Джордж Конквест (1917-2015) – британ-американдық тарихшы, ақын, жазушы. Өмірі, білімі, саяси көзқарастары туралы мағлұмат. Тарих пен әдебиетке қызығушыларға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық-американдық тарихшы және ақын (1917–2015)
British American historian and poet (1917–2015)
Джордж Роберт Акворт Конкуэст (15 шілде 1917 – 3 тамыз 2015) британдық-американдық тарихшы, ақын және романист болған. Оның әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста француз армиясының американдық жедел жәрдем бөлімінде қызмет еткен және 1916 жылы күміс жұлдызбен Croix de Guerre орденімен марапатталған. Конкуэст Винчестер колледжінде білім алды, онда ол Оксфордтағы Магдален колледжінде философия, саясат және экономика (PPE) пәнін оқуға стипендия жеңіп алды. Ол бір жыл демалыс алып, Гренобль университетінде және Болгарияда оқыды, 1937 жылы Оксфордқа оралды, онда Ұлыбритания Коммунистік партиясына және Карлтон клубына қосылды.
George Robert Acworth Conquest (15 July 1917 – 3 August 2015) was a British American historian, poet, and novelist. His father served in an American Ambulance Field Service unit with the French Army in World War I, and was awarded the Croix de Guerre, with Silver Star in 1916. Conquest was educated at Winchester College, where he won an exhibition to study Philosophy, Politics and Economics (PPE) at Magdalen College, Oxford. He took a gap year, spending time at the University of Grenoble and in Bulgaria, and returning to Oxford in 1937, where he joined the Communist Party of Great Britain and the Carlton Club.
Соғыс жылдары
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Лиссабонда американдық паспортпен Англияға оралды. 1939 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясы соғысты империалистік және капиталистік деп айыптаған кезде, Конквест одан бас тартып, 1940 жылдың 20 сәуірінде Оксфордшир және Букингемшир жеңіл жаяу әскеріне қабылданып, 1946 жылға дейін полкте қызмет етті. IRD сонымен қатар қоғамдық пікірді манипуляциялаумен айналысты. Конквест он адамға есеп беретін "талантты, мақтаншыл" тұлға ретінде еске алынды. Оруэлл сияқты, Конквест та әдемі Селия Кирванға ғашық болып, одан шабыт алып бірнеше өлең жазды. 1960 жылдары ол IRD дайындаған сегіз томдық еңбекті редакциялады, ол Лондонда Бодли Хед баспасынан "Совет зерттеулері сериясы" деген атпен жарияланды. 1962-1963 жылдары Конквест "The Spectator" журналының әдеби редакторы болды, бірақ тарихи жазу жұмысына кедергі келтіретінін байқаған соң қызметтен кетті. Оның Кеңес Одағы туралы алғашқы кітаптары: "Ресей туралы ақылға қонымды ойлар" (1960), "КСРО-дағы ұлттарды депортациялау" (1960) және "КСРО-дағы билік және саясат" (1961) болды. Оның Кеңес Одағы туралы ерте туындыларының ішінде "Да генийдің батылдығы: Пастернак ісі" (1961) және "Хрущевтен кейінгі Ресей" (1965) кіретін еді. Кітаптың ең маңызды ерекшелігі – ол тазарту туралы түсінікті бұрынғысынан кеңейтті, бұл Николай Бухарин және Григорий Зиновьев сияқты Кеңес Одағы Коммунистік партиясының жетекшілеріне қатысты "Мәскеу соттарына" ғана назар аударудан асып түсті, олар кейін жазаланды. Бұл жетекшілердің сотта түрлі қылмыстарға кінәлі екенін мойындауының себебін анықтау батыс жазушыларының арасында талқылау тақырыбына айналды және Джордж Оруэллдің "1984" және Артур Кестлердің "Түскі қараңғылық" сияқты антикоммунистік трактаттарға шабыт берді. Конквест Беатрис және Сидни Вебб, Джордж Бернард Шоу, Жан-Поль Сартр, Уолтер Дюранти, сэр Бернард Парес, Гарольд Ласки, Д.Н. Притт, Теодор Дрейзер, Бертольт Брехт, Оуэн Латтимор және Роман Ролланд сияқты батыстың зиялыларын, сондай-ақ американдық елші Джозеф Дэвисті Сталиннің құрбаны болғанын және оның режимін ақтаушылар деп айыптады. Конквест олардың тазартудың әртүрлі аспектілерін жоққа шығарып, кешіріп немесе ақтаған пікірлерін келтірді. Кеңес мұрағаттары ашылғаннан кейін, Конквесттің қорытындыларын растайтын егжей-тегжейлі ақпарат жарияланды. Конквесттің баспагері одан "Ұлы террорды" кеңейтіп, қайта қарауды сұрағанда, Конквест кітаптың жаңа нұсқасын "Мен сізге айттым, сіздер ақымақтар" деп атауды ұсынды. Шын мәнінде, бұл әзілді атауды Конквесттің ескі досы сэр Кингсли Амис ұсынған. Жаңа нұсқа 1990 жылы "Ұлы террор: қайта бағалау" деген атпен жарияланды. Америкалық тарихшы Дж. Арч Гетти келіспей, 1993 жылы мұрағаттар Конквесттің қаза болғандар санын қолдамайтынын жазды. 1995 жылы тергеуші журналист Пол Лашмар Роберт Конквест сияқты көрнекті ғалымдардың беделі IRD ұсынған материалға негізделген жұмыстардың арқасында қалыптасқанын болжады. Денис Хилидің айтуынша, "Ұлы террор" маңызды әсер еткен, "бірақ ол адамдарды өз көзқарастарына айналдырудың орнына, оларды бекітті". 2000 жылы отбасы большевиктер төңкерісінен кейін Ресейден эмиграциялаған Майкл Игнатьев былай деп жазды: "Қартайған кездегі сирек кездесетін қуаныштардың бірі – өзіңізді ақтауға жеткілікті ұзақ өмір сүру. Роберт Конквест қазір осы қуаныштан ләззат алуда". Тэтчердің ең жақын кеңесшілерінің бірі консервативті тарихшы Пол Джонсон Конквестті "біздің замандағы ең ұлы тарихшымыз" деп сипаттады. Тимоти Гартон Эштің сөздерімен айтқанда, ол Солженицыннан бұрынғы Солженицын болды. Конквесттің "Сталиндік террорды бағалаудағы елеулі ізашарлық күш" деп бағалады. Алайда ол бұл және басқа да еңбектер "қазіргі уақытта мұрағаттық дереккөздер қол жетімді болғандықтан" ескірген деп саналады деген пікірін білдірді. Нәтижесінде, ол "жартылай дереккөздер" мен "есептеулер" қажет емес деп жазды. "Егер жақсы немесе толық деректер болса, олар нашар және толық емес деректердің орнын толтыруы керек". 2002 жылы Конквест өзінің ревизионисттік сыншыларына былай деп жауап берді: "Олар әлі де толыққанды сұқақтар туралы сөйлейді. Академияда "Сталинге тым қатал болмайық. Ол жаман адам еді, иә, бірақ американдықтар да жаман адамдар еді, Британ империясы да сондай еді" деген сезім қалыптасқан".
In Lisbon on an American passport at the outbreak of the Second World War, Conquest returned to England. As the Communist Party of Great Britain denounced the war in 1939 as imperialist and capitalist, Conquest broke with it and was commissioned into the Oxfordshire and Buckinghamshire Light Infantry on 20 April 1940, serving with the regiment until 1946. The IRD was also engaged in manipulating public opinion. Conquest was remembered there as a "brilliant, arrogant" figure who had 10 people reporting to him. Conquest, like Orwell, fell for the beautiful Celia Kirwan, who inspired him to write several poems. During the 1960s he edited eight volumes of work produced by the IRD, published in London by the Bodley Head as the Soviet Studies Series. In 1962–1963 Conquest was literary editor of The Spectator, but he resigned when he found the job interfering with his historical writing. His first books on the Soviet Union were Common Sense About Russia (1960), The Soviet Deportation of Nationalities (1960) and Power and Policy in the USSR (1961). His other early works on the Soviet Union included Courage of Genius: The Pasternak Affair (1961) and Russia After Khrushchev (1965). The most important aspect of the book was that it widened the understanding of the purges beyond the previous narrow focus on the "Moscow trials" of disgraced Communist Party of the Soviet Union leaders such as Nikolai Bukharin and Grigory Zinoviev, who were executed shortly thereafter. The question of why these leaders had pleaded guilty and confessed to various crimes at the trials had become a topic of discussion for a number of western writers, and helped inspire anti Communist tracts such as George Orwell's Nineteen Eighty Four and Arthur Koestler's Darkness at Noon. Conquest sharply criticized Western intellectuals such as Beatrice and Sidney Webb, George Bernard Shaw, Jean Paul Sartre, Walter Duranty, Sir Bernard Pares, Harold Laski, D. N. Pritt, Theodore Dreiser, Bertolt Brecht, Owen Lattimore, and Romain Rolland, as well as American ambassador Joseph Davies, accusing them of being dupes of Stalin and apologists of his regime. Conquest cites various comments made by them where, he argues, they were denying, excusing, or justifying various aspects of the purges. After the opening up of the Soviet archives, detailed information was released that Conquest argued supported his conclusions. When Conquest's publisher asked him to expand and revise The Great Terror, Conquest is famously said to have suggested the new version of the book be titled I Told You So, You Fucking Fools. In fact, the mock title was jokingly proposed by Conquest's old friend, Sir Kingsley Amis. The new version was published in 1990 as The Great Terror: A Reassessment; The American historian J. Arch Getty disagreed, writing in 1993 that the archives did not support Conquest's casualty figures. In 1995, investigative journalist Paul Lashmar suggested that the reputation of prominent academics such as Robert Conquest was built upon work derived from material provided by the IRD. According to Denis Healey The Great Terror was an important influence, "but one which confirmed people in their views rather than converted them". In 2000, Michael Ignatieff, whose family had emigrated from Russia as a result of the Bolshevik Revolution, wrote "One of the few unalloyed pleasures of old age is living long enough to see yourself vindicated. Robert Conquest is currently enjoying this pleasure." Conservative historian Paul Johnson, one of Thatcher's closest advisers, described Conquest as "our greatest living historian". And, in the phrase of Timothy Garton Ash, he was Solzhenytsin before Solzhenytsin. praised Conquest's The Great Terror "as a remarkable pioneer effort to assess the Stalin Terror". However he expressed the view that this work and others were now to be considered obsolete "simply because the archival sources are now available". As a result, he wrote, there was no need for "fragmentary sources" and "guesswork". "[W]hen better or more complete data are available, they must take the place of poor and incomplete ones." In 2002 Conquest replied to his revisionist critics: "They're still talking absolute balls. In the academy, there remains a feeling of, "Don't let's be too rude to Stalin. He was a bad guy, yes, but the Americans were bad guys too, and so was the British Empire."
Қайғы-қасіреттің орыны (1986)
1986 жылы Конквест "Қайғы-қасірет орыны: Кеңес үкіметінің ұжымдастыру саясаты және террорлық ашаршылық" атты еңбегін жариялады. Онда ол 1929-1931 жылдары Сталиннің басшылығымен Украинада және КСРО-ның басқа да аймақтарындағы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру процесі мен оның нәтижесінде миллиондаған шаруаның аштықтан, еңбек лагерлеріне жер аударылудан және атылудан қаза табуы туралы жазды. Осы кітабында Конквест ашаршылықтың жоспарланған геноцид екенін айтқан пікірді қолдады.
In 1986 Conquest published The Harvest of Sorrow: Soviet Collectivisation and the Terror Famine, dealing with the collectivization of agriculture in Ukraine and elsewhere in the USSR, under Stalin's direction in 1929–31, and the resulting famine, in which millions of peasants died due to starvation, deportation to labor camps, and execution. In this book, Conquest supported the view that the famine was a planned act of genocide.
Сталин мен Кировты өлтіру (1989)
Троцкистерлер үшін Кировтың өлтірілуі – нацистер неміс коммунистерін тұтқындауды ақтау үшін әдейі ұйымдастырған Рейхстаг өртінің сталиндік баламасы еді. Троцкистік-меншевик көзқарасы батыстық тарихшылар арасында үстемдік құрды және Роберт Конквесттің ықпалды еңбектері арқылы кеңінен танылды. "Ұлы террор" еңбегінде Конквест советтік ресми түсіндірмелерді жоққа шығарды, қастандық және мемлекетке қарсы қызмет туралы айтылған сөздерге қарсы шықты. Конквест 1934 жылы Ленинград облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы Сергей Кировтың өлтірілуін, Сталиннің жақын адамының бірін, террор механизмінің кілті деп қарастырды. Ол бұл мәселеге "Сталин және Кировтың өлтірілуі" (1989) еңбегінде қайта оралды, онда Сталин Кировты өлтіруге рұқсат бергені ғана емес, сонымен қатар 1937-1938 жылдардағы террорды ақтау үшін пайдаланғанын айтты. Бірақ Сталиннің бұл қылмыстағы рөлін растайтын ешқандай дәлел табылмады.
For the Trotskyists, Kirov's murder was the Stalinist equivalent of the Reichstag fire, deliberately started by the Nazis to justify the arrest of German Communists. The Trotskyist Menshevik view became the dominant one among western historians, popularised in Robert Conquest's influential books. In The Great Terror, Conquest already undermined the official Soviet story of conspiracy and treason. Conquest placed the murder in 1934 of the Leningrad party boss, Sergei Kirov, one of Stalin's inner circle, as the key to the mechanism of terror. He returned to this in Stalin and the Kirov Murder (1989), where he argued that Stalin not only sanctioned Kirov's assassination, but used it as a justification for the terror that culminated in 1937–38, though no evidence has been found to confirm Stalin's role in the murder.
Өлеңдер
Ғылыми еңбектерімен қатар, Конквест 1937 жылдан бері түрлі мерзімді басылымдарда жарияланған өлеңдерімен танымал ақын болды. 1945 жылы ол Италияда қаза тапқан әскери досы, ақын Драммонд Эллисонға арналған "Поэттің өлімі үшін" атты соғыс өлеңі үшін ПЕН Бразилия сыйлығын алды. 1951 жылы ол Ұлыбритания фестивалінің өлеңге арналған сыйлығына ие болды. Өмірі бойында жеті өлең жинағы мен бір әдеби сын жинағы жарық көрді. Конквест Филип Ларкин мен Кингсли Амисті де қамтитын, "Қозғалыс" деп белгілі британдық әдеби айналымның маңызды тұлғасы болды. Көптеген "Қозғалыс" ақындары осылай аталғанына наразы болды, олар Езра Паунд сияқты алдыңғы буын өкілдерінің тәжірибелерін қабылдамады. 1959-60 жылдары ол Буффало университетінде қонақ ақын болып жұмыс істеді. Оның бірнеше өлеңі "The New Oxford Book of Light Verse" (1978; Амис құрастырған) жинағында "Стюарт Говард Джонс", "Виктор Грей" және "Тед Паукер" аттарымен жарияланды. Ақын Филип Ларкиннің жарияланған хаттарынан Конквест пен Ларкиннің 1950 жылдары порнографияға қызығушылық танытқандары белгілі болды. Кеңес Одағынан қуылғаннан кейін Александр Солженицын Конквестпен кездесіп, одан өзінің "бір шағын" өлеңін ағылшын тіліне аударуды сұрады. Бұл – 1977 жылы жарық көрген, баллада өлшемімен жазылған, екі мыңға жуық жолдан тұратын "Пруссия түндері" өлеңі болды. Элизабет Конквест редакциялаған жаңа жинақ 2020 жылдың наурыз айында Waywiser Press баспасынан шықты.
In addition to his scholarly work, Conquest was a well regarded poet whose poems have been published in various periodicals from 1937. In 1945 he was awarded the PEN Brazil Prize for his war poem "For the Death of a Poet" – about an army friend, the poet Drummond Allison, killed in Italy – and, in 1951, he received a Festival of Britain verse prize. During his lifetime, he had seven volumes of poetry and one of literary criticism published. Conquest was a major figure in a prominent British literary circle known as "The Movement" which also included Philip Larkin and Kingsley Amis. Movement poets, many of whom bristled at being so labeled, rejected the experiments of earlier practitioners such as Ezra Pound. He spent 1959–60 as visiting poet at the University of Buffalo. Several of his poems were published in The New Oxford Book of Light Verse (1978; compiled by Amis), under the pseudonyms "Stuart Howard Jones", "Victor Gray" and "Ted Pauker". It emerged from the pages of poet Philip Larkin's published letters that Conquest and Larkin shared an enthusiasm for pornography in the 1950s. Soon after his expulsion from the Soviet Union, Aleksandr Solzhenitsyn met with Conquest, asking him to translate a 'little' poem of his into English verse. This was "Prussian Nights" – nearly two thousand lines in ballad metre – published in 1977. A new Collected Poems, edited by Elizabeth Conquest, was published in March 2020 by the Waywiser Press.
Жеке өмір
Конкуст төрт рет үйленген, алғаш рет 1942 жылы Джоан Уоткинсқа үйленді, олардан екі ұлы болды. Олар 1948 жылы ажырасты. Содан кейін Татьяна Михайловамен (1948–1962) үйленді.
Conquest was married four times, first in 1942 to Joan Watkins, with whom he had two sons. They divorced in 1948. There followed a marriage to Tatiana Mihailova (1948–1962),
Кейінгі өмірі
1981 жылы Конквест Калифорнияға көшіп, Стэнфорд университетінің Гувер институтында Ресей және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы жинағының аға ғылыми қызметкері және ғалым-кураттор лауазымына орналасты, онда ол институт мүшесі ретінде қалды. Ол Колумбия университетінің Ресей институтының және Вудро Вильсон халықаралық ғалымдар орталығының мүшесі болды; The Heritage Foundation-ның ерекше қонақ ғалымы; Гарвард университетінің Украина зерттеу институтының ғылыми әріптесі. Конквест 2015 жылы Стэнфордта, Калифорнияда 98 жасында Паркинсон ауруы салдарынан тыныс алу жеткіліксіздігінен қайтыс болды.
In 1981 Conquest moved to California to take up a post as Senior Research Fellow and Scholar Curator of the Russian and Commonwealth of Independent States Collection at Stanford University's Hoover Institution, where he remained a Fellow. He was a fellow of the Columbia University's Russian Institute, and of the Woodrow Wilson International Center for Scholars; a distinguished visiting scholar at The Heritage Foundation; a research associate of Harvard University's Ukrainian Research Institute. Conquest died in 2015 in Stanford, California, at the age of 98, of respiratory failure as a result of Parkinson's disease.