Кіріспе
Химиялық қосылыс, цирконий силикаты Цирконий силикаты, сондай-ақ цирконий ортосиликаты, ZrSiO4, цирконий силикаты болып табылатын химиялық қосылыс. Табиғатта циркон, силикат минералы түрінде кездеседі. Ұнтақталған цирконий силикаты циркон ұны деп те аталады. Цирконий силикаты әдетте түссіз, бірақ қоспалар әр түрлі бояуларды тудырады. Суда, қышқылдарда, сілтілерде және ақурегиялық суларда ерімейді. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 7,5 - ге тең.
Zirconium silicate, also zirconium orthosilicate, ZrSiO4, is a chemical compound, a silicate of zirconium. It occurs in nature as zircon, a silicate mineral. Powdered zirconium silicate is also known as zircon flour. Zirconium silicate is usually colorless, but impurities induce various colorations. It is insoluble in water, acids, alkali and aqua regia. Hardness is 7.5 on the Mohs scale.
Құрылымы мен жабысуы
Циркон 8 координаттанған Zr4+ орталықтардан тұрады, олар тетраэдрлі ортосиликатты SiO44 сайттарына байланысты. Оттегі атомдары үш еселік көпір арқылы ОЗр2Si ортасына қосылады. Құрылымы өте қатты болғандықтан, материал қатты, сондықтан асыл тастар мен абразив ретінде бағаланады. Zr ((IV) - d0 ионы. Нәтижесінде материал түссүз және диамагнитті болып табылады.
Өндіріс
Цирконий силикаты табиғатта циркон минералы ретінде кездеседі. Цирконның концентрацияланған көздері сирек кездеседі. Ол құм кен орындарынан қазылып алынады және ауырлық күшімен бөлінеді. Кейбір құмдарда цирконның бірнеше пайызы болады. Сондай-ақ, ол SiO2 және ZrO2 бу пешінде қорыту арқылы немесе цирконий тұзын натрий кремниятымен сулы ерітіндіде реакциялай отырып синтезделуі мүмкін.
Қолданылуы
1995 жылы цирконий силикатының жылдық тұтынуы 1 млн тоннаға жуық болды. Негізгі қолданулар оның отқа төзімділігі мен сілтілік материалдардың коррозиясына төзімділігін пайдаланады. Цирконий силикаттары медициналық мақсаттарда қолдану үшін зерттелді. Мысалы, ZS 9 - цирконий силикаты, ол арнайы ас қорыту трактісінде калий иондарын басқа иондар үстінде ұстауға арналған.
Уыттылық
Цирконий силикаты тері мен көзді абразивті қызады. Ұзақ уақыт тозаңның әсерінен өкпе грануломалары, тері қабынуы және тері грануломалары пайда болады. Алайда, әдеттегідей, кездейсоқ ішке сіңірудің зиянды әсері туралы мәлімет жоқ.