Кіріспе

Британдық күнделікті таблоид форматындағы The Morning Star газеті – әлеуметтік, саяси және кәсіподақ мәселелеріне баса назар аударатын солшыл британдық күнделікті газет. 1930 жылы Ұлыбритания Коммунистік партиясы (CPGB) тарапынан Daily Worker деп құрылған, 1945 жылы CPGB-дан тәуелсіз оқырмандар кооперативіне, Халықтың баспасөз баспасы қоғамына берілді. Кейін 1966 жылы Morning Star деп қайта аталды. Газет өзінің редакциялық ұстанымын Ұлыбританияның коммунистік партиясының бағдарламасы – «Британияның социализмге апаратын жолы» бағдарламасына сәйкес деп сипаттайды. Daily Worker басылымы бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғысқа қарсы болды, ал оның Лондон басылымы 1941 және 1942 жылдар аралығында Ұлыбританияда тыйым салынды. Кеңес Одағы одақтастарға қосылғаннан кейін газет соғысты құлшыныспен қолдады. Салқын соғыс кезінде газет АҚШ пен оның одақтастарының сыншыларына трибуна болды. Бұған британдық әскердің өз күштеріне Малайзиядағы төтенше жағдай кезінде кесілген бастарды жинауға рұқсат еткеніне және Оңтүстік Корея үкіметі өлтірген бейбіт тұрғындардың жаппай қабірлерін ашқанға дәлел келтірген хабаршылар кірді. Газетке түрлі солшыл саяси көзқарастағы жазушылардың еңбектері жарияланады. Қатысушылар арасында Джереми Корбин, Вирджиния Вульф, Анжела Дэвис, Билли Страчан, Лен Джонсон, Уилфред Бурчет, Клаудия Джонс, Жан Росс және Гарри Поллит бар. 1954 жылы Корея соғысы кезіндегі қырғын туралы және Солтүстік Кореяның әскери лагерьлеріндегі тұтқынның жағымды бейнесі туралы хабарлағандығы үшін журналист Алан Виннингтонның британдық паспорты алынып тасталды. Бірінші басылым 1930 жылы 1 қаңтарда Лондонның Табернакл көшесіндегі газет кеңсесінде, алдыңғы күні тоғыз британдық коммунистің, соның ішінде Вилли Галлахер, Кей Бошамп, Том Винтрингхэм, Уолтер Холмс және Роберт Пейдж Арноттың кездесуінен кейін жарық көрді. Бұл Молотов-Риббентроп келісімінен кейін Коминтерннің (осы келісім 3 қазанда КПГБ саясатына айналды) соғыстың бәсекелес империалистік державалар арасындағы күрес екендігі туралы ұстанымына қайшы келді. Нәтижесінде Кемпбелл редакторлық қызметтен алынып, оның орнына Уильям Раст тағайындалды. Газет британ үкіметінің саясатын «Еуропаны фашизмнен құтқару емес, Германияға британдық империалистік бейбітшілікті таңу» деп айыптап, Кеңес Одағына шабуыл жасады. Газет 1939 жылдың желтоқсанында Парижде француз еңбек министрі Шарль Помарепен кездескеннен кейін сэр Уолтер Цитринді сынады. «Time» журналы кездесуден кейінгі оқиғалар туралы былай деді: «Министр Помаре француз еңбекшілеріне жалақы мен сағаттық еңбекке қатысты қатаң жарлықтар енгізді, ал сэр Уолтер Ситрин британдық қаржы министрі сэр Джон Саймонның Британиядағы жалақының өсуін тоқтату туралы ұсынысына келісті». Ситрин Daily Worker-ді жала жабу үшін сотқа берді, өйткені ол оны және оның серіктестерін «француздық Ситриндермен бірге миллиондаған ағылшын-француздық кәсіподақ мүшелерін ағылшын-француздық империалистік соғыс машинасының артына тарту үшін» деп айыптады; баспагер британдық баспасөзге «адал пікір» деп өтініш жасады. Ситрин өзінің адвокатының сұрақтарына жауап ретінде Daily Worker газетінің «Мәскеуден» айына 2000 фунт стерлинг алатындығын және Мәскеу газетке соғысқа қарсы мақалалар басып шығаруға нұсқау бергенін айтты. 1941 жылы 21 қаңтарда газетті шығаруды соғыс коалициясының ішкі істер министрі Герберт Моррисон (Лейбористік партияның депутаты) тоқтатты. Ол 1940 жылдың шілдесінде өзінің пацифистік бағыты Қорғаныс ережелерінің 2-ші бөлігін бұзады деген ескертуді бірнеше рет елемеді, бұл «соғыс жүргізуге қарсылық білдіруді ынталандыруға бағытталған материалдарды жүйелі түрде жариялауды» құқық бұзушылыққа айналдырды. Daily Worker шотланд тіліндегі басылымы 1940 жылдың 11 қарашасынан бастап Глазгодағы зауытында шығарылды. 1941 жылы 16 сәуірде Кейтон көшесіндегі Daily Worker кеңсесі өрттен толыққанды қирады. Газет 1942 жылы уақытша Свинтон көшесіндегі бұрынғы Каледония баспасөз кеңсесіне көшірілді (одан кейін Уильям Пол мен Том Уинтрингхэм редакциялаған ескі Коммунистік партияның жексенбілік жұмысшысы 1925 жылдың 15 наурызынан 1929 жылға дейін жарық көрді). 1945 жылы 75-ші Фаррингдон жолындағы бұрынғы щетка жасаушылар қоймасында 48 000 фунт стерлинг сомасына жаңа кеңселер сатып алынды. 1941 жылы маусымда Германия Барбаросса операциясы кезінде Кеңес Одағына басып кірген кезде жағдай өзгерді; Британ коммунистері соғысты қызу қолдады. Соғыстың қалған кезеңінде газет британдық соғыс күшін қатты қолдады және Кеңес Одағына көмек көрсету үшін Еуропада «Екінші фронт» ұйымдастыруға шақыруды жүргізді. Daily Worker-ге қатысты үкіметтің тыйымы 1942 жылдың қыркүйегінде, Кентербери соборының деканы Хьюлетт Джонсон мен профессор Дж. Б. С. Халдейн қолдаған науқаннан кейін алынды. 1942 жылдың 21 наурызында Вестминстердегі Орталық залда өткен «Тыйымды алып тастайық» конференциясына 2000-нан астам делегат қатысты. Науқанның маңызды бөлігі Лейбористік партияның қолдауын қамтамасыз ету болды (Герберт Моррисон Daily Worker-дің қатысты қарсыласы болды). 1942 жылдың 26 мамырында қызу пікірталас өткеннен кейін Лейбористік партия Daily Worker-ге қатысты тыйымды алып тастау керек деген қаулыны қабылдады. Daily Worker Хиросимаға тасталған атом бомбасын құптады, редакциялық мақаласында «Жаңа қарудың ірі масштабта қолданылуы Жапонияның қарсыласуын жеделдетуі керек» деді. Газет Нагасакиге жасалған бомбалауды да мақұлдады және Жапонияға қарсы қосымша атом бомбаларын қолдануға шақырды. Бір айдан кейін, 1946 жылдың ақпанында Корольдік Альберт залында үлкен митингі ұйымдастырылды, Daily Worker, ол осы кезде Ұлыбритания Коммунистік партиясы атынан Keable Press Ltd-ге тиесілі болды, Халықтың баспасөз баспасы қоғамына бір шиллингке сатылды және тіпті 500 000 фунт стерлингке дейін бағаланды. Daily Worker Британиядағы түсқарастың жолына қарсы науқандары британдық орта салмақтағы боксшы Лен Джонсонды Коммунистік партияға қосылуға және Daily Worker үшін бокс туралы баған жазуға шабыс тартты. 1950 жылы Daily Worker шетелдік тілшісі Алан Виннингтон «I Saw the Truth in Korea» деген кітабын жариялады, онда Корея соғысы кезінде Оңтүстік Корея үкіметі тарапынан өлімге кесілген мыңдаған азаматтардың денелерін қамтитын жаппай қабірлердің дәлелдері келтірілді. Газет Корея соғысы кезінде Американың биологиялық қару қолданғаны туралы күмәнді дәлелдерді жариялады. Виннингтонның Корея туралы хабарламаларына жауап ретінде Клемент Атли кабинеті Виннингтонды мемлекетке қарсылық қылғандықтан өлім жазасына кесуді талқылады. Алайда, оның орнына оның паспортын жаңартпау арқылы оны елсіз қалдыруға шешім қабылданды. Филлип Найтли Виннингтонды соғыстың ең сенімді дауысының бірі деп сипаттады. 1952 жылдың сәуір айында Daily Worker британдық әскери базасының ортасында тұрған және Малайзия Ұлттық Азаттық Армиясының (MNLA) мүшесіне тиесілі деп саналатын кесілген адам басымен поза берген Корольдік теңіз командалық әскерінің суреттерін жариялады. Мақалада Малайзиядағы британдық қызметкерлердің британдық әскердің адамдарды кесіп тастауының жиі кездесетіні туралы куәліктері де қамтылған. Daily Worker кейін MNLA партизандарының Ибандықтармен кесілген суреттерін жариялады, соның ішінде Ибанның адам мүшелерінен толы себеттің үстінде бас терісін дайындап тұрғандағы Корольдік теңіз командалық әскерінің беретін бас киімін киген суреті де болды. 1956 жылы Daily Worker тілшісі Питер Фрайердің Венгрия революциясынан түскен хабарламаларын, олар көтеріліске жағымды болды, жариялаудан бас тартты. Газет революциялық әрекетті «ақ террор» деп айыптады, Хорти режимін және 1919-1921 жылдардағы кезеңді еске алды. 1950 жылдардың соңына қарай газет тек төрт беттен тұратын бір параққа дейін азайды. Daily Worker-дің соңғы саны 1966 жылдың 23 сәуірінде сенбі күні жарық көрді. Сол соңғы нөмірдегі редакциялық мақалада: «Дүйсенбіде бұл газет көп жылдар бойы жасаған ең үлкен қадамды жасайды. Ол үлкенірек, жақсырақ болады және жаңа аты болады. Өмірінің 36 жылында газетіміз британдық жұмысшы табының және социалистік журналистиканың ең жақсы нәрселері үшін тұрды. Ол адалдық, қайрат және тұтастыққа қадірлі репутация қалыптастырды. Ол кәсіподақ мүшелерін, жалдамашыларды, зейнеткерлерді қорғады. Ол бейбітшілік үшін тұрақты түрде қолдау көрсетті. Ол әрқашан социализмнің қажеттілігін көрсетті. Бүкіл Британия Morning Star-ды көреді...» делінген.

Тарих

"Таңғы жұлдыздың" алғашқы саны 1966 жылғы 25 сәуірде жарық көрді. Оңтүстік Африкадан жер аударылған Сара Карнесон 1960 жылдардың соңында газетте жұмыс істеді. 1974 жылға дейін газетке Кеңес үкіметі тікелей ақшалай жарналар арқылы қаржылай көмек көрсетті, ал 1974 жылдан бастап Мәскеуден күнделікті үлкен көлемде тапсырыс беру арқылы жанама түрде қолдады. Оның бас атқарушы директоры 1975 жылдан бастап Мэри Россер болды. 1970 жылдардың соңында газет пен КПГБ арасында келіспеушіліктер туа бастады, себебі КПГБ-да еурокоммунистік бағыт күшейді, ал "Таңғы жұлдыз" сол кезде кеңесшілдік ұстанымды сақтап, еурокоммунизмге қарсы болды. Алайда, 1977 жылы "The Guardian" газеті "Таңғы жұлдыздың" Чехословакиядағы және басқа да совет блогындағы диссиденттер туралы жариялағанын хабарлады, бұл КПГБ мүшелерінің үштен біріне наразылық тудырды, олар Кремльге қатаң қолдау білдіретін саясатқа қайта оралуды қалады. "Таңғы жұлдыз" "солшылдардың болашағы туралы" шындық пікір алмасуға ашық екенін мәлімдеді. Сол жылы газет реформашы коммунист Рудольф Бахроның түрмеге қамалуына қарсы Шығыс Германия елшілігі алдында демонстрация ұйымдастырды. 1977 жылы редактор Тони Чаттер лейбористік үкіметті газетте жарнамалар орналастыруға көндірді, бұрынғыда аудиторлық таралым деректерінің болмауына байланысты жарнамалар болмаған еді. 1981 жылғы желтоқсанда Польшадағы "Солидарность" кәсіподақ қозғалысының қысымға алынуы және әскери жағдай енгізілуіне газет партияның атқару комитетінің (сол кездегі коммунистік) Польша үкіметінің әрекеттерін айыптағанына сын айтты. 1982 жылы "Таңғы жұлдыз" еурокоммунистердің бақылауында болған партияның ай сайынғы журналы "Marxism Today"-дің ұстанымдарына шабуыл жасады. Газет 1981 жылғы қыркүйекте БАҚ-тың орыс тіліндегі қызметі үшін алты жарнаманы "Таңғы жұлдыз" газетінде орналастыру үшін ақы төлеген кезде бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті. Бұл газет КСРО үкіметі елде таратуға рұқсат берген ағылшын тіліндегі сирек газеттердің бірі болды. Осы жарнамалардың төртеуі келісілгендей басылды, бірақ қалған екеуі басылмады. Газет өкілі жарнама бөлімінің келісімге қол қойғанға дейін басқа командалармен дұрыс кеңеспегенін және BBC хабарларын тарату "суық соғыс" үгіт-насихатының бөлігі екенін мәлімдеді. Газет 1984-1985 жылдардағы кеншілер ереуілі кезінде Ұлттық кеншілер одағын (NUM) қолдады, бірақ партия ереуілдің соңына қарай NUM жетекшісі Артур Скаргиллдің стратегиясына сыншыл болды. 1984 жылғы наурызда CPGB атқару комитеті (EC) редактор Тони Чатерді қатты сынға алған жеті беттік құжат жариялады, әсіресе ол Лениннің өлімінің алпысыншы жылдығына арналған мақаланы басып шығудан бас тартқаны үшін. Алайда, 1985 жылғы маусымда Глазго, Манчестер және Лондон қалаларында өткен PPPS жиналыстарында "Таңғы жұлдыз" басқару комитеті қолдаған кандидаттарға 60-қа 40 пайызбен дауыс берілді. Газеттің бақылауы КПГБ-ның еурокоммунистік басшылығынан жаңадан құрылған кеңесшіл Ұлыбритания Коммунистік партиясына (CPB) өтті. Берлин қабырғасының 1989 жылы құлатылуына бір күн қалғанда, газет "ГДР реформалар пакетін жариялады" деген тақырыппен "Германия Демократиялық Республикасы оянып жатыр" деп жазды және Шығыс Германияның биліктегі Социалистік Бірлік партиясы ұсынған материалды келтірді: "Революциялық халықтық қозғалыс маңызды өзгерістерді бастады. Мақсаты - социализмге көбірек демократия беру". 1989 жылы кеңестік үлкен көлемдегі тапсырыстар күрт тоқтатылды (Кеңес Одағы Коммунистік партиясы әлі күнге дейін күн сайын 6000 дана сатып алып отырды), ал бұл тапсырысты тоқтату туралы бір апта бұрын хабарланғаннан кейін "үлкен қаржылық қиындықтарға" әкелді. Бұл наразылық кезінде "Таңғы жұлдыздан" бөлініп шыққан "Жұмысшылар таңғы жұлдызы" құрылды және оны "Таңғы жұлдыз" газетінде бір уақытта жұмыс істеген журналистердің шағын тобы жариялады. Бұл газет онжылдықтың соңына дейін тоқтатылды. Хейлетт ақыры редактор болып қайта тағайындалды және наразылық тоқтатылды, өйткені таралымның орташа өсуі байқалды. "Біздің саяси қарым-қатынасымыз әлі де Ұлыбритания Коммунистік партиясымен", - деді ол 2005 жылы, оқырмандарының тек 10 пайызы ғана партия мүшесі екенін атап өтіп, "бірақ қазір біз кең қозғалысты білдіреміз". 2016 жылғы желтоқсанда газетті Джон Вудкок бастаған лейбористік депутаттар сынға алды ("The Huffington Post" газетіне сәйкес, британ үкіметінің аймаққа көмек көрсетудегі әрекетсіздігін ең қатты сынға алғандардың бірі), Алеппоның Сирия үкімет күштеріне түсуінің алдындағы жағдайын газет бетінің тақырыбында "азат ету" деп сипаттағаны үшін. Лейбористтік депутат Том Бленкинсоп Twitter-де былай жазды: "Солшылдар диктаторлардың "азат етуіне" қуанышпен келіседі. Абсолютті ұят". Сынға қосылған басқа лейбористік депутаттар - Стивен Доути, Анжела Смит, Иан Остин, Майк Гейпс, Джесс Филлипс. Алайда, газет сынды қабылдамады, "техникалық тұрғыдан алғанда, егер егеменді үкімет жау әскерлері бақылап отырған аумақты қайтарып алса, нәтижесіне қарамастан, ол "азат ету" деп аталады" деді. Stop the War Coalition жетекшісі Линдсей Герман газеттің осы мәселеге қатысты хабарлауын қорғады және басым БАҚ наративіне күдік келтірді. Джереми Корбин тақырыппен "келіспейтінін" айтты, ол әрқашан қаруды тоқтатуға және "Сириядағы саяси шешімге" шақыратынын баса айтты. Алайда, ол газетті ешқашан сатып алмаймын немесе оқымаймын демеді, "Мен көптеген газеттерді сатып алам. Мен жиі тақырыптармен терең келіспеймін, тіпті "The Guardian", "The Telegraph", "The Mail" және т.б. газеттерінде де. Бұл мен оларды сатып алмаймын немесе оқымаймын дегенді білдіре ме? Әрине, жоқ". 2010 жылдардың соңында "Таңғы жұлдыз" қара құрметті афроамерикалық құқық қорғаушы Билли Страхан туралы деректерді тарихшыларға табуға көмектесетін маңызды рөл атқарды. 2022 жылғы маусымда газет Украинадағы жағдай туралы Ұлыбритания Коммунистік партиясының мәлімдемесін жариялады, онда "Ресей мен Украина арасындағы соғыс капиталистік державалар арасындағы, бір жағынан Ресей, екінші жағынан Украина және экспансионистік НАТО державалары арасындағы кеңірек қақтығыстың бөлігі" делінген. Ол НАТО-ны "империалистік державалардың одағы" деп мәлімдеді. Ресейдің әскери әрекеттерінің дұрыс еместігін айтты және дереу қаруды тоқтатуға шақырды, бірақ санкцияларға қарсы болды.

Редакция бағыты мен мазмұны

Газет өзін "оқырманға тиесілі кооператив және корпоративті медианың теңізіндегі жалғыз социалистік дауыс ретінде ерекше" деп сипаттайды. Газет жұмысшы табына сөйлеуге тырысады, оның редакторы 2015 жылы британдық халықтың 80-90 пайызы инвестициялар немесе мүліктер есебінен емес, жалақыға жұмыс істейтіндер деп атаған. Халықтық Баспа Қоғамының бірнеше жылдық жалпы жиналысында газет саясатының негізі – Ұлыбританияның Коммунистік партиясының бағдарламасы, Ұлыбританияның социализмге жолы екендігіне келісім білдірілді. 2015 жылы орталық-солшыл "New Statesman" журналында жарияланған газет туралы мақалада оның мазмұны былай деп сипатталды: "Газет еңбек дауларын, үнемдеуге қарсы наразылықтарды және халықаралық жағдайларды сергекті, популистік таблоид стилінде жабады. Жақында әйелдер спорты мен спорттағы жемқорлық туралы жариялаған материалдары үшін мақтау алды. Еңбек партиясының төрағалығына үміткер Джереми Корбин, сондай-ақ "Morning Star" газетіне үлес қосушы, оны "күнделікті медиадағы ең бағалы және жалғыз дауыс" деп атады, ал TUC-тің бас хатшысы Фрэнсис О'Грэйди оны "көптеген кәсіподақ белсенділері үшін қажетті оқу материалы" деп санайды. Халықаралық мәселелерде газет тарихи тұрғыдан Кеңес Одағы мен оның одақтастарына жақсы көзқарас білдірген. Газеттің бетінде бейбітшілік пен социализмді қолдайтыны және Еуроскептик екені айтылған. "Morning Star" және "The Spectator" 1975 жылғы референдумда "шығу" үшін үгіт жасаған жалғыз басылымдар болды. Тони Бенн ("Кешіру" науқанының де-факто жетекшісі деп сипатталған) "Егер сіз кешіруді тоқтату, мемлекеттік меншікті кеңейту, байлықты қайта бөлу және жұмысшы адамдардың мүддесі үшін экономиканы қайта құру мандаты бар Корбин үкіметін сайлауды қолдасаңыз, онда осы бағдарламаны ЕО аясында қалай іске асыруға болатынын түсіндіруіңіз керек, өйткені ЕО оның көп бөлігіне тыйым салады" деді, бірақ референдум науқанын Найджел Фарадж, Борис Джонсон және Майкл Гоув сияқты "реакциялық фанатиктер" басқарғаны үшін сынады. Газет көптеген округтерде Лейбористер партиясына дауыс беруді ұсынады, бірақ Ұлыбритания Коммунистік партиясының үміткері бар жерлерде бұл ұсыным өзгеріп, оларға дауыс беруге шақырады. Джереми Корбиннің Лейбористер партиясының жетекшісі болған кезінде Ұлыбритания Коммунистік партиясы 2017 және 2019 жылғы жалпы сайлауларда Лейбористер партиясына қарсы кандидаттарды тіркемеді, ал "Morning Star" газеті осы кезеңде толығымен Лейбористер партиясын қолдады. Газетке жасыл қозғалыстың өкілдері, діни ұйымдар, сондай-ақ шотланд және уэльс ұлтшылдары да материалдарымен қатысты.

Онлайн нұсқасы

2004 жылдың 1 сәуірінде газеттің онлайн нұсқасы жарық көрді. Бастапқыда сайттың бір бөлігі ғана тегін болды, соның ішінде газеттің бірінші бетінің PDF нұсқасы, "Жұлдызды пікір" редакциялық мақаласы және мәдениет және спорт беттеріндегі барлық мақалалар, ал талдаулар мен өзекті жаңалықтар тек жазылу арқылы қолжетімді болды. 2009 жылдың 1 қаңтарында бұл саясат өзгертілді және барлық мазмұн онлайн режимінде тегін қолжетімді болды. 2012 жылдың сәуір айында газет толық газеттің күнделікті электрондық нұсқасын ұсынды, оған оқырмандар ақы төлеп жазыла алады. 2020 жылдан бастап жазылмаған оқырмандар тегін оқи алатын мақалалар саны шектеулі.