Кіріспе

Синапсидтердің жойылған туысы Секодонтозавр (мәні "тісті кеміргіш") - ерте перм дәуірі кезінде шамамен 285-272 миллион жыл бұрын өмір сүрген "пеликозавр" синапсидтерінің жойылған туысы. Белгілі Диметродон сияқты, Секодонтозавр да Eupelycosauria Sphenacodontidae тұқымдасының етқоректі мүшесі және ұқсас биік арқалық желкенге ие. Алайда оның бас сүйегі ұзын, төмен және тар, жұқа жаққа ұқсас тістері бар, ал Диметродонның қысқа, терең бас сүйегі ("екі өлшемді тіс") алдыңғы жағында үлкен, көрнекті ит тәрізді тістері бар және жауырында кішірек тістері бар. Оның ерекше ұзын, тар жақшалары секдотонтозаврдың балық аулауға немесе ұялар мен жарықтарда тұратын немесе жасырынған олжаға аңшылыққа маманданған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Соңғы жылдары Хьюстон табиғи ғылымдар мұражайының командалары Солтүстік Техас штатындағы "Клеар Форк Ред Бедс" жерінде Секодонтозаврдың жаңа үлгілері болып көрінетін қалдықтарды тапты. Бұл жаңалықтар онлайн блогтарда айтылып жүр, бірақ ресми түрде жарияланбаған.

Этимология

Секодонтозавр атауы латын seco ("кесу") + грек δούς, δόντος (, odont, 'тіс') + грек σαῦρος (saurus, 'күлкі') сөзінен шыққан. Палеонтолог Роберт Баккер Секодонтозаврды оның ұзын жақшасынан кейін "түлкіге қараған қанатты" деп атады. Роберт Р. Рейс және басқалар 1880 жылы Секодонтозавр материалының алғашқы сипаттамасын оның Theropleura ("сүтқоректілер қабырғасы") тұқымдасының түрлері ретінде жариялады. Theropleura Cope, 1878 - Ophiacodon Marsh, 1878 ("жылан нүктелі тіс") деген кіші синоним. Якоб Болл жинаған AMNH 4007 үлгісі, шын мәнінде, "амфибия" сүйектері мен сфенокодонтидті қамтитын композит болды. Коуп тістердің "апицидтері өте өткір емес" екенін сипаттады. Жер бетіндегі қабығы он бес немесе он алты түзу емес қыртыстармен жолақты болады. Бұл ерекшеліктер Theropleura obtusidens түрінің атауында (латынша "тұмсық тіс" немесе "тұмсық тісті") көрсетілген. Э. К. Кейс 1907 жылы Секодонтозаврдың тағы бір үлгісін, АМНХ 4091-ді Диметродон лонгирамус ("ұзын (төменгі жақ) рамус") деп сипаттады. 1916 жылы С. В. Уиллистон жаңа, ол кезде аты аталмаған тұқымдастың FMNH (WM) 573 үлгісінің жоғарғы және төменгі жақ сүйектерінің бөліктерін суреттеп көрсетті, ол оны ophiacodontids мүшесі деп санады, бірақ оның "кең, жалпақ және кескіш тістері" Ophiacodon-ға қарағанда, негізінен тісті конус тәрізді тістері бар. 1925 жылы "Жертіректердің остеологиясында" Уиллистон "Secodontosaurus" атауын Ophiacodontidae деп атады, 1916 жылдан бастап жаңа тұқым ретінде саналады, бірақ сипаттама немесе түсіндірме бермеді. Виллистон Secodontosaurus атауын "тісті кеміргіш" деп, офиакодонтидтерде кездесетін конус тәрізді тістермен салыстырғанда, жалпақ, өткір ["секодонт"] тістер үшін таңдаған. 1936 жылы А. С. Ромер Уиллистонның ұсынған жалпы атауын ресми етті, бірақ Секодонтозаврды офиакодонт орнына Диметродонға қатысты сфенокодонт деп анықтады. Ол сондай-ақ типтік түр ретінде Case's Dimetrodon longiramus түрін таңдады және жаңа түрді тұрғызды S. willistoni Clear Fork тобынан, оның кейінгі пайда болуын және үлкен мөлшерін атап өтті. 1940 жылы Ромер мен Прайс Коуптың obtusidens түріне синоним longiramus-қа артықшылық берді. Рейс және басқалар негізінен бас сүйегі мен жамбас жамбасындағы ортақ таңбаларға негізделген Диметродон, Сфенакодон және Ктеноспондилустан тұратын Sphenacodontinae монофилетикалық тобын қолдады. Осы филогенетикалық гипотезаларға сәйкес, ұзын кеуделі секкодонтозавр Сфенакодонтидалардың түбінде жеке тармақты білдіреді. Cryptovenator (қазіргі кезде тек жаак материалынан ғана белгілі) және Карбонның соңғы кезеңіндегі (Пенсильвания) басқа да формалар сияқты ертедегі сфенокодонтидтердің толықтай қалдықтары топтың эволюциясын, қанша рет және қандай эволюциялық сатыда желкендер дамығанын түсінуге көмектеседі. Fröbisch және басқалар, 2011 жылдан кейін кладограмма: