Кіріспе
Уэльстік және зимбабвийлік саясаткер және дәрігер Тимоти Джон Стампс (15 қазан 1936 26 қараша 2017) - 1986 жылдан 2002 жылға дейін Зимбабве үкіметінде денсаулық сақтау министрі болып қызмет еткен уэльстік және зимбабвийлік саясаткер және дәрігер. Сол кезеңнің басым бөлігінде ол үкіметтегі жалғыз ақ нәсілді адам болды.
Timothy John Stamps (15 October 1936 – 26 November 2017) was a Welsh and Zimbabwean politician and medical doctor who served in the Government of Zimbabwe as Minister of Health from 1986 to 2002. For most of that period, he was the only white member of the government.
Ерте өмір және мансап
Стамп 1936 жылы Уэльсте дүниеге келген. Кардифф медицина мектебінде медициналық білім алғаннан кейін ол Оңтүстік Уэльстің Ньюпорт қаласында жалпы дәрігер болып жұмыс істегенге дейін педиатрия бойынша білім алды. Ол 1968 жылы Солсберидегі денсаулық сақтау дәрігері ретінде Родезияға көшіп барғанға дейін Оңтүстік Уэльсте қоғамдық денсаулық сақтау саласында тәжірибе жинады. Өмірінің қалған бөлігін Родезия мен Зимбабведе өткізді. 1970 жылы бас дәрігер қызметіне көтерілді. 1974 жылы денсаулық сақтау саласының басымдықты қара нәсілділерге бағыттауға тырысқаны үшін осы соңғы қызметінен босатылды. Сол кезде ақ адамдар Солсбери халқының 15% -дан астамын құраса да, қаладағы әлеуметтік қызметтерге жұмсалған муниципалдық шығындардың кемінде 60% -ы оларға бағытталды. Босатылғаннан кейін, Стамп жеке дәрігер болып жұмыс істеді және бірқатар қоғамдық жобаларға қатысты. 1974 жылы ол түнгі мектепте заңгерлік біліміне ие болды және саясатқа қызығушылық танытты. Ол Родезиядағы "Ашаршылықтан азат ету" науқанының (БҰҰ-ның қолдауымен құрылған ұйым) төрағасы болды. 1976 жылы мамыр айында Солсбери қалалық кеңесіне сайланды. Зимбабве тәуелсіздік алған кезде сақтандырумен қаржыландырылатын денсаулық сақтау жүйесі ақ нәсілділердің көпшілігі үшін бірінші дүниежүзілік жағдайды қамтамасыз етті. Ал қара нәсілділердің көпшілігі ең қарапайым медициналық көмекке ғана ие болды. Ауылдық жерлердегі қара нәсілділер үшін денсаулық сақтау қызметіне қол жеткізудің жалғыз жолы миссионерлік станциялар немесе ақ фермерлер жұмысшылар мен олардың отбасыларына ұсынған клиникалар арқылы болды. 1980 жылдардың басында Stamps ауылды жерлерде клиникалар мен қоғамдық ауруханалар салуды қаржыландыру үшін шетелден (үкімет, үкіметтік емес және халықаралық ұйымдар) қаржы жинауда белсенді болды. Зимбабве үкіметі денсаулық сақтау нысандарын кеңейтуге тырысты және Stamps бірқатар жобаларда Денсаулық сақтау министрлігімен тығыз жұмыс істеді. Бұл алғашқы жобаларда Stamps тапқан бір нәрсе - бұл жобаның күрделі құрылыс шығындарын жабу үшін қаражатты жинау оның жалғасушы кіріс шығындарын жабуға қарағанда оңай болды. Ол сондай-ақ Зимбабведе кездесетін әлеуметтік және экономикалық проблемаларға қызығушылық танытты. Родезияның өмір сүрген кезінде орнатылған жер иелену жүйесі елдің ауыл шаруашылығы жерлерінің көпшілігі: а) жеке меншік және ақ адамдар иелігінде немесе б) африкалық тайпалар үшін ұжымдық меншікте болған жағдайға әкелді. Бұл екі түрдің де проблемалары бар, оларды жедел шешу қажет. Зимбабвеліктердің көпшілігі реформаның қажеттілігі туралы жалпы түсініктемелермен келіскенмен, консервативті элементтер (ақ фермерлер мен африкалық тайпа басшыларын қоса алғанда) реформаның нақты ұсыныстарына табандылықпен қарсылық білдірді. Маркалар жер иелігін және пайдаланудың жаңа үлгісін жасауға тырысты. 1982 жылы ол Харраре қаласына жақын жердегі бұрын ақ нәсілділерге тиесілі сүт фермасын кооператив ретінде дамыту үшін сатып алды. Ол неміс қайырымдылық ұйымы АгроАкшенің 2 миллион долларлық гранты арқылы осы фермада 2 мың адамды қоныстандыра алды. "Вути" шаруа қожалығы сегіз жылдан кейін өзін-өзі қаржыландыра бастады.
Өлім
Доктор Тимоти Стамп 2017 жылы 26 қарашада өкпе инфекциясынан кейін Харраредегі Борроудейл травма орталығында қайтыс болды. Зимбабве үкіметі оны ұлттық батыр деп жариялады. Ол Ұлттық Батырлар Акрасында жерленген. 2017 жылы Зимбабведің екінші президенті Эмерсон Мнангагва барлық зимбабвийлерді Тимоти Стампстың ынтымақтастық пен патриотизм үлгісін ұстануға шақырған баяндама жасады.