Кіріспе
Нью-Прага – АҚШ, Миннесота штатының Скотт және Ле-Суер округтеріндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 162 адамды құрайды.
New Prague ('/p//r//eɪ//ɡ/ PRAYG) is a city in Scott and Le Sueur counties in the state of Minnesota. The population was 8,162 at the 2020 census.
Шығу тегі
Жаңа Прага 1856 жылы жоспарланып салынды және Богемияның (қазіргі Чехия Республикасы) астанасы Праганың құрметіне аталды. Богемиядан келген көшпендер Жаңа Прага қаласын салған, және олардың көптегені өздерін чехтер деп санады. Католик епископы, әйгілі Жозеф Кретиннің кеңесімен, неміс Антон Филипп алғаш рет қазіргі Жаңа Прага шегінде қоныстанды. 1856 жылы Филипп Скотт округіндегі Хелена елді мекенінде 160 акр жер сатып алды. Филипп қаланың ресми жоспарын жасаған жоқ, бірақ сол жылы жер участаларын сата бастады, осылайша Жаңа Праганың негізі қаланды. Филипп келгеннен кейін көп ұзамай бірнеше богемиялық отбасы бұл аймаққа көшіп келді.
XIX ғасырдың аяғы
Жаңа Праганың алғашқы дамуы әртүрлі себептерге байланысты ерекше болған жоқ. Біріншіден, Азамат соғысы жылдары, 1861–1865 жылдары, еуропалық көші-қон тоқтады, себебі еуропалық көшіп келгендер Америка Азамат соғысына қатысудан дұрыс болмайтынын сезінді. Екіншіден, Үлкен орманның ортасында орналасқандықтан, егістік жерлерді тазалау өте қиын болды және баяу ілгеріледі. Қала 1872–1879 жылдары Прага деп аталды. 1877 жылдың 1 наурызында Миннесота штаты Праганың ауыл ретінде құрылуын бекітті. 1879 жылы атауы Прагаға өзгертілді. Жаңа ауылдағы маңызды оқиғалардың бірі 1877 жылы Миннеаполис және Сент-Луис темір жолы (M & St. L) Жаңа Прағаға жеткен кезде болды. Темір жолдың келуі Жаңа Праганың ең маңызды саласы – ауыл шаруашылығын дамытуға көмектесті. Сыртқы әлеммен байланыс шаруаларға өнімдерін нарыққа жіберуге және ауылдағы кәсіпорындарға тауар жеткізуге мүмкіндік берді. M & St. L Жаңа Прағаға жеткеннен кейін төрт жыл өткен соң, алғашқы астық көтеру және ұн диірмені салынып аяқталды, бұл Жаңа Праганың «Ұн қаласы» деген лақап атын алуының бастауы болды. 1880 жылдары Чехиядан АҚШ-қа 62 000 адам келді, бұл көші-қонның ең жоғары деңгейі болды. Монтгомеримен бірге, Жаңа Прагадан оңтүстікке қарай шамамен сегіз шақырым жерде орналасқан Монтгомери, Скотт, Ле-Сьер және Райс округтарын қамтитын Миннесотаның «Богемиялық үшбұрышының» орталығына айналды. 1856 жылдан бері Ле-Сьер округі штаттағы басқа округтерге қарағанда көбірек богемиялықтарға ие болды. 1880 жылдары құрылыс қарқынды жүрді. 1883 жылы қалада алғашқы банк ашылды, Чех-Словак қорғаныс қоғамы (C. S. P. S.) опера залы салынды, Жаңа Прага құю зауыты жұмысын бастады, екінші мемлекеттік мектеп салынды және екі қонақ үй бой көтерді. 1884 жылдың 25 ақпанында ауылдың атауы Прагадан Жаңа Прагаға өзгертілді. 1890 жылдар Жаңа Праганың өркендеген кезеңі болды. Қала фермерлік өнімдерінің маңызды сауда орталығына айналды және шаруалар мен ауыл тұрғындарына тауарлар мен қызметтер ұсынды. Көшелер жөнделіп, көше бойында ағаштан жасалған тротуарлар салынды. Жаңа Прага 1891 жылдың 4 сәуірінде қала болып құрылды. Жаңа Прага ұн диірмені компаниясы 1895 жылы диірменін аяқтады. 1895 жылы қалаға электр жарығы, ал 1898 жылы телефон желілері орнатылды. Штаттың қалған бөлігіндегідей, 1880 және 1890 жылдары халық саны ең көп өскен екі онжылдық болды. Жаңа Праганың халқы сол 20 жыл ішінде 384 тұрғыннан 1228-ге дейін үш еседен астам өсті, ал штаттың халқы сол кезеңде екі еседен астам өсті. Алғашқы кәсіпорындар өздерінің бастапқы ағаштан жасалған дүкендерінен өсті. Басты көше бойында кірпіш, тас және ағаштан жасалған сауда ғимараттарынан тұратын үлкен сауда ауданы қалыптасты.
Czech immigration to the United States reached its peak during the 1880s with 62,000 coming to the United States during this decade. Along with Montgomery, which is approximately eight miles south of New Prague, New Prague was becoming the center of “The Bohemian Triangle” of Minnesota covering parts of Scott, Le Sueur and Rice counties, which are neighboring counties. Through the decades since 1856, Le Sueur County has had more Bohemians than any other county in the state. Construction was booming in the 1880s. The town's first bank opened in 1883, the Czech Slovak Protective Society (C. S. P. S.) Opera Hall was built, the New Prague Foundry started business, the second public school was built, and two hotels were constructed. The village's name was changed from Prague to New Prague on February 25, 1884. The 1890s were probably New Prague's heyday decade. The town was becoming a major market for farm produce and was providing goods and services for growing numbers of farmers and villagers for miles around. Streets were being graded and wooden sidewalks built along the streets. New Prague was incorporated as a city on April 4, 1891. New Prague Flouring Milling Company completed its mill in 1895. Electric lights were installed in the city in 1895, and telephone lines were installed in 1898. Similar to the rest of the state, the 1880s and 1890s were two decades with the greatest growth in population. New Prague's population more than tripled during that 20 year period going from 384 residents to 1228, while the state's population more than doubled during that same period. Original businesses outgrew their original log and wood frame storefronts. A large commercial district filled with solid brick, stone, and wood frame commercial structures developed along Main Street.
География
АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,81 шаршы миль (10 км²) құрайды, бәрі құрлық. Аймақтың жер бедері жазықтан төбеліге дейін өзгеріп тұрады. Жаңа Прага қаласы екі округтің – Скотт және Ле Суер округтарының – аумағында орналасқан. Басты көшеден (13/19 тас жолы) солтүстікке қарай Скотт округі, ал оңтүстік жағында Ле Суер округі жатыр. Миннесота штатының 13, 19 және 21 тас жолдары Жаңа Прагадағы басты үш бағыттың бірі болып табылады. Жаңа Прага аймағында бір көл бар – Седр көлі (Скотт округі). Көл балық аулау, мұз тесіп балық аулау, су шаңғысы және гидроциклмен жүзу үшін танымал орын. Қыс мезгілінде көл арқылы қар мотоциклі жолы өтеді. Көлдің шығыс бөлігінде ауамен толықтырылған аймақ орналасқан. Көлдің максималды тереңдігі 4 метр, ал судың мөлдірлігі 1 метрді құрайды. Аймақта көптеген құрылыстар бар, соның ішінде көлдің батыс жағындағы 89 округтік жолындағы жаңа құрылыс (ол Жаңа Прага қаласының шегінен тыс орналасқан).
Климат
Жаңа Праганың климаты жылы жазғы ылғалды континенттік, бірақ ыстық жазғы ылғалды континенттік климат ерекшеліктеріне де ие (Кёппен Dfa).
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 7321 адам, 2711 шаруашылық және 1910 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 2862 тұрғынжай бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 96,5% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 0,6% басқа нәсілдерден және 1,5% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,9% құрады. 2711 шаруашылықтың 42,5% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 55,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,0% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 29,5% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 24,6% жеке адамдардан тұрады, ал 11,7% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,67 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,22 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 32,7 жас. Тұрғындардың 31,5% 18 жасқа дейін, 6,6% 18 мен 24 жас аралығында, 29,1% 25 пен 44 жас аралығында, 20,4% 45 пен 64 жас аралығында және 12,4% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,1% ер адам және 51,9% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша 38,1% неміс, 20,9% чех, 8,8% норвегиялық, 8,0% ирланд және 5,4% чех/словак тегінен шыққан. Сондай-ақ, 99,6% ағылшын, 0,3% чех және 0,1% неміс тілдерін ана тілі ретінде қолданған. Төмендегі демографиялық деректер 2000 жылғы санақтың нәтижесі: 1694 шаңырау тіркелді, олардың 39,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 56,7% заңды некеде тұратын жұбайлар, 10,0% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын шаңыраулар, ал 30,3% отбасы емес. Барлық шаңыраулардың 25,4% жеке адамдардан тұрды, ал 13,8% 65 жастан асқан жалғыз тұратын азаматтардан құралды. Шаңыраудың орташа мүше саны 2,63, ал отбасының орташа мүше саны 3,20 болды. Қала халқының құрамында 18 жасқа дейінгілер 30,6% құрады, 18-24 жас аралығындағылар 7,1%, 25-44 жас аралығындағылар 28,7%, 45-64 жас аралығындағылар 17,1%, ал 65 жастан асқандар 16,6% болды. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,7 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,4 еркек шақ келді. Қала бойынша шаңыраудың орташа табысы 41 750 доллар, ал отбасының орташа табысы 50 341 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 37 393 доллар, ал әйелдердің 25 164 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 732 долларға жетті. Халықтың шамамен 2,6% отбасылары мен 6,5% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 4,9% және 65 жастан асқандардың 13,7% осы санатқа кірді.
Мектептер
Жаңа Прага аймағындағы мектептер (721 округ) бес мектептен тұрады: Жаңа Прага жоғары мектебі (9–12 сыныптар), Жаңа Прага орта мектебі (6–8 сыныптар), Жаңа Прагадағы Falcon Ridge бастауыш мектебі (K–5 сыныптар), Жаңа Прагадағы Raven Stream бастауыш мектебі (K–5 сыныптар) және жақын орналасқан Elko New Market қаласындағы Eagle View бастауыш мектебі (K–5 сыныптар). 2005–2006 оқу жылында округ бойынша барлығы 3 205 оқушы білім алды. Жаңа Прага жоғары мектебінің танымал атауы – "Трояндықтар". "Трояндықтар" Райт округінің лигасының мүшесі, ал 2014 жылғы маусымға дейін Missota лигасының мүшесі болған. "Трояндықтар" мынадай спорт түрлерімен айналысады: бейсбол, софтбол, ұлдар мен қыздар баскетбол, ұлдар мен қыздар кросс-кантри, ұлдар мен қыздар хоккей, ұлдар мен қыздар теннисі, жеңіл атлетика, жүзу, футбол, жанкүйерлер тобы, күрес, гольф, волейбол, бейімделген хоккей және бейімделген софтбол. 2007 жылдың күзінен бастап ұлдар мен қыздар футболы енгізілді, ал 2009–2010 жылдың қысынан бастап Жаңа Прага "Трояндықтар" би тобы құрылды. Жаңа Прага орта мектебі МН штатының білім стандарты бойынша тестілеуде (MCA) үздік үштікке кірді. Жаңа Прагада St. Wenceslaus католик мектебі деп аталатын жекеменшік K–8 мектебі де бар. Олардың спорттық символы – "Санкттар". Олар 4–8 сыныптарға арналған бірнеше спорт түрлерін ұсынады. St. Wenceslaus католик мектебінде христиандық құндылықтар мен академиялық жетістікке баса назар аударылады. Holy Cross Catholic Schools Жаңа Прага округінің бір бөлігіне қызмет көрсетеді, ол Lonsdale, Elko New Market және Veseli қалаларындағы үш католик шіркеуін білдіреді. 2005 жылы мектеп Webster қаласының жанында жаңа ғимарат ашты.
Өнер және мәдениет
Дожинки – "Ескі елден" үлгі алған чех егін жинау мерекесі. Чехияда Дожинки фестивалі мол өнімге алғыс айту мақсатымен жыл сайын тойланады.
Радио
KCHK (1350 AM; 95.5 FM)