесе итальян әдебиетін оқыды (оның сүйікті кітаптары Монтеньдің жазбалары болды, ол өлгеннен кейін төсекте табылған кітап). Оның оқыған ерекше жемісі - Джорджо Вазаридің "Ең көрнекті суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер өмірі" (бәлкім, бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін алғаш рет) поляк тіліне аударылуы. Ол (1897 жылдың 20 ақпанынан бастап) Аниэла Пониковскаға тұрмысқа шықты. Олардың Мацей Масловский есімді ұлы болды.

Шығармалары

Масловскийдің өнерге деген таланты ерте жаста пайда болды. 1875 жылы Санкт-Петербургтегі Көркемсурет академиясынан мектеп суреттері үшін күміс медаль алды. "Masłowski Генрик Пятковскийді еске алады әлі де жас бала кезінде, Варшава сурет мектебінің студенті (яғни Войцех Герсонның сурет мектебінде) өзінің керемет талантын алғашқы шығармашылық желбірегінде белгіледі" және "ол көбінесе мектепте емес, поляк табиғатының ортасында үйренді, ол оны шеберлікпен сезінді және сөйледі" деп қосты. Бұл байқаулар оның әріптесі Милош Котарбинскидің қарым-қатынасын толықтырады және растайды, онда біз "мектепте өте ерекше және әлі бағаланбаған Станислав Масловский туралы оқи аламыз. Ол өздігінен импрессионист болып туған. Ол классикалық мүсіннің гипс құймалары бойынша зерттеулерді таза әсерлі режимде жүргізді, онда кешірімді басшылар мүлдем шағымданбады. Табиғаттың көркем және көркем пейзаждарын зерттеу арқылы ол кейінгі импрессионисттердің басым көпшілігін басып алды". 1875 жылы Масловскийдің өміріне Көркем өнерді қолдау қоғамында көрінген алғашқы суреттер келді, атап айтқанда: "Owczarek" (en. The Shepherd) және "Kozacy" (англ. Қазақтар), содан кейін "Клосый" апталық журналына енгізілген алғашқы суреттер және Украинаға алғашқы сапар. Украина тақырыбы Масловскийге жастарында қатты әсер етті. Бұл әннің жан-жақтылығы мен лирикалық ой-өрісі бір-біріне ұқсас еді. Бұл Украина болды, Масловский оны көріп, студиялық композицияларында ойнатуға кірісті. Бұл Юлиус Косак, Юзеф Брандт және Юзеф Чельмонскийдің асыл салт атты мен аңшы Украинасының суретіне ұқсамайтын. Украиналық тақырыптарға арналған көптеген суреттерді атап өтуге болады: "Одбице бранки" (en. "Қомақ" (1878 жылы көрмеге қойылған), "Позъегнание Козака" (англ. "Қош бол, казак" (1878), "Жарэманың Думасы" (1879), "Шлопкалар далада" (англис. Степкадағы жігіттер иллюстрация, 1879), "Нок" (en. Түнгі 1880 жылы көрмеге қойылды), "Табун" (en. Жылқы үйі, 1880), "Одпочинек чжумака" (en. "Чумактың тынысы" (1880), "Весле" (англ. "Той", 1881), "Одпочинек" (англ. The Rest, 1882), және ақырында "Таник Козаков" (англ. Қазақтар биі Козачок, 1883), бұл тұтастықтың жабылуы мен синтезі. Алайда бұл Масловскийдің шығармашылығының алғашқы кезеңдерінде атлетикада жасалған суреттерінің тақырыбы мен топографиясын толығымен шектемейді. Бұл Масов ауылы ("Na pastwisku" en. Опалықта, 1880), тіпті мелодрама ("Ниедола" en. Misery, 1881), бірақ Украина оның қазіргі еңбектерінің басты басымдығы болды. Масловскийдің бұл кезеңдегі студиялық суреттерін ортақ атаушыға дейін азайтуға болмайды; оның реализмі романтикалық сезімдерге жақын немесе табиғаттың ақиқатқа жақын бірқатар басылымдарға ие. Жалпы алғанда, Масловскийдің жолы сызықтықтан орнатуға, құндылықтан түске, майдан акварельге, жалпы алғанда, ательеден plein air-ге дейін өтеді. Украиналық және басқа да Масловский экспедицияларының ең қызықты нәтижесі - бұл табиғи сурет, қарындаш және майлар, соның ішінде "Trójka bałagulska" (en. Үш ат арабасы, Краковтың Ұлттық мұражайы), "Studium konia" (en. Жылқыны зерттеу ibid. ), "Zima" (ағылш. Қыс ibid. ), "Цыганка" (англ. Циган әйел, 1877, бұрын Бодан Виджга жинақтарында), "Studium jamnika" (en. Дахшунды зерттеу), "Szczeniaki" (en. Көркемөнерпаздың отбасына тиесілі шұбарлар), "Studium psa" (en. Иттің зерттеуі), "Гловый байков" (англ. Бұқалар басындағы Варшавадағы Ұлттық музей), "Осет" (en. 1876-1878 жылдар аралығында "Сфинкс" ай сайынғы сецессия журналында 1909 және 1912 жылдары виньетка ретінде қайта шығарылған). Олардың танымдық функциялары тез өзгеріп, кеңейе түсті. Ең қызықты зерттеулердің бірі Варшава-Прага автокөлік жолының артындағы цыган лагерінде бірнеше күн болған кезде пайда болды. Бірақ алғашқы атақ, тіпті қаржылық табысты әкелді оған ешқандай пионер "кіші эскиздер" бірақ "Дума Джереми" (ан. Jarema's Duma) және "Taniec Kozaków" (en. Козактар биі Козачок, "Польша суретшілерінің альбомы" кітабының No 11 (поляк: "Album malarzy polskich", ред. Варшава 1885). 1884-1887 жылдары Станислав Масловский шығармашылығының жаңа кезеңіне кірді. Ол "Wędrowiec" (англис. "The Wanderer") апталық журналы, мысалы, Александр Геримский мен Антони Сигиетскиймен, жас Юзеф Панкевич пен Владислав Подковинскиймен. Бұл кезең 1884 жылы ательеде жасалған үлкен майлы композициямен аяқталды, ол "Wschód Księżyca" (en. Айдың көтерілуі, Краковтың Ұлттық мұражайы "Кепіл залы" бөлімінде). Масловскийдің суреттегі жарық мәселесі түнде және күндіз - түс мәселесі құндылық мәселесіне параллель болды. Осы кезеңде Масловскийдің суреті терең өзгерістерге ұшырады. Бұл туралы келесі суреттерден де дәлелдейміз: "Wschód słońca" (en. Күннің шығуы, 1886), және ...

Ғасырлар алмасы

1899 жылы Масловский Крывульт көрме залында оншақты акварель суреттерін көрсетті. Осы жылы және 1902 жылы ол Вена сецессиясының көрмелеріне қатысты. 1900 жылы Италия мен Парижге сапар шегеді. 1901 жылы "Химера" ай сайынғы журналының редакциясында ол шағын акварель суреттерін ұсынды. Масловскийдің осы жылдардағы жетекші шығармалары. 1898 жылы "Chart" (англис. "Грейхаунд", "Портрет девушки" (ағыл. "Қыздың портреті" (англ.) Giewont Tatra Peak in the Mist); содан кейін 1899 жылы "Rynek w Kazimierzu" (en. Казимирцтегі Базар алаңы) және "Kapliczka w Kazimierzu" (en. Казимеждегі жол бойындағы ғибадатхана), ақырында 1902 жылы "Цыганканың" үлкен бейнесі (англис. : Жигандар әйел), Рибиницкидің пейзаждары (бұрынғы Польша Ливониясы, қазір Шығыс Латвияда), "Врона" (англ. Қарау), "Kamienica pod Okrętem" (ағыл. "Көмектің астындағы пәтер" Варшаваның ескі қаласында). Бұл суреттер тек акварель суреттері екеніне назар аудару керек. "Рынек у Казимерзу" суреті (ағыл. Казимеждегі Базар алаңы) Париждегі дүниежүзілік көрмеде (1900) медальмен марапатталды. 1902 жылы Zachęta (яғни Көркем өнерді қолдау қоғамы) картиналарының ұжымдық көрмесі Масловскийдің зерттеулерінің екінші кезеңін аяқтады. Көптеген шолулардың ішінде Е. Ниевидомскидің сөйлемін еске салуға лайық: "Масловскийдің орны бір серияда болады, онда әртүрлі өлшемі бар суретшілер болды: Косак Джулиус, Матейко, Гротгер, Чельмонски, Пиеховский. Ол - ұлттық суретші. Оның шығармалары мен ұғымдарының мотивтері, ұлттық темперамент, суреттерден ағып жатқан өмір, түсті күш-қуат ұлттық болып табылады [ ]". 1903 жылы Масловский өзінің сәндік өнердегі жетістіктерін сынап көрді - Супрашльдегі сарайдың би залы мен шіркеу хорының төбесінде сырлы бояулар бояды. "Zachęta" (1904) арнайы көрмесі Масловскийдің 58 акварельін көрсетті. 1905-1907 жылдары Масловский өзінің Варшавадағы студиясында (Мокотовская көшесінде) тәжірибе жүргізді. Ол "Пан Тадеуш" (Лодждағы "Rozwój" баспасының жазылушылары үшін 1905 жылы арнайы басылым) үшін, сондай-ақ басқа да фигуралық композициялар үшін, мысалы, "Пижани Члопи" (en. "Шарап ішкен шаруалар", 1906, Варшава ұлттық мұражайы), 1905 жылғы революция орны "Патруль Козаков" (en. Cossacks Patrol"), "Wiosna 1905" (англис. 1905 жылы көктем) немесе "Świt 1906" (en. 1906 жылы таң атқан 1906 жылғы сурет, Лодзьдегі өнер мұражайы), "Pierwsze żyto" суреті (en. First Rye, 1907) және Масловскийдің " Świątynia Sztuki" (en. Өнер ғибадатханасы, 1907, жоғалған). 1907 жылдың күзінде Радежовице қаласындағы әдемі пейзаждар жасалды. 1908 жылы Волыньдегі Новосиолкадағы ашық ауада "Захета" көркем өнерді насихаттау қоғамында 18 акварельді сурет қойылды. Жоғарыда айтылғандай, 1909 және 1910 жылдары Захеттада Масловскийдің жеке көрмелері өтті. Осы кезеңнен (1909) "Маки" (Мұңға құмшаңдар өсірілген дала) деп аталатын акварель пайда болды. Келесі жылдары, 1914 жылға дейін, ол "Захета" көркем өнерді насихаттау қоғамында Италия, Тунис және Польшаның Воло Рафаловская ауылының пейзаждарын, оның ішінде: "Podwórze w Villi d'Este" (en. Вилла д'Эстедегі аула), "Zatoka Neapolitańska" (en. Неаполь шығанағы), "Кроу" (en. "Қоялар", "Białe maki" (ағыл. Ақ құмырсқалар жүгері құмырсқалары өсірілген алқап), "Chojar" (en. Бір ғана ескі қарағай ағашы), "Motyw z Taorminy" (en. Таорминадан шыққан нақышы), "Бедуинка" (англ. Бедуин әйел), "Бейіктің палажы" (англ. Бей сарайының кіреберісі), "Кавиарния арабская" (en. Араб кафесі) және басқалары. Олардың барлығы ерекше байлықпен боялған және безендірілген, сирек кездесетін жаңалық пен көзқарас. Бұл кезеңдегі акварель суреттерінің мысалдары - "Күкіш" және "Бақшадағы құрмалы бұталар" (1911). Сол кезде мұнай суреттері де болған. Көп ұзамай пейзаж суретіне оралды. Бұл соңғы кезеңнің шығармалары біркелкі емес еді. Бұл кезеңнің ең көрнекті туындылары 1922 жылы Италияға саяхаттан алынған акварель суреттерін және Вола Рафаловская ауылының кейбір пейзаждарын қамтиды, мысалы, 1924 жылы: "Уле" (en. Бал аралары Катовицедегі Силезия мұражайы), "Грика" (англ. "Байшақ өсіру өсірі" және "Лубин" (англ. Сары люпин өрісі Ұлттық музей, Варшава).