Кіріспе
1940 жылғы соғыс кезінде нацистік Германияның Францияға басып кіруі Кале қоршауы (1940) - Франция шайқасы кезінде Кале порты үшін соғыс. Қоршау Болон шайқасымен бір уақытта, Динамо операциясы, Дюнкерк арқылы Британдық экспедициялық күштерді (БЭК) эвакуациялаудан бұрын жүргізілді. Аррас шайқасында (21 мамыр) франко-британдық қарсы шабуылдан кейін неміс бөлімшелері 22 мамырда қарсы шабуылдың қайталануына қарсы тұру үшін дайын болды. XIX армия корпусының қолбасшысы генерал Хайнц Гудерианның наразылығына қарамастан, ол Булонь, Кале және Дюнкеркті басып алу үшін Канал жағалауынан солтүстікке қарай асығып кетті. XIX армия корпусының бір бөлігі 21-22 мамыр түнінде сағат 12:40-ға дейін шабуыл жасауға рұқсат етілмеген. 10-панцерлік дивизия Калеге шабуыл жасауға дайын болған кезде, британдық 30-шы жаяу әскер бригадасы мен 3-ші Корольдік танк полкі (3-ші RTR) порттағы француз және британ әскерлерін күшейтті. 22 мамырда британдық әскерлер қала сыртында жол тосқауылдарын орнатқан, ал француз арткы бөлімдері неміс бронетанкіленген бөлімшелерімен Калеге қарай алға жылжуда. Британдық танктер мен жаяу әскерлер Булоньді күшейту үшін оңтүстікке жіберілді, бірақ тым кеш болды. Олар азық-түлік тасымалын Дюнкеркке дейін алып жүруді тапсырды, бірақ жолды неміс әскерлері бұғаулап қойды. 23 мамырда британдықтар ескі Кале қабырғаларына (1670 жылдары салынған) кетуге кірісті, ал 24 мамырда қоршау басталды. 10-панцер дивизиясының шабуылдары көбінесе шығынды сәтсіздіктер болды және кешке қарай немістер танктердің жартысы ойсырайтынын және жаяу әскердің үштен бірі зардап шеккенін хабарлады. Неміс шабуылдарын Люфтваффе қолдады, ал одақтас қорғаушыларды олардың теңіз флоттары қамтамасыз етті, жаралыларды эвакуациялады және порттың айналасындағы неміс нысаналарын бомбалады. 24-25 мамыр түнінде қорғаушылар оңтүстік қоршаудан Ескі қала мен Цитадельді қамтитын сызыққа шегінуге мәжбүр болды; келесі күні осы қысқа сызыққа қарсы шабуылдар кері қайтарылды. Немістер гарнизонды берілуге бірнеше рет көндіруге тырысты, бірақ Лондоннан эвакуацияға тыйым салынғандықтан, оны ұстап тұру туралы бұйрық алынды. 26 мамырдың басында неміс шабуылдары сәтсіз аяқталды және неміс командиріне егер Кале 14:00-ге дейін басып алынбаса, шабуылшылар кері тартылып, қала Люфтваффемен тегістеледі деген ультиматум берілді. Англо-француз қорғанысы түстен кейін құлап, сағат 16:00-де қорғанысқа "әркім өздігінен" деген бұйрық берілді, француз командирі Ле Теллиер берілді. Келесі күні портқа кішкентай әскери кемелер кірді және шамамен 400 адамды көтерді, ал RAF және Fleet Air Arm ұшақтары жеткізілімдерді түсіріп, неміс артиллериясының орналасуына шабуыл жасады. 1949 жылы Черчилль Кале қорғанысы Дюнкеркке неміс шабуылдарын кешіктірді деп жазды, бұл BEF-тің 300 000 сарбазын құтқаруға көмектесті, бұл Ғудерианның 1951 жылы қарсы шыққан мәлімдемесі. 1966 жылы британдық ресми тарихшы Лайонел Эллис Булонь мен Кале қорғанысына үш танк дивизиясы ауыстырылғанын, содан кейін одақтастарға Дюнкерктен батысқа қарай бос орынды жабу үшін әскерлерді шұғыл түрде жіберуге уақыт беріп отырғанын жазды. 2006 жылы Карл Хайнц Фризер Аррас шайқасында (21 мамыр) англо-француздық шабуылдан кейін неміс бөлімдерінің командирлеріне берілген тоқтату бұйрығының қоршаудан да үлкен әсері болды деп жазды. Гитлер мен жоғары тұрған неміс командирлері флангтық шабуылдардан қорқып, дүрбелеңге түсті, ал шынайы қауіп одақтастардың жағалауға шегінуінен болды. Британиядан Булонье мен Калеге жіберілген күшейтулер уақытында келіп, 22 мамырда немістердің қайтадан алға жылжуын болдырмады.
The siege of Calais (1940) was a battle for the port of Calais during the Battle of France. The siege was fought at the same time as the Battle of Boulogne, just before Operation Dynamo, the evacuation of the British Expeditionary Force (BEF) through Dunkirk. After the Franco British counter attack at the Battle of Arras (21 May), German units were held back to be ready to resist a resumption of the counter attack on 22 May, despite the protests of General Heinz Guderian, the commander of the XIX Armee Korps, who wanted to rush north up the Channel coast to capture Boulogne, Calais and Dunkirk. An attack by part of the XIX Armee Korps was not authorised until 12:40 a. m. on the night of 21/22 May. By the time the 10th Panzer Division was ready to attack Calais, the British 30th Infantry Brigade and 3rd Royal Tank Regiment (3rd RTR) had reinforced the French and British troops in the port. On 22 May, the British troops had established roadblocks outside the town and French rearguards skirmished with German armoured units, as they advanced towards Calais. British tanks and infantry had been ordered south to reinforce Boulogne but were too late. They then received orders to escort a food convoy to Dunkirk but found the road blocked by German troops. On 23 May, the British began to retire to the old Calais walls (built in the 1670s) and on 24 May, the siege began. The attacks by the 10th Panzer Division were mostly costly failures and by evening, the Germans reported that about half their tanks had been knocked out and a third of the infantry were casualties. The German attacks were supported by the Luftwaffe, while the Allied defenders were supported by their navies delivering supplies, evacuating wounded and bombarding German targets around the port. On the night of 24/25 May, the defenders were forced to withdraw from the southern enceinte, to a line covering the Old Town and Citadel; attacks next day against this shorter line were repulsed. The Germans tried several times to persuade the garrison to surrender but orders had been received from London to hold out, because an evacuation had been forbidden by the French commander of the northern ports. More German attacks early on 26 May failed and the German commander was given an ultimatum that if Calais was not captured by 2:00 p. m., the attackers would be pulled back and the town levelled by the Luftwaffe. The Anglo French defences began to collapse in the early afternoon and at 4:00 p. m. the order "every man for himself" was given to the defenders, as Le Tellier, the French commander surrendered. Next day, small naval craft entered the harbour and lifted about 400 men, while aircraft of the RAF and Fleet Air Arm dropped supplies and attacked German artillery emplacements. In 1949, Churchill wrote that the defence of Calais delayed the German attack on Dunkirk, helping to save the 300,000 soldiers of the BEF, a claim that Guderian contradicted in 1951. In 1966, Lionel Ellis, the British official historian, wrote that three panzer divisions had been diverted by the defence of Boulogne and Calais, giving the Allies time to rush troops to close a gap west of Dunkirk. In 2006, Karl Heinz Frieser wrote that the halt order issued to the German unit commanders because of the Anglo French attack at the Battle of Arras (21 May) had a greater effect than the siege. Hitler and the higher German commanders panicked because of their fears of flank attacks, when the real danger was of the Allies retreating to the coast before they could be cut off. Reinforcements sent from Britain to Boulogne and Calais arrived in time to forestall the Germans and hold them off when they advanced again on 22 May.
Кале
"Канал порттары" термині Кале, Булонь және Дюнкерк қалаларына (ал кейде Бельгиядағы Остендке) қатысты. Порттар Англиядан ең қысқа өту жолы Cap Gris Nez-ке жақын және жолаушылар тасымалы үшін ең танымал. Кале төменгі жерлерге салынған, екі жағында құм төбелері бар және қорғанулармен қоршалған. Ескі қалада сумен қоршалған қамал болған, ал 1940 жылы шығыс жағында ор әлі де ылғалды, бірақ басқа жерде құрғақ арық болды. Қаланы қоршап тұрған қорған, қорғаныс бекінісі болды, ол бастапқыда он екі бастионнан тұратын, 8 миль (13 км) периметрлі перде қабырғасымен байланыстырылған, оны 1667 жылдан 1707 жылға дейін Вобан салдырған. Көптеген жерлерде он тоғызыншы ғасырда салынған қала маңындағы ғимараттар қоршауға айналды. Екі оңтүстік бастион және оларды байланыстыратын қабырға темір жол желілеріне жол ашу үшін бұзылған, олар теңіз портындағы Gare Maritime темір жол бойындағы және кемежайларына әкелді. Қоршаудың батысында Нюлей форты орналасқан. Оңтүстік пен шығыстағы тағы екі бекініс ескірген немесе жойылған. Қала сыртында, шығыс және оңтүстікке қарай төменгі жерді арықтар кесіп, жер деңгейінен жоғары көтерілген жолдарға жағалауға жетуді шектейді. Батысы мен оңтүстік-батысында Кале мен Булонье арасында Кале биіктейді.
БЭҚ
Британдық экспедициялық күш (БЭК) орналасу жоспарлары жасалып жатқанда, Британдық Императорлық Бас штаб Бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибеден пайдаланды. Британдық экспедициялық күш Канал порттарын тек Батыс майданнан келген болса да, олардың қоймалары ретінде қолданды. Егер 1918 жылғы неміс көктемгі шабуылы майданды бұзып, порттарды басып алуды немесе тіпті қауіп төндіруді жүзеге асырса, BEF үмітсіз жағдайға тап болар еді. Фейк соғысы кезінде (1939 жылдың қыркүйегі - 1940 жылдың 10 мамыры) BEF батысқа қарай порттар арқылы жеткізілді, мысалы, Гавр және Шербург, бірақ 1939 жылдың соңында ағылшын арнасында миналар салынғаннан кейін, кемелер мен эскорттарға сұранысты азайту үшін Канал порттары қолданысқа енгізілді. Желтоқсан айында BEF-тен демалыс басталғанда, Кале байланыс пен әскер қозғалысы үшін, әсіресе мейірімді демалыс алған ерлер үшін пайдаланылды.
Франция шайқасы
1940 жылы 10 мамырда немістер Франция, Бельгия және Нидерландыға қарсы шабуылға түсті. Бірнеше күн ішінде А армия тобы (генерал-оберст Герд фон Рундштедт) Седан маңындағы француз майданының орталығында француздық 9-армияны (генерал Андре Корап) бұзып, Сома өзенінің аңғарында батысқа қарай жүрді. 20 мамырда немістер Сома өзенінің сағасында Аббевиллді басып алды, солтүстіктегі Франция мен Бельгиядағы одақтас әскерлерді кесіп тастады. Арас шайқасы, 21 мамырда франко-британдық қарсы шабуыл, немістерді Сомма арқылы оңтүстікке қарай алға жылжудың орнына, солтүстікке қарай шабуылдауды жалғастыруға итермеледі. Франко-британдықтардың тағы бір қарсы шабуылына қатысты қорқыныш 21 мамырда неміс жоғары қолбасшыларының "Арас тоқтату бұйрығын" шығарды. Көршілес XV корпус (генерал Герман Хот) резервте қалдырылды және XLI корпусының дивизиясы шығысқа қарай жылжытылды, ал корпус Дюнкерктен ғана келді.
Неміс препараттары
21 мамырдың соңында Oberkommando des Heeres (OKH) тоқтату бұйрығын бұзды; Panzergruppe Kleist алға жылжуды жалғастырып, Булонь мен Кале қалаларын басып алу үшін шамамен 50 миль (80 км) солтүстікке қарай қозғалды. Келесі күні Гудериан 2-ші танк дивизиясына (генерал-лейтенант Рудольф Вейел) Байнхтуннан Самерге дейінгі желіде Булоньге қарай 1-ші танк дивизиясымен (генерал-лейтенант Фридрих Кирхнер) оң жақтан фланг күзетшісі ретінде алға жылжуға бұйрық берді. Каледен қарсы шабуыл жасалса, 1-ші танк дивизиясы порттың маңайына түстен кейін жетті. 10-панцерлік дивизия (генерал-лейтенант Фердинанд Шаал) оңтүстіктен ықтимал қарсы шабуылға қарсы күзету үшін бөлінді. 1-ші танк дивизиясының және 2-ші танк дивизиясының бөлімдері Сомманың оңтүстік жағалауындағы көпір бастарын қорғауға ұсталды.
Құрамында басқа да препараттар бар
Каледе бірнеше рет Люфтваффе бомбалаушылары шабуыл жасады, бұл әскери қозғалыстарды, шатасуды және көлік кептелістерін бұзды, босқындар Калеге бара жатқан босқындар порттан қашып бара жатқан босқындарға кездесті. Каледегі француз әскерлерінің бөлімдеріне командир (майор) Реймонд Ле Теллиер басшылық етті, ал ең солтүстік бастиондар мен бекіністерді француз теңіз резервтері мен еріктілер командир дю Фрон де Мер (капитане де фрегат Шарль де Ламбертье) басқарды. Қалаға артта қалған әскерлер, соның ішінде жаяу әскер мен автоматтар тобы да келді. 19 мамырда генерал-лейтенант Дуглас Браунригг, BEF генерал-адъютанты, полковник Руперт Холландты Каледегі британ әскерлеріне қолбасшылық етуге және жауынгер емес персонал мен жаралыларды эвакуациялауды ұйымдастыруға тағайындады. Британдық контингент радиолокациялық жерді күзетіп тұрған Аргилл және Сатерленд Хайленджерлерінің (А&Ш) взводынан, 2-ші әуе шабуылына қарсы полк РА, 58-ші (А&Ш) жеңіл әуе шабуылына қарсы полк РА және 1-ші жарық полк РА-дан құралған. 20 мамырда немістер Аббивиллді басып алған кезде Ұлыбританиядағы соғыс кеңсесі әскерлерді алдын ала сақтандыру ретінде Ла-Манш порттарына жіберуді бұйырды. 20-шы гвардиялық бригада Булоньеге жіберілді. 3-ші Корольдік танк полкі (3-ші RTR, подполковник Р. Келлер), 1-ші батальон Королева Викторияның мылтық әскері (QVR, подполковник J. А. М. Эллисон Макартни), 229-шы танкіге қарсы батарея RA және жаңа 30-шы моторлы бригада (бригадир Клод Николсон) Калеге жіберілді. Калеге жіберілген бөлімшелердің көпшілігі кейбір жағынан іс-қимылға дайын емес еді. 3-ші РТР 1-ші ауыр броньды бригаданың (бригадир Джон Кроккер) құрамына кірді және Нормандиядағы Паси-сюр-Эрде жиналып жатқан 1-ші броньды дивизияға қосылу үшін Шербургке кетуге дайындалды. Олардың танкілері Саутгемптондағы Крайстчерч кемесіне жүктірілген болатын. Подполковник Келлер 21-22 мамыр түнінде Фордингбриджде 3-RTR-ді Саутгемптонға көшіру туралы бұйрық алды, бірақ сапар барысында персонал пойызы Доверге ауыстырылды. Келлер Доверде Калеге бару туралы ақпарат алды және британдық порт командиріне мөрленген бұйрықтар берді (бірақ оған бұл кім екенін айтпады). Персонал "Орлеанның қыз-келіншегі" атты кемеге отырды. QVR - Аумақтық армияның мотоцикл батальоны, 56-шы (Лондон) дивизиясының дивизиондық ат әскері. Олар сәл уақытқа 30-шы мотобригадаға қосылды, бірақ кейін 56-шы (Лондон) дивизиясына қайта оралды. Олар Кент штатындағы Эшфорд маңында орналасты және 21 мамырдың соңында QVR-ге Францияға бару үшін Доверге пойызбен баруды бұйырды; мотоцикл комбинациялары мен басқа да көліктер артта қалдырылуы керек еді. Біршама шатасқаннан кейін, кемедегілер қателік жібергенін және кемеде мотоциклдер үшін орын бар екенін, бірақ олар кеме жүзіп кеткенге дейін келмегенін түсінді. Орлеан мен Кентербери қаласының Қызметшілері 3-ші РТР және КВР қызметкерлерін алып, Дуверден таңғы сағат 11:00-де кетті. Олар Калеге сағат 13:00-де, қаладағы өртенген ғимараттардан түтін астында келді. QVR мотоциклсіз, көліксіз немесе 3 дюймдік минометсіз және 2 дюймдік миномет үшін түтін бомбаларысыз қонды. Көптеген ер адамдар тек револьвермен қаруланған және Англияға асығып бара жатқан қызметкерлер кемежайда тасталған мылтықтарды іздеуге мәжбүр болды. Олар көліктерінің келуін күтіп тұрған кезде, 3-ші РТР-дің адамдарына құмдық төбелерде таралуды бұйырды және көп ұзамай бомбаға ұшырады. Келлер Холландпен кездесті, ол оған BEF GHQ-дан бұйрық алуды айтты, бірақ 17:00-де Браунриг Калеге келіп, Келлерге 3-RTR-ді жүк түсіргеннен кейін оңтүстік-батысқа қарай жылжытып, 20-шы гвардиялық бригадаға қосылуға бұйырды. Браунригг кеткеннен кейін, майор Кен Бейли GHQ-дан 3-RTR-ге Булоньнен шығысқа қарай Сент-Омер мен Хазебрукке бару және GHQ-мен байланыс орнату туралы бұйрықпен келді. Браунриг Дуверге барып, Каледегі бұйрықтары күшін жойғанын білмеді. Ол Николсонмен кездесіп, оған Булоньеді 30-шы жаяу әскер бригадасы мен 3-ші РТР-мен босату туралы баяндады. SS City of Canterbury 3-ші RTR танкілерімен Саутгемптоннан сағат 16:00-де келді, бірақ түсіру өте баяу болды, өйткені бензин палубаға жүктелген болатын және тек кеменің тіректерін пайдаланып жылжыту керек болды, өйткені электр қуатының үзілуі доктардағы крандарды тұрақтандырды. 22-23 мамыр түнінде электр қуатының өшірілуі мен кеме экипажының 4 жарым сағат бойы жұмыс істемеуі кешіктіруді арттырды. Капитан портты күтіп тұрмай-ақ тастап кетуге ниетті, бірақ оны 3-ші РТР офицері қарумен ұстады. Кемежай қызметкерлері ұ...
22 мамыр
3-ші РТР өзінің 21 жеңіл танкі Mk VI және 27 крейсерлік танкілерін Кале-Бюлон жолындағы Кокельсте Браунриггтен алынған бұйрықтарға сәйкес құрастырып отырды, ал жеңіл танктердің патрулі Бэйли арқылы GHQ-дан алынған бұйрықтарға сәйкес Сент-Омер жолынан жіберілді. Патруль қаланы бос, бомбаға ұшыраған және өртеніп жатқан ғимараттардың оттарымен жарықтанған кезде тапты. Патруль 23 мамыр күні таңертеңгі сағат 8:00-де Кокельске оралды. (Баспалдақ түнде Сент-Омер жолынан батысқа қарай Гинн айналасында орналасқан 6-панцер дивизиясын жібермеу бақытына ие болды.) Калеа Британияда орналасқан Корольдік Әуе күштері ұшақтарының қашықтығында болды және таңғы сағат 6:00-де 151-ші эскадрильяның Хокер урандары Калеа мен Булонь арасында Юнкерс Ju 88 бомбалаушысын атып түсірді, ал 74-ші эскадрильяның Спитфайрлары тағы бір Ju 88 ұшағын атып түсірді. 54-ші эскадрилья мен 92-ші эскадрильяның ұрысшылары таңертең Jagdgeschwader 27-нің (JG 27, Fighter Wing 27) бес Мессершмитт Bf 109-ын бір Spitfire үшін алды, ал түстен кейін 92-ші эскадрилья екі Spitfire-ді жоғалтты. 21-22 мамыр аралығында LG 1 5 ұшағын жоғалтты. II / Jagdgeschwader 2 ұшақтарды топқа эскорт ретінде тағайындады, ал JG 27 10 Bf 109 ұшағын жоғалтты. Алты британдық ұшақ жоғалды. Sturzkampfgeschwader 77 (StG 77, Dive Bomber Wing 77) осы күні бес адамын жоғалтты. Жоқ, жоқ. 2 топ RAF 21-25 мамыр аралығында аймақта 13 бомбалаушыны жоғалтып, қолдау көрсетті. Неміс алға жылжуы таңертең қайта жалғасты, ал таңғы сағат 8-де танктер Аутияны кесіп өтті. Түстен кейін француз арьергардтары, британдық және бельгиялық әскерлердің кейбір топтары Десвр, Самер және Булонь маңындағы аймақтарда кездесті. Союздық әуе күштері белсенді болды және Германия әскерлеріне бомбалау мен шабуыл жасады, Люфтваффе тарапынан қарсылық аз болды. 10-панцерлік дивизия қорғаныс рөлінен босатылды және Гудериан Кале жақын орналасқан 1-панцерлік дивизияға шығысқа қарай Дюнкеркке және 10-панцерлік дивизияға Дуленстен Самерге және одан Калеге қарай қозғалуға бұйрық берді. 1-ші танк дивизиясы келесі күні сағат 10.00-де шығысқа қарай Гравелинске қарай алға жылжуы тиіс еді. 10-панцер дивизиясының алға жылжуы Амиеннің айналасында кешіктірілді, өйткені Сомманың оңтүстік жағалауындағы көпір басында дивизияны жеңілдету үшін жаяу әскер бөлімдері кешіктірілді және Калеге жіберілген британдық күшейтулер немістерді алдын алды.
23 мамыр
23 мамырда Камбрей мен Аррастағы неміс флангтарына төнген қауіп шектелді және Каледегі 10-панцер дивизиясын қолдау үшін 8-әуе корпусы (Германия) (генерал-оберст Вольфрам Фрайхерр фон Рихтхофен) қол жетімді болды. Junkers Ju 87 Stuka шомылу бомбалаушыларының көпшілігі Сент-Квентиннің айналасында орналасқан, бірақ Кале олардың шегінде болды. Бірліктер алға жылжыған сайын, олар Англиядағы Жауынгерлік командалық ұшақтардың қашықтығына да жетті және Рихтхофен I JG 27 (I Wing, Fighter Group 27) жауынгерлік қорғаныс үшін Сент-Омерге тағайындады. 10-шы танк дивизиясына қолдау көрсету үшін ұшқан гешвадерлердің (топтардың) ішінде StG 77, StG 1 (оберстлейтентант [лейтенант-полковник] Эберхард Байер), StG 2 (Geschwaderkommodore [топ командирі] Оскар Динорт) және Kampfgeschwader 77 (KG 77, Oberst [полковник] Dr. Johan Volkmar Fisser) орта бомбардировщиктері болды. Луфтваффе бөлімдері RAF ұшақтарымен ұрысты, 92 эскадрилья төрт Bf 109 ұшағын атып түсірді; I JG 27 ұшқыштары тұтқынға алынды, біреуі әрекет кезінде қаза тапты және 92 эскадрилья ұшқыштарымен бірге үш Spitfire жоғалтты. Неміс ұшақтарын күшейту үшін I Jagdgeschwader 1, ол да оңтүстікке жақын орналасқан, Калеге шабуыл жасаған Ju 87 бөлімшелерін алып жүру үшін шақырылды. Монхи-Бретон әуеайлағынан ұшып келе жатқан капитан Вильгельм Балтасар JG 1-ді британдық Spitfire-ге қарсы алып, өзінің құрамасының төрт ұшағының екеуін жеңіп, бір ұшқыштан айырылды. 3-РТР барлау патрульінің есебін алды, Бейли жеңіл танкпен бірге бас басқармаға оралды. Бейли эскорттан бөлініп, Санкт-Омер жолындағы жол қиылысында 1-ші танк дивизиясының алдыңғы қарауылға ұшырады және жүргізуші қаза тапты. Немістерді оқиға орнына келген Корольдік армиялық қызмет корпусының (RASC) бензин конвойының адамдары қуып жіберді. Бейли мен жарақаттанған жолаушы түскі уақытта Калеге оралды және Келлерге немістер отставкаға кеткендіктен, тағы бір әрекет жасау керектігін айтты. Келлер француздардан неміс танкілерінің Маркизден Калеге қарай қозғалып келе жатқаны туралы ақпарат алды. Келер күмәндануына қарамастан, 3-ші РТР-нің қалған бөлігін сағат 14.15-те Кокельден Сент-Омерге қарай жеңіл танктерді ілесуге жіберді. Хемс-Бурсиден оңтүстік-шығысқа қарай 2 км жерде 1-ші танк дивизиясының арткы танктері мен танкіге қарсы пулеметтері Пихен-ле-Гине жолынан байқалды. 3-ші РТР Санкт-Омер жолындағы неміс жеңіл танктерін кері тартты, бірақ жоғалтуларға қарамастан, ауыр неміс танктері мен танкіге қарсы пулемет экраны 712 британдық танктерден шығып кетті, Николсон 3-ші РТР-ге Калеге қайтаруға бұйрық берді. Gravelines-ке қарай жылжыған 1-ші танк дивизиясының басқа бөлімшелері Кале қоршауындағы 6-бастионнан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км жердегі Лес-Аттакеде 1-ші фонарлы полкінің C отрядының елудей адамына кездесті. C отряды автобустар мен жүк көліктерімен жолды бөгеп, Брен мылтықтарымен, мылтықтармен және Бойз танкіге қарсы мылтықтармен қорғалды және шамамен үш сағат бойы басып алынды. Неміс танкілері мен жаяу әскерлері кейіннен Ле-Комбиердегі постыға шабуыл жасады, ол Сент-Омер-Кале жолынан 2 км-ге созылып, бірақ басқа постылардан және Булоньге жақын биік жердегі 58-ші жеңіл әуеге қарсы полкінің оқ-дәрілеріне тап болды. Немістер кечки сағат 7:00-де бекет кері қайтарылғанға дейін кері қайтарылды. Кале 1-ші танк дивизиясының мақсаты емес еді, бірақ Гуине, Лес-Аттакс және Ле-Комбиерде ұрысқа қатысқан ұрыс тобын басқаратын оберн Крюгерге Каледі оңтүстік-шығыстан алуға бұйрық берілді, егер бұл қол көтеру арқылы жүзеге асырылса. Түн түсе, дивизия Каледе күшті ұсталғанын хабарлап, шабуылдарын тоқтатып, Гравелин мен Дюнкеркке қарай алға жылжуды жалғастырды. Бұған дейін сағат 16:00-де Шаал өзінің 10-панцерлік дивизиясының негізгі құрамына 90-панцерлік полк (екі танк батальоны) және 86-атқыштар полкі (екі жаяу әскер батальоны) орта артиллерия батальоны қолдап, Маркизден Кокельс маңындағы биік жерге дейінгі негізгі жолға көтерілуін бұйырған болатын, бұл оларға Каледен жақсы байқауды қамтамасыз етер еді. Осы арада оң жақ флангта дивизияның 69-шы атқыштар полкіне негізделген ұрыс тобы (екі жаяу әскер батальоны) Гиннен Кале орталығына қарай алға жылжуы керек еді. Николсон 30-шы жаяу әскер бригадасымен кешке Калеге келген кезде, 3-ші РТР-дің іс-әрекетке кіріп, едәуір шығынға ұшырағанын, немістердің портқа жақындап, оңтүстік-шығыс пен оңтүстік-батысқа қарай жолдарды кесіп тастағанын анықтады. Николсон 1-ші РБ-ға Кале қаласының шығысындағы сыртқы қамалдарды ұстауға және 2-ші KRRC-ге батыс жағында, қала сыртындағы QVR және әуе шабуылына қарсы бөл�...
24 мамыр
Сағат 4:45-те француз жағалаулық қарулары от ашты, ал таңертең портқа, әсіресе француз қаруларының позициясына, 10 - панцер дивизиясының батыс және оңтүстік-батыс бөліктеріне шабуыл жасауына дайындық ретінде неміс артиллериясы мен миномет атысы басталды. Қашықтағы жол тосқауылдарынан QVR, шолғыш және әуе шабуылына қарсы әскерлердің шегінуі түнде сағат 8:30-ға дейін жалғасты, сонда әскерлер қоршауға шегінуді аяқтады. Батысқа қарай, B компаниясы КВР-ге Сангаттен, Каледен батысқа қарай 5 миль (8 км) аралығында сағат 10:00 -де кері бұйырылды және кешкі сағат 10:00 -де қоршаудың батыс жағына баяу шегініп кетті. және C компаниясының взводы Каледен шығысқа қарай жолға шығып, 22:00-ге дейін қалды. бірақ түстен бұрын қоршаудың негізгі қорғаныс желісі құрылды. Неміс шабуылдары оңтүстіктен басқа, соғыс ардагерлері қорғанысқа еніп, 2 -ші КРРК және 3 -ші РТР танкілерінің асығыс қарсы шабуылдарымен кері қайтарылды. Неміс бомбалауы портқа дейін созылды, онда эвакуациялауды күтіп тұрған жараланғандармен толық аурухана пойызы болды. Порт бақылау қызметкерлері жарақаттанғандарды кемелерге отырғызуды бұйырды, олар әлі де жаяу әскер батальондары мен танк полкінің артқы эшелоны үшін жабдықтарды түсіруде. Кемелердің кемежай жұмысшылары мен арғы жақтағы әскерлері де кемеге отырғызылды, ал кемелер Англияға қайтып оралды, кейбір жабдықтар әлі де бортында болды. Түстен кейін немістер үш жақтан да жаяу әскерімен, танкілермен шабуыл жасады. Батыс қамалдан тыс жердегі Ниюле фортының француз гарнизоны бомбалаудан кейін берілді. Форт-Лапиндегі француз теңіз жаяу әскерлері мен жағалаудағы артиллерия орындары қаруды толығымен бұзып, кері шегінді. Оңтүстік периметріне немістер қайтадан кіріп, кері шегінуге мәжбүр бола алмады, қорғанысқа бесінші колоннаның қаладан мергендер түсіруі кедергі келтірді. Неміс әскерлері өздері басып алған үйлерден қорғанысқа қарай атуды бастады. Қамал қорғаншыларының оқ-дәрілері жетпей, 229-шы батарея екі танкіге қарсы қарумен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Немістер британдық қорғаныс позициясын анықтауда үлкен қиындықтарға тап болды және таңғы сағат 4-те тек қысқа ғана алға жылжуды қолға алды. Кешкі сағат 7:00-де 10-панцерлік дивизия техниканың, көліктердің және ерлердің үштен бірі, сондай-ақ танктердің жартысы зардап шеккенін хабарлады. Корольдік теңіз флоты азық-түлік жеткізіп, жараланғандарды алып кетуді жалғастырды. "Ржечжополицей" (ORP) және "Ржечжополицей" (ORP) кемелері жағалаудағы нысаналарды бомбалады. Ju 87 Stuka бірліктері күні бойы барынша күш салды, Вессекс батып кетті және Бурза Вессекске бірнеше рет соққы берген StG 2 және StG 77 шабуыл кезінде 4:42 сағ. StG 2 кемелерге шабуыл жасауға бұйрық алды; Динорт Вессекске шабуыл жасады, бірақ қирағыш қашып бара жатқан нысананы жіберіп алды және екінші секіруде бомбаға тосқауыл жасады; басқа екі топ Вессекске бірнеше рет соққы берген қырық күшті құрылым жасады. Неміс экипаждары кемеге қарсы операцияларға аз жаттығудан өтті, бірақ британдық ұшақтар болмағандықтан, 3657,60 м-ден суға түсті; Стукалар кетіп бара жатқанда, оларға 54-ші эскадрильяның Спитфайрлары шабуыл жасады, олар үш секіргіш бомбалаушыны атып түсірді және үш Спитфайрды Bf 109 ертіп жүруге жоғалтты. Кале қаласына келген "Вулфхаунд" кемесі мен капитан әмірлікке немістердің қаланың оңтүстік бөлігінде екенін және жағдайдың өте қауіпті екенін хабарлады. Николсон соғыс кеңсесінен сағат 3:00-де Каледен эвакуация жасалуы және жүк түсіру аяқталғаннан кейін ұрысшы еместер жүкті ала бастауы туралы хабар алған еді; сағат 18:00-де Николсонға ұрысшы әскерлер 25 мамырға дейін күту керектігі айтылды. Периметрда қарсы шабуыл жасау үшін резервтің жоқтығы, Николсон Марк каналына және Леон Гамбетта даңғылына кетуді бұйырды; түнде қорғаушылар Ескі қалаға және шығысқа қарай, сыртқы қамалдар мен Марк және Кале каналдарына, порттың екі жағындағы қоршаудың солтүстік-оңтүстік бөліктерін ұстап тұрып, кері шегінді. Ле Теллье француз штабын ескі қаланың батыс жағындағы Цитадельде орнатқан, бірақ француз күштерінің командасы бөлінген, Ламбертье әлі де теңіз артиллериясын басқарады. Француз инженерлері каналдардағы көпірлерді бұзуға дайындады, бірақ бұл болған жоқ және британдықтардың оны өздері жасауға жарылғыш заттары жоқ еді. Николсонға 23 сағат 23 минутта Императорлық Бас штабтың (CIGS) бастығы генерал Эдмунд Айронсайдтың сигналы арқылы 23 мамырдан бастап Ла-Манш порттарының француз командирі генерал Роберт Фагалде эвакуацияға ты...
25 мамыр
Түнде вице-адмирал Джеймс Сомервилл Англиядан өтіп, Николсонмен кездесті, ол көбірек қарумен біраз уақыт ұстап тұра алатынын айтты және олар порттағы кемелер қайта оралуы керек деп келісті. 25 мамыр таңертеңгісін неміс бомбалаулары қайтадан жалғасты, ескі қалаға басымдық берілді, онда ғимараттар көшелерге құлап түсті, қатты жел барлық жерде өрттерді туғызды және жарылыстар мен өрттерден түтін көзді жапты. 229-шы танкіге қарсы батареяның соңғы пулеметтері жойылып, 3-ші РТР-дің тек үш танкісі ғана жұмыс істей алды. Рациондар мен оқ-дәрілерді бөлу қиын болды, ал су құбыры бұзылғаннан кейін, жалғыз көздері - құдықтар болды. Сағат 9:00-де Шаал мэр Андре Гершельді Николсонды бас тартуды сұрауға жіберді. Түскі уақытта Шаал тағы да берілуге мүмкіндік берді және сағат 13:00-ге дейін созылатын мерзімді 15:30-ға дейін ұзартты, бірақ ол өз елшілерінің кешіктірілгенін, тек қайтадан бас тартылғанын анықтады. Неміс қаруы күндіз, одақтас кемелердің неміс қаруларын бомбалауға тырысқанына қарамастан, көбейе түсті. Шығыс жағынан 1-ші атқыштар бригадасы мен QVR бөлімдері сыртқы қамалдар мен Марк және Кале каналдарында қатаң шабуылды болдырмады. Француздар содан кейін неміс радиосы арқылы хабарласып, немістер 2-ші КРКК ұстаған батыс жағындағы периметрге шабуыл жасайтынын білдірді. Сағат 13:00-де Николсон қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. 11 Брен-авиалайнерлері мен 1 RB-мен бірге екі танк шығарылды және шабуылға жиналды. Шабуылшылар бассейннің солтүстігіндегі қоршаудан шығып, оңтүстікке қарай ағып, немістердің артына түседі. 1 RB командирі Хоскинс қарсылық білдірді, өйткені жоспар немістердің бұзып өтуіне жақын болған жерден танктер мен адамдарды қайтарып алуды талап етті. Хоскинс билікте болды және Николсонмен байланыс орнату ұзаққа созылды, өйткені телефон мен радио байланысы жоғалды. Шабуыл жалғасты, бірақ авиакомпаниялар құмға батып, әрекет сәтсіз болды. Сағат 15.30-да Марк каналын ұстап тұрған бөлімшелер басып қалды және Хоскинс миномет бомбасынан өлімге ұшырады. Майор А. В. Аллан, 1-ші РБ-ның қосалқы командирі батальонды өз қолдарына алды, содан кейін олар көшелер арқылы солтүстікке қарай, Басс де Шасс, Теңіз станциясы және кемежайларға қарай кері шегінді. Оңтүстік-шығыс бұрышында, 1 RB позицияларында Quai de la Loire маңында арткы қоршау қоршалып, оларды құтқару үшін қарсы шабуыл жасалды. Кейбір арткылар қарулы бесінші колоннаның жүргізушісімен бірге ванда қашып кетті, бірақ ол қауіпсіз жерге жетуден бұрын тоқтады және жарақаттанғандардың аз бөлігі баспанаға жетті. Сол жердегі 150-ден тек 30-ы ғана құтылды. RB және QVR бөлімдері қоршаудың солтүстік бөлігінен кері шегінгенде, неміс артиллериясы қателікпен өз әскерлерін (II батальон, 69-атқыштар полкі) No Бастионның шығысында шағын орманға жиналған кезде атып тастады. 2. Қауіпсіздік. Неміс шабуылдары қайтадан жалғасты, ол неміс қолбасшысы қорғанысты қараңғыға дейін жеңе алмаймыз деп шешкенге дейін жалғасты. Ескі қалада KRRC және QVR-дің басқа топтары үш көпірді қорғауға ұрыс жасады, бірақ сағат 18:00-де неміс артиллериясы атысты тоқтатты және танктер көпірлерге шабуыл жасады. Үш танк Понт-Файдербеге шабуыл жасап, екеуі нокаутқа ұшырады, үшінші танк кері шегінді. Ришелье көпіріне бірінші танк мина үстінен өтіп, шабуыл сәтсіз аяқталды. Пон Фрейсинетте, Цитадельдің жанында, бұл әрекеті сәтті өтті және көпірді көпірдің солтүстігіндегі үйлерге жасырынған танктер мен жаяу әскер басып алды, содан кейін 2-ші KRRC қарсы шабуыл жасады. Француздар мен британдық әскерлер бастионды ұстады, француздар Цитадельдегі көптеген адамдарын жойды, ал Николсон француздармен бірлескен штаб құрды. Хоскинс (I РБ-ға қолбасшылық еткен) өлімге ұшырағаннан кейін, 3-ші РТР-ға қолбасшылық еткен подполковник Келлер Бастион де Л'Эстрандағы снарядтар астында қалған бірнеше танкілер енді қорғаныста пайдалы рөл атқара алмайтындығын шешті. Ол оларға Бассин де Шасс бассейніне солтүстікке қарай құмдық төбелер арқылы шығысқа қарай шегінуді бұйырды, ал өзі No Бастионнан 100 жарақаттанған адамды эвакуациялауға тырысты. 1 құмдық төбелерге; жарақаттанғандар аз уақыттан кейін тұтқындалды. Жеңіл танкіге мініп, Келлер кейіннен бассейннің солтүстік-шығысында 1-ші РБ-ның C ротасына жетті, онда ол өзінің танкілерімен бірге Дюнкеркке кетуге кеңес берді, бірақ оның соңғы танкілері бұзылып, отыннан айырылып, өз экипаждарымен жойылды. Келер мен кейбір командалар түнде Гавелинске қарай жаяу жүріп кетті. Келлер мен оның эскадрилья командирлер...
26 мамыр
Егер Фагалде жеңіліп қалса, он бес шағын әскери кемелерді сүйрейтін қайық, 1800 адамға арналған орын жээкке күтті, кейбіреулері эвакуация бұйрығысыз Кале портына барды, ал бір кеме Николсонға шайқасты жалғастыру туралы басқа бұйрық берді. Сағат 8:00-де Николсон Англияға хабарлағандай, ерлер шаршады, соңғы танкілер жойылды, су аз болды және күшейтулер мүмкін болмады, немістер қаланың солтүстік жағына кірді. Кале гарнизонының қарсыласуы неміс штабын 25 мамыр күні кешке дейін жинауға мәжбүр етті, онда XIX армия корпусының штаб бастығы полковник Вальтер Неринг Шаалға соңғы шабуылды 27 мамырға дейін кейінге қалдыру керектігін ұсынды, онда көбірек Стукалар болады. Шаал британдықтарға күш-жабдық жіберу үшін уақыт берудің орнына шабуыл жасауды жөн көрді. Таңғы сағат 5-те неміс артиллериясы бомбалауды жалғастырды. Болоннан бірнеше артиллерия бөлімдері әкелінді, бұл Шаалдың қолындағы қару санын екі есеге арттырды. Таңғы сағат 8:30-9:00 аралығында ескі қала мен цитадельге артиллерия және 100 -ге дейін шабуыл жасалды, содан кейін жаяу әскер шабуыл жасады, ал неміс пулеметтері мен StG 77 және StG 2 цитадельді тағы отыз минут бойы қатты шабуылға ұшыратты. 2-КРКК каналды жағалаудағы көпірлерде неміс жаяу әскерінің шабуылына қарсы тұруды жалғастырды. Шаалға егер порт сағат 14:00-ге дейін берілмесе, люфтваффе қаланы жермен-жексен етпейінше, дивизияға кері қайтуға бұйрық беріледі деп айтылды. Немістер сағат 13.30-да француз еріктілерінің оқ-дәрілері біткеннен кейін 11-бастионды басып алған кезде, бұзып кіре бастады. Порттың екінші жағында 1-ші РБ оңтүстік пен шығыстан шабуылға ұшыраған теңіз станциясының айналасында позициялар ұстады. Командалық майор Аллан 2-КРРК-нің солтүстік-шығысқа, Еуропа алаңына, портты бірлесіп қорғауға кететінін айтты. Сағат 14.30-да немістер теңіз бекеті мен Эстрандағы бекіністі басып алды. 1-ші РБ-ның тірі қалғандары No1 Бастионның жанында соңғы рет қарсылық көрсетті. 1-ші КРКК сағат 15.30-да басып алынғаннан кейін ескі және жаңа қалалар арасындағы үш көпірден, порттан соборға дейін Нотр-Дам көшесі мен Маршау көшесі арасындағы көпірлердің бірінен шегінді. Ситадельдегі әскерлер ақ жалаушаларды көтеріп, ұра бастады. Неміс танктері Пон Фрейсинет арқылы өтіп, британдық әскерлер танкілерге қарсы қарулары болмағандықтан тарады. Сағат 16:00-де жаңа желі құлдырап, 2-ші КРРК-ға "әркім өздігінен" деген бұйрық берілді, содан кейін тек Б ротасы портқа шегіну туралы бұйрық алмағандықтан бірлік ретінде шайқасты. Цитадельдің тұрғындары неміс артиллериясының атысты тоқтатқандығын түсінді және өздерін 3:00 шамасында қоршауға алды; француз офицері Ле Телльердің берілгені туралы хабармен келді. Күн ішінде RAF Кале жақын жерінде 200 рет ұшып, 17 эскадрильяның алты ұшағын жоғалтты, олар StG 2 Stuka шомылу бомбалаушыларына шабуыл жасады, үшін, Dornier Do 17 және Henschel Hs 126 деп мәлімдеді. Флоттың әуе қолбасшылығы (FAA) Fairey Swordfish ұшағы Кале жақын жерінде неміс әскерлерін бомбалады және 54-эскадрильяның эскорттары үш Bf 110 және Bf 109 ұшақтарын жоғалтты. Түскі уақытта 605-эскадрилья StG-77-ден төрт Stukа мен Hs-126-ды "Ураган" жоғалғаны үшін алды. JG 2 Ju 87 ұшақтарын қорғады, 17-ші эскадрильяның шабуылына қарсы тұрды және неміс зардап шекпеген көрінеді, ал олар Бленгеймді барлау кезінде атып түсірді. [[Ягггшвадер 3 ұрыстың аяқталуына жақын уақытта, түстен кейін Каледе ұрыс жүргізуді жүзеге асырды. Жеті Bf 109 ұшағы "Хуррикен" ұшақтарымен ұрысқа түсті, соғыс Каледен асып түсті; бір "Хуррикен" ұшағы атып түсірілді, бірақ JG 3-ке залал келтірілмеді.
The 2nd KRRC retreated from the three bridges between the old and new towns, to a line from the harbour to the cathedral between Rue Notre Dame and Rue Maréchaux, from one of the bridges. Troops in the Citadel began to show white flags. German tanks crossed Pont Freycinet and British troops dispersed, having no weapons to engage tanks. At 4:00 p. m. the new line collapsed and the 2nd KRRC was given the order "every man for himself", after which only B Company fought as a unit, not having received orders to retreat to the harbour. The occupants of the Citadel realised that the German artillery had ceased fire and found themselves surrounded around 3:00 p. m.; a French officer arrived, with news that Le Tellier had surrendered. During the day, the RAF flew 200 sorties near Calais, with six fighter losses from 17 Squadron, which attacked Stuka dive bombers of StG 2, claimed three, a Dornier Do 17 and a Henschel Hs 126. Fleet Air Arm (FAA) Fairey Swordfish aircraft, bombed German troops near Calais and the escorts from 54 Squadron claimed three Bf 110s and a Bf 109, for the loss of three aircraft. At noon 605 Squadron claimed four Stukas from StG 77 and a Hs 126 for a loss of a Hurricane. JG 2 protected the Ju 87s, fought off the attacks from 17 Squadron and there appear to have been no German losses, while they shot down Blenheim on a reconnaissance sortie. [[Jagdgeschwader 3 were able to conduct fighter sweeps over Calais after noon, with the battle almost over. Seven Bf 109s engaged a flight of Hurricanes, the dogfight extending over Calais; one Hurricane was shot down for no loss to JG 3.
Талдау
2006 жылы Себаг Монтефиоре Кале сыртындағы алдыңғы бекеттерді тәжірибесіз британдық әскерлердің неміс әскерлерінің үлкен санына қарсы қорғауы 1-ші танк дивизиясының командирлерін Кале қорғанысын одан әрі зерттеп, портты басып алудан бас тартқан болуы мүмкін деп жазды. 23 мамырдың таңертеңгісін Кале қоршауындағы британдық әскерлер шабуылға дайын емес еді, өйткені 2-ші KRRC және 1-ші RB тек сағат бұрын сағат 13:00-де түсірілді. 2-ші KRRC көліктерінің түсірілуі сағат 17:00-ге дейін кешіктірілді және батальонның жартысы өз позициясына сағат 18:00-ге дейін келмеді. Кале бас тартқаннан кейінгі күні алғашқы британдықтар Дюнкерктен шығарылды. Panzer Leader (кітап) (1950, 1952 жылғы ағылшынша басылым) кітабында Гудериан Уинстон Черчилльдің Their Finest Hour (1949) кітабындағы Гитлер британдықтар бейбітшілікке қол жеткізеді деген үмітте панцерлерге Дюнкерктен тыс жерде тоқтауға бұйрық бергені туралы үзіндіге жауап берді. Гудериан мұны жоққа шығарып, Кале қорғанысы ерлік болды, бірақ Дюнкерктегі оқиғалардың барысына ешқандай өзгеріс енгізбеді деп жазды. 1966 жылы британдық ресми тарихшы Лионель Эллис Кале мен Булоньді қорғауда француз бірінші армиясы мен BEF-тен үш танк дивизиясын бұрып жібергенін жазды. Немістер порттарды басып алып, қайта ұйымдастырған кезде III корпус (генерал-лейтенант Рональд Адам) батысқа қарай жылжып, Дюнкеркке баратын жолдарды бұзды. 2005 жылы Карл Хайнц Фризер 21 мамырда Арраста франко-британдық қарсы шабуылдың немістерге барабарсыз әсер еткенін жазды, өйткені неміс жоғары қолбасшылары флангтың қауіпсіздігіне алаңдайтын. Panzergruppe Kleist командашысы Эвальд фон Клейст "қатаң қауіп" деп таныды және генерал-полковник Франц Халдерге (ОКХ Бас штабының бастығы) дағдарыс шешілгенше күту керектігін хабарлады. 4-армияның қолбасшысы генерал-полковник Гюнтер фон Клюге танктерді тоқтатуға бұйрық берді, бұл бұйрықты А армия тобының қолбасшысы Рундштедт қолдады. 22 мамырда, англо-француздық шабуыл кері қайтарылғанда, Рундштедт Панзергрупа Клейст Булонье мен Калеге қарай жылжымас бұрын Аррастағы жағдайды қалпына келтіру керек деп бұйырды. Вермахттың жоғары қолбасшылығында (ОКВ) үрей күшейіп, 22 мамырда Гитлер А армия тобымен байланысып, барлық мобильді бөлімшелерге Аррастың екі жағында және батысқа қарай жұмыс істеуге бұйрық берді; жаяу әскерлер қаланың шығысына жұмыс істеуге тиіс еді. Неміс армиясының жоғары штабтарының арасындағы дағдарыс майданда байқалған жоқ және Халдер Гудерианмен бірдей қорытынды жасады, шынайы қауіп одақтастардың канал жағалауына шегінуі және канал порттарына жарыс басталды. Гудериан 2-ші танк дивизиясына Булоньді, 1-ші танк дивизиясына Каледі және 10-шы танк дивизиясына Дюнкеркті басып алуға бұйрық берді. BEF және француз бірінші армиясының көпшілігі әлі де жағалауда болды, бірақ кешіктірулерге қарамастан, британдық әскерлер 22 мамырда XIX корпустың танк дивизияларын алдын алу үшін Англиядан Булонье мен Калеге жіберілді. Егер панцерлер 21 мамырда 20 мамырда болғандай жылдамдықпен алға жылжитын болса, онда Булонь мен Кале оңай құлаған болар еді. (Монкорнетте 15 мамырда тоқтамаса және 21 мамырда Аррас шайқасынан кейін екінші тоқтамаса, 24 мамырдағы соңғы тоқтату бұйрығы маңызды болмас еді, өйткені Дюнкерк 10-панцер дивизиясының қолына түсер еді.)
Шығындар
1952 жылы Гудериан британдықтардың сағат 16.45-те беріліп, 20 000 тұтқынға алынғанын, оның ішінде 3000-нан 4000-ға дейін британдық әскерлер, қалғандары француз, бельгиялық және голландиялық, олардың көпшілігі "ағылшындықтармен жертөлелерге бұғауланған" деп жазды. олар соғысуды тоқтатқаннан кейін. 2006 жылы Себаг Монтефиоре соғыста неміс жарақаттанулары мен қаза тапқандары туралы мәлімет жоқ, бірақ олардың саны бірнеше жүзге жетуі мүмкін деп жазды. Бригадир Николсон өзінің пікірін ешқашан айта алмады, өйткені ол 1943 жылы 26 маусымда 44 жасында тұтқында қайтыс болды. 25 маусымда мылтық бригадасының қолбасшысы подполковник Чандос Хоскинс өлтіріліп, Англияда қайтыс болды. Француз контингентіне қолбасшылық еткен капитан де фрегат Шарль де Ламбертье 26 мамырда Кале қорғанысын аралап жүргенде жүрек соғысынан қайтыс болды. Германияның жағдай туралы баяндамаларында 22-26 мамыр аралығында 160 ұшақ жоғалғаны немесе зақымдалғаны туралы жазылған; RAF 112 ұшақты жоғалтты.
Кейінгі операциялар
Әскерлерді эвакуациялау тоқтатылған кезде вице-адмирал Довер, вице-адмирал Бертрам Рамзи артық адамдарды алып кету үшін кіші кемелерді жіберді, ал Самоис кемесі жаралыларды Англияға қайтару үшін төрт сапар жасады. HMY Conidaw яхтасы 26 мамырда портқа кірді және суға батып қалды. Кеме түстен кейін суға шығарылып, 165 адамды алып кетеді, ал басқа кемелер көбірек зардап шекті. 26-27 мамыр түнінде Рамзи HMY Гүлзар моторлы яхтасына қызыл крест бояп, жараланғандарды алу үшін Калеге жөнелтті. Таңғы сағат 2-де Гүлзар портқа кірді және теңіз жағасына тоқтады; бір топ жағаға шығып, атылды. Гүлзарға порттың айналасынан оқ атқан кезде, олар қашып кетті. Шығыс жағалаудағы британдық әскерлер шақырып, от шашып, экипажға көрінді; Гүлзар артқа бұрылды, қашқындар яхтада әлі де атыс болған кезде кемеге секіріп, қашып кетті. 27 мамырда RAF кешке бұрын соғыс кеңсесінің сұрауына жауап берді, Кале гарнизонына керек-жарақтар түсірді және таңертең су түсіру үшін он екі Westland Lysander ұшағын жіберді. Сағат 10:00-де 17 "Лисандер" цитадельге оқ-дәрі тастады, ал FAA-ның тоғыз "Свордфиш" кемесі неміс артиллериясының орналасуын бомбалады. Үш "Лисандер" ұшағы атып түсіріліп, "Хокер Гектор" зақымдалды.
Еске алу
1940 жылы Кале қаласына ұрыста британдық бөлімшелерге берілген құрмет белгісі ретінде берілді.