Кіріспе

Италиялық композитор Франческо Доменико Арайя (немесе Арайя, орысша: Арайя) (25 маусым 1709 жылы Неапольде, Сицилия Корольдігі 1762 және 1770 жылдар арасында Болоньяда, Чиркінің мемлекеттері) 25 жыл Ресейде өткізген және Ресей Император соты үшін кем дегенде 14 опера жазған итальян композиторы болды.

Өмірбаян

Ол Неаполде туып, музыкалық білім алды және 20 жасында опералар жаза бастады. Оның алғашқы опералары Неаполь, Флоренция, Рим, Милан және Венеция театрларында қойылды. 1735 жылы ол Санкт-Петербургке үлкен итальяндық опера труппасымен бірге шақырылды және император Анна Иоановнаның және кейін император Елизавета Петровнаның капелла шебері (Kapellmeister) болды. Қыста опералар әдетте Зимний Дворецтің (Қысқы сарай) қанатында, ал жазғы уақытта Летний Сад театрында жазғы бақта қойылды. Оның "Арман мен жеккөрушіліктің күші" операсы Ресейде орындалған алғашқы итальян операсы болды. Ол 1736 жылы Сила любви и ненависти (Сіла любви и ненаvisti Махаббат пен жеккөрушіліктің күші) деп қойылды, Василий Тредяковскийдің орысша аудармасына қосымша кітапша ретінде басылды. Бұл орыс тілінде басылған алғашқы опера либреттосы болды. Мұнан кейін 1737 жылы Семирамида (Il finto Nino, overo La Semiramide riconosciuta) 1738, Артасерсе 1738, Селеуко Сумароковтың орысша аудармасымен, премьерасы Мәскеуде 1744, Сципион Адам Олсуфьевтің орысша аудармасымен, Санкт-Петербургте 1745, Митридат 1747 жылы және басқалар. Ресейде жазған операларының басым бөлігі итальяндық либреттоларға жазылған. Алайда, 1755 жылы Араджа Цефал и Прокрис (Tsefal i Prokris Cephalus and Prokris) операсын жазды. Бұл опера Овидийдің "Метаморфозаларынан" кейін Александр Сумароковтың орыс либреттосына үш актіде жазылған. Ол Санкт-Петербургте 1755 жылы 7 наурызда, 27 ақпанда Джузеппе Валерианидің тиімді жиынтықтарымен қойылды. Бұл орыс әншілері қатысқан алғашқы опера болды. Бұл опера үлкен табысқа ие болды, Арая 100 жарты императорлық және 500 рубльге бағаланған сәнді сабель пальтосын императрица Елизавета Петровнадан сыйлық ретінде алды. Опера 2001 жылы 14 маусымда Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында қайта қойылды. Оның келесі екі операсының премьерасы Ресейдің әртүрлі қалаларында болды: 1755 жылы Ораниенбаумда Амор-песиониеро және 1758 жылы Мәскеудегі Тауридеде Ифиген. 1759 жылы Арая Италияға оралды, бірақ 1762 жылы патша Петр III-нің таққа отырғызу рәсіміне шақырылды. Ол Петрдің Екатерина Ұлымен құлатылуынан кейін көп ұзамай кетіп қалды. Соңғы шығармалары - "Исаның тууы" ораториясы мен "Симотея" операсы. Ол 1762 және 1770 жылдар аралығында Болоньяда қайтыс болды.