Кіріспе

Чили саясаткері (1916-2008) Володия Тейтельбоим Волоски (алғашқы аты Валентин Тейтельбоим Волоски; 1916 жылдың 17 наурызы - 2008 жылдың 31 қаңтары) - Чилидің коммунистік саясаткері, заңгері және жазушысы.

Жеке өмір

Чильян қаласында еврей иммигранттары Мосес Теительбоим (украин) мен Сара Волоски (бессараб) отбасында дүниеге келген Теительбоим кішкентай кезінен әдебиетке қатты қызыға бастады. Орта мектепті бітіргеннен кейін Чили университетінің заң факультетінде білім алды. Мектепті бітірген соң ол "Капитализмнің таңғы шамасы Американы жаулау" атты жоғары оқу орнын тәмамдады. 29 жасында Теительбоим заңгерлік мамандықты оқып жүрген Ракель Вейцманға үйленді. 1940 жылдары Тейтельбойм, басқа коммунистік партия мүшелері сияқты, жер астына кетуге мәжбүр болды, ал Вейцман бұрынғы университет әріптесінің баласына жүкті болды. Олар балаға Клаудио деп ат қойды, ал Тейтельбойм оны асырап алды, олардың қарым-қатынасын жасырып қалды. Алайда, Тейтельбойм партиялық іс-әрекет, қуғын-сүргін және түрмеге қамауға байланысты жиі болмағандықтан, олардың некелері қиылып, ақырында 1957 жылы Вайцман Хайме Барросқа Кубаға кеткенде аяқталды. Кейін Теительбоим сол кезде 10 жаста болған Клаудионы тәрбиелеуді өз мойнына алды. Алайда 2005 жылы Клаудио өзінің ата-анасы туралы шындықты тауып, Теительбойммен байланысын үзді, биологиялық әкесі Бунстердің тегін қабылдады. Теительбойм 51 жасында екінші рет үйленді. 1973 жылы 11 қыркүйекте Чилидің әскери төңкерісінен кейін Мәскеуде сүргінде жүргенде, олар Фариастың ұлы Роберто Норденфлихтті және өздерінің қызы Маринаны тәрбиеледі. Теительбоймнің коммунистік идеалдарынан шабыт алған Роберто Мануэль Родригес Патриотикалық майданына қосылды және 1989 жылдың тамызында Чилиде партизандық іс-қимыл кезінде қайғылы түрде қаза тапты. Робертоның өліміне байланысты қайғы ақырында Тейтельбойм мен Фариастың некелерінің аяқталуына әкелді. Генерал Аугусто Пиночеттің әскери режимі кезінде Теительбоим Мәскеуде жер аударылып өмір сүрді, онда ол екі апта сайын Escucha, Chile ("Құлақ түр, Чили") радио бағдарламасын бастады. Қауіпке қарамастан, ол 1988 жылы Чилиге жасырын түрде оралды және сол жылы өткен жалпыұлттық референдумда режим жеңілгеннен кейін уақытша үкімет құру үшін науқан жүргізді. Келесі жылы ол Коммунистік партияның президенті болып сайланды, ол 1994 жылға дейін осы лауазымда болды.

Әдеби шығармашылық

Тейтельбоимнің әдеби шығармашылығы, ол үшін 2002 жылы Чилидің Ұлттық әдебиет сыйлығы, сондай-ақ 1931 жылғы Гүлдік ойындардың әдебиет сыйлығы берілді, негізінен естеліктер, өмірбаяндар және әдеби очерктер түрінде. Оның алғашқы кітабы Антология де поэзия чили (Чили поэзиясының антологиясы) Эдуардо Ангитамен бірге 1932 жылы жарық көрді және Чилидің ұлы ақындарын жинады. Кейінірек ол Габриэла Мистральді алып тастау және Висенте Хуйдобро, Пабло де Роха және Пабло Неруда арасындағы дауды күшейту қателігін жіберді деп айтады. Оның "ХХ ғасырдың кіші баласы" (1997) деп аталатын естелік сериясы, "Чилидің Ұлы соғысы және ешқашан болмаған басқа бір соғыс" (2000) және "Радио түндері" (2001) саяси және әлеуметтік тұрғыдан ХХ ғасырдағы Чили тарихының үлкен доғасын ұсынады. Оның ең танымал қабілеті - биограф, онда ол Хорхе Луис Борхес, Висенте Хуидобро туралы жазды, ал ең көп сынға ие Пабло Неруда мен Габриэла Мистраль туралы жазды. Әдеби қозғалыстарға мүшелік жағынан ол әдетте 38-ші Чили ұрпағы құрамында орналасқан.