Кіріспе

Корольдік әскери-теңіз флотының жойғыш кемесі HMS Wild Swan - Корольдік әскери-теңіз флоты үшін жасалған W класты жойғыш кемесі. Ол 1918 жылы Swan Hunter және Wigham Richardson, Wallsend on Tyne компаниясынан 1917-18 жылғы төтенше соғыс бағдарламасының 14-ші бұйрығы бойынша тапсырылған төрт эсминецтің бірі болды. Ол 1876 жылы "Шлоп" кемесінен кейін осы есімді алған екінші Корольдік әскери-теңіз кемесінің кемесі болды. Апаларына ұқсап, ол да Бірінші дүниежүзілік соғыста әрекет ету үшін тым кеш аяқталды. Ол "Сван Хантер" компаниясымен "Волсенд-он-Тайн" қаласында 1918 жылы шілдеде салынған, 1919 жылы 17 мамырда іске қосылған және 1919 жылы 14 қарашада аяқталған. Wild Swan кемесі жалпы ұзындығы 95 метр, ал перпендикулярлары арасындағы арақашықтығы 91 метр, ал арқалығы 9 метр, ал суға түсуі жүкке байланысты 3 метрден 11 метрге дейін. Көшіру стандартты және терең жүктемемен болды. Мұнаймен қамтамасыз етілген үш Яроу қазандығы буды көтереді. Браун Кертистің бу турбиналары екі бұранданы қозғалтып, кемеге мұнай тасымалдайтын ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етеді. Олар екі-екіден алға, екі-екіден артқы жаққа орналастырылып, ату позициясы жоғары болды. Ұшаққа қарсы қару-жарақ екі 2 фунттық "пом-пом" автопулетені қамтиды. Ортаңғы сызықта екі үштік орнатылған 21 дюймдік 6 торпеда түтігі орнатылды. Оның экипажында 134 офицер және басқа да офицерлер болды. Ол 3 флотилияда қалды, өйткені Корольдік теңіз флотының қиратушы флотилиялары 1921 жылы 16 қиратушы мен бір басшыдан тұратын үлкен флотилиялардан сегіз кеме мен бір басшыдан тұратын кішігірім бөлімшелерге қайта ұйымдастырылды. 3-ші апат флотилиясы, оның ішінде Жабайы лебедь, 1922 жылдың қыркүйегінде Атлантика флотынан Жерорта теңіз флотына көшірілді. Бұл Чанак дағдарысы нәтижесінде Греко-түрік соғысының аяғында Ұлыбритания мен Түркия арасындағы соғыс қорқынышы болды. 3-ші флотилия жыл соңында гректерді түрік аумағынан эвакуациялауға көмектесті, грек әскерлерін тасымалдайтын көліктерді ертіп жүрді. 1923 жылы 24-25 желтоқсанда Габес шығанағын іздестіруде француз дирижаблына Диксмунды іздеуге қатысқан, бірақ Диксмунды 21 желтоқсанда Сицилияның жағасында жарылыс кезінде жойған. Wild Swan кемесі қазандықтарын 1926 жылдың маусым-шілде айларында Ширнесс кеме жасақтауында қайта жөндеуден өткізді. 1927 жылдың қаңтар-маусым айларында Янцзы өзенінің бойындағы Цзюцзянда орналасқан, ал 26 наурызда "Дикий лебедь" және өзендік канонерлік қайық британдық бу кемесін ұстап алды. Келіссөздер жүргізілгеннен кейін ұлтшылдар кеме иесіне өтемақы төлеп, кемені босатты. Флотилия 1928 жылы 1 мамырда Гонконгта үй суларына оралуға дайындалды, бірақ кетуді Жиньань оқиғасы, қытайлық ұлтшылдар мен жапон әскерлерінің арасындағы қақтығысы кешіктірді, флотилия 8 шілдеге дейін кетпеді. 3-ші флотилия 1930 жылы А класты эсминстермен жабдықталды, ал "Дикий лебедь" резервке енгізілді. 1931 жылы Қытай станциясындағы 8-ші эсминец флотына қосылып, қайтадан қызметке тағайындалды. 1934 жылдың желтоқсан айында Сингапурдың 1-ші жойғыш флотилиясына ауыстырылды. Флотилья Абиссиния дағдарысы кезінде Жерорта теңізіне көшірілді. 1936 жылы шілдеде Испанияда Азамат соғысы басталды. 23 шілдеде ол Гибралтар бойында патрульдік сапармен жүргенде, ұлтшылдардың бомбалаушы ұшақтары бомбаға түсіп, оны жоғалтып алды. 25-28 шілде аралығында ол Хуэльвадан азаматтық тұрғындарды эвакуациялауға қатысып, кейін Ұлыбританияға оралды. 1939 жылға дейін Портсмутта резервте тұрды. 1939 жылдың соңында Чатхэмде кемеге қарама-қарсы су асты кемелерін анықтау құрылғысын орнатумен қатар, жабдықтарын жаңарту үшін ұзақ уақыт жөндеуден өтті. Бұл жөндеу және содан кейінгі сынақтар 1939 жылдың желтоқсанына дейін аяқталмады. 1940 жылы 25 ақпанда "Жабайы қаңғыбас" 18-ші флотилияға қосылып, операцияларды бастады. 4 наурызда "Дикий лебедь" және оның бауырлары Плимуттан "Германияның" U қайығын іздеу үшін жіберілді. Сол күні Лейт мүмкін болатын байланыс орнына шабуыл жасады, 5 наурызда шабуылға Жабайы Лебедь қосылды. Тереңдіктегі жарылыстар мұнайдың шыбын-шіркейін ашса да, бұл байланыс жалған дабыл болған және кемелер бұрыннан бар болған апатқа шабуыл жасаған деген қорытындыға келді. 11 наурызда 1936 жылы U28 неміс су асты кемесі голландиялық танкер MV Eulota мен Wild Swan-ты торпедалады, ал басшыны тергеуге жіберді. "Жабайы қайың" "Еулота" экипажын "Броук" танкердің қалдықтарын басудан бұрын құтқарып алды.

Голландия, Булонь және Дюнкерк

18 сәуірде "Дикий лебедь" Дувердегі 19-шы эсминец флотилиясына ауыстырылды. 1940 жылы 10 мамырда Германия Нидерланды, Бельгия мен Люксембургті басып алды. Британияның жауаптарының бір бөлігі "XD операциясы" болды, төрт эсминец (Wild Swan, , және ) голландтық порттардағы негізгі нысандарды неміс жаулары басып алмастан бұрын жою үшін бұзғыш топтарды іске қосты. Wild Swan командасына Голландияның Құйрығына жетуді тапсырды, ол 10 мамыр күні түстен кейін келді. Ол 11 мамырда Голландияның Құйрығының шығысында орманды жерлерге неміс десанттарын атқылады. Ол Голландияның Құрамында жүргенде оң жақ винтіне зақым келтірілді. 12 мамырда ол неміс Junkers Ju 87 Stuka шомылу бомбалаушысының бомбаларынан қашып құтылды. Ол кеменің конденсаторларына зақым келтірді. Wild Swan 13 мамырда Доверге оралды және зақымдалған пропеллер мен конденсаторларды жөндеу үшін докқа барды. 21 мамырда "Дикий лебедь" Булоньеге жіберілді, ол 150 британдық азаматты алып, оларды Дуверге қайтарды. 22 мамырда ол Дюнкеркке соғыс операцияларын жүргізу үшін Каналдан өтті, бірақ ол Булоньеге ағылшын жойғыш кемелерімен және француз жойғыш кемелерімен бірге неміс әскерлеріне қарсы жағалауға қарсы шабуыл жасау үшін бағытталды. Француз жойғыш кемесі Шакал, француз жойғыш кемесі Циклон, француз жойғыш кемесі Бурраск, француз жойғыш кемесі Фудроянт, француз жойғыш кемесі Фугу, француз жойғыш кемесі Фрондеур, француз жойғыш кемесі Ягуар, француз жойғыш кемесі Мистрал және француз жойғыш кемесі Сироко. Оларға неміс бомбалаушылары шабуыл жасады, ал "Жабайы лебедь" неміс бомбасына шағылып, үш адамды өлтіріп, тағы біреуін ауыр жарақаттады. 23 мамырда "Дикий лебедь" Дюнкеркке құлату тобымен барды, сол түстен кейін Дуверге 155 әскери және азаматтық адаммен бірге қайтып келді. 26 мамырда Динамо операциясы басталды. Wild Swan "Орлеанның қыз-келіншегі" паромды ертіп жүрді, ол тұтқындалған әскерлерге ауыз су тасты және 26 мамырда Кентербериден Дюнкеркке дейін тасымалданды, Доверге оралғанға дейін генерал Ральф Иствуд пен оның штабын жинады. Кейіннен ол Портсмутқа қысқа уақытқа жөндеуге жіберілді, онда оның қазандықтары тазартылды және торпеда түтіктерінің артқы жиынтығы 12 фунт (яғни 3 дюйм (76 мм)) әуе кемелеріне қарсы пулеметпен ауыстырылды және екі қосымша тереңдік заряды лақтыратын қондырғы орнатылды.

Канал мен Солтүстік теңіз операциялары

8 маусымда "Дикий лебедь" қайтадан 19-шы флотилияға қосылды. 17 маусымда "Дикий лебедь" Сент-Малоға құлату тобын түсірді, ол жол бойы Джерсиге тоқтады, онда ол "Цикл" операциясының бөлігі ретінде Сент-Малодан әскерлерді эвакуациялау үшін жеті шағын сауда кемесін реквизициялады. 19-шы флотилия сол кезде Харвикте орналасқан, Солтүстік теңізде конвойларды сүйретіп, жау кемелеріне қарсы шабуылдармен бірге, басқыншылыққа қарсы патрульдерді жүргізді. 30 шілдеде "Дикий лебедь" Уитшедпен бірге шабуылға қарсы патрульді жүргізді. Wild Swan Whitshed-ті бірінші рет Харвичке кері сүйретті. 10-11 қыркүйек түнінде "Дикий лебедь" Бельгия жағалауында шабуыл жасап, бірнеше баржалар мен траулер шабуылға ұшырады, олар эскорт ретінде пайдаланылды, кем дегенде бір баржа мен екі траулер батып кетті. 13-14 қыркүйек түнінде Wild Swan және Venomous қайтадан Булоньнен тыс неміс жағалаулық кемелеріне шабуыл жасады, бірнеше неміс траулерін ұшырастырды, ал неміс жағалаулық артиллериясының атысына ұшыраған кезде ұрысты үзіп тастады. 16 қыркүйекте "Дикий лебедь" эсминецке соқтығысып, кеменің тұмсығына аздап зақым келтірді. Кейін қыркүйекте "Дикий лебедь" операциясы "Лусид" операциясына бөлінді. Бұл операцияда ескі мұнай танкерлерін от кемелеріне айналдыру және оларды француз порттарына шабуыл жасау үшін пайдалану жоспарланған. Wild Swan 25/26 қыркүйек түнінде Lucid-ті жүзеге асыруға алғашқы әрекетте еріп жүретін күштің бір бөлігі болды, онда RFA War Nizam және RFA War Nawab құрбандыққа шалынатын еді, бірақ бұл қолайсыз ауа райы жағдайы мен өрт кемелерінің нашар жағдайынан кейін тасталды. Екінші рет 2 қазанда ауа райының нашарлауы салдарынан өткізілген. Үшінші әрекет 4/5 қазан түнінде жасалды, соғыс низамы мен Митилус Калеге және Окфилд Булоньге қарсы жіберілді. Wild Swan қайтадан эскортты қорғайтын күштердің бір бөлігі болды, бірақ қолайсыз ауа райы жағдайлары қайтадан тоқтатуға себеп болды.

Атлантикалық еріп жүру

30 қазанда "Жабайы қаңғыбас" Ливерпульдегі 7-ші эскорт тобына ауыстырылды. 1940 жылы 4/5 қараша түнінде U 99 атты неміс U-кемесі суға түсті. Ото Кречмердің командалығымен, қарулы сауда крейсерлері SS Laurentic және SS Patroclus-ты басудан кейін, конвойға шабуыл жасады, торпедаларды конвойдың сыртынан атып, торпедалар Wild Swan мен эсминц арасында өтті. Конвойдың шығыс жағында патрульдік және танкерді басу. Солтүстік Атлантикадағы конвой операцияларына жаңадан келген "Дикий лебедь" және "Бигл" экипаждары нашар күзету үшін сынға ұшырады. 23 желтоқсанда "Дикий лебедь" ливерпульді деструктормен бірге кетіп бара жатқанда, Уорвик акустикалық минаны іске қосқанда, қатты зақымдалған, машина бөлмесі су астында қалған және кеме суға төмен орналасқан. Уайлд Сван Уорвикті Ливерпульге сүйреп әкетіп, кеме жөндеуге жіберілді. 9 қаңтарда "Дикий лебедь" конвойы OB270-тен шығып, SS Clytoneus жүк кемесін тірі қалғандарды іздестірді. Сол күні "Жабайы қаңғыбас" пен "Қораллы сауда кемесі" аман қалғандарды құтқарып алды. Отын тапшылығына қарамастан, Wild Swan-қа 1940 жылы U 105 торпедамен ұшырылып, батып кеткен SS Bassano пароходты іздеуге бұйрық берілді. 29 қаңтарда "Дикий лебедь" Ливерпульге қайтып келе жатқанда, ол сол күні шахтаға соқтығысып, экипажы тастап кеткен "Вестморленд" пароходын кездестірді. Бу кемесінің кемесі су бетінде қалды, ал Wild Swan Westmorelands экипажын қалпына келтіріп, оларды бу кемесінің бортына қайтарып, зардап шеккен кемені қалпына келтіруге көмектесті, кейінірек Wild Swans экипажы кемеге көмек көрсеткені үшін 600 фунт стерлингтен марапатталды. 1941 жылдың наурызына дейін "Дикий лебедь" Солтүстік Атлантикада соғыспен айналысты. Кемедегі техникаға күрделі жөндеу жүргізіліп, 286-шы үлгідегі жер бетін іздеу радары орнатылды. 19 сәуірде кемежай қатты бомбаланды, ал Wild Swan неміс бомбаларынан сәл зақымдалды, мұнда майлы танкілер ағып кетті.

Африка және Гибралтар

26 сәуірде қайта жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін "Дикий лебедь" Портсмутта орналасқан 1-ші апат флотилиясына қосылды. Батыс Африканың жағалауында сопровождаушылар жетіспеушілігі салдарынан "Жабайы лебедь" кемесіне Сьерра-Леонедегі Фритаунға көшіру туралы бұйрық берілді. Африкаға кетер алдында, Дания тұзағының шайқасында ағылшындық крейсерді неміс Бисмарк шайқас кемесі батып кеткен. Бұл оқиғадан кейін "Дикий лебедь" мен "Дикий лебедь" Плимутта күтіп тұруға бұйрық алды. Бисмарк 26-27 мамыр түнінде үш ескі жойғыштың араласуына мұқтаждықсыз батып кетті, бірақ 27 мамыр күні кешке қарай үш жойғышқа Океанға баруды бұйырды. Жабайы Лебедь Регистаннан жиырма тірі қалғанды жинады, бірақ олардың төртеуі қайтыс болды. Үш эсминец 1941 жылдың 1 маусымында WS 8X конвойының Кепке қарай сопровождауына қосылды, 3 маусымда конвойдан бөлініп, 6 маусымда Гибралтарға жетті. Үш деструктор авианосецтердің кездесуі кезінде және Трейсер операциясы алдында эскорттық міндеттерге қатысты, бірақ Wild Swan 10 маусымда Гибралтарға оралды. Үш эсминец 13 маусымда Батыс Африкаға жолға шығып, Батерст арқылы Фритаунга жүзіп, 18 маусымда Фритаунга жетті. Wild Swan маусым мен шілде айының қалған бөлігінде Фритауннан эскорт операцияларын жүргізді, бірақ ол кезде Батыс Африкадағы қысым азайды, ал Wild Swan Гибралтарға жіберілді, ол 10 тамызда жетті. Кеме көп ұзамай Гибралтар мен Британияға HG конвойын отын жеткілікті болғанша ертіп жүруге кірісті, бұл HG.70 конвойынан басталды, онда күшті ертіп жүруші жау субмариналарының шабуылдарын теріске шығаруға қол жеткізді, сондықтан жалғыз жоғалту - бомбалаудан бір жүк кемесі.

Жоғалту

1942 жылы 16 маусымда "Дикий лебедь" HG84 конвойының сүйемелдеуші құрамында Батыс бағытында болды. Ол жанармай құю үшін бөлініп, испан траулер тобынан өтіп бара жатқанда, 12 неміс Junkers Ju 88 бомбалаушы ұшақтарынан тұратын эскадрилья бұл кемелерді конвой деп қате түсініп, оларға шабуыл жасады. Wild Swan 6 неміс ұшағын түсіргенін айтып, қатты жауап берді. Алайда, ол төрт рет қатерлі ісіктен зардап шекті, ол рульді басқаруды жоғалтып алды және іспан траулерінің бірімен соқтығысты, ол бірден батты. Ол траулерден 11 тірі қалған адамды құтқарып қалды, бірақ Wild Swan да суға батты. Британдықтар траулерлердің үшеуі бомбаға ұшырап, батып кеткенін хабарлады. RAF Short Sunderland ұшақ қайығы келесі күні шағын қайықтар мен қайықтар тобын тапты, ал екі кемеден аман қалғандар кейіннен құтқарылды, бірақ 31 британдық теңізші жарылудан қайтыс болды. Қорғаныс министрлігінің тарихи құжатына сәйкес: 1942 жылдың 17 маусымы "Уайлд Сваннан 10 офицер мен 123 офицерді, оның бесеуі ауыр жарақат алған, (Бискай шығанағында әуе шабуылынан зақымдалғаннан кейін суға батып, испан траулерімен соқтығысқаннан кейін) және испан траулерінен 11 адам". Тірі қалғандар Милфорд-Хейвенге жеткізілді. "Жабайы қарлығаштың" командирі Клод Склейтер осы әрекеті үшін "Құрмет белгісі" орденін алды.